Μαρτυρίες από 24 ανθρώπους που έχουν υπηρετήσει στις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις, σχετικά με τα μυστικά συστήματα που χρησιμοποιήθηκαν στον πόλεμο στη Γάζα για τη μαζική δολοφονία Παλαιστινίων αμάχων, αποκαλύπτονται σε νέο ντοκιμαντέρ.

Το «NAZA», ταινία των βραβευμένων με Όσκαρ Ισραηλινών σκηνοθετών Γιουβάλ Αβραάμ και Ρέιτσελ Σορ, προβλήθηκε την Πέμπτη (9/9) στο διεθνές φεστιβάλ κινηματογράφου της Βενετίας, ως το μοναδικό ντοκιμαντέρ που συμμετέχει στο διαγωνιστικό τμήμα για το βραβείο του Χρυσού Λέοντα.

Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από ισραηλινό στρατιωτικό ακρωνύμιο, το οποίο χρησιμοποιείται ευφημιστικά για να αναφέρεται σε αμάχους που αναμένεται να σκοτωθούν σε μια στρατιωτική επίθεση.

Παραγωγή του Guardian, η ταινία περιλαμβάνει εκτενείς μαρτυρίες Ισραηλινών αξιωματικών των υπηρεσιών πληροφοριών και στρατιωτών που συμμετείχαν στην παρακολούθηση και την εξ αποστάσεως εξόντωση Παλαιστινίων αμάχων.

Οι συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκαν τη νύχτα, σε ταράτσες στο Τελ Αβίβ, υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω των κινδύνων που συνεπάγεται η δημόσια συζήτηση για τις πολεμικές δραστηριότητες του Ισραήλ. Η εμφάνιση και οι φωνές των συμμετεχόντων τροποποιήθηκαν ψηφιακά, ώστε να μην είναι δυνατή η αναγνώρισή τους.

Τα μυστικά συστήματα του ισραηλινού στρατού

Οι άνθρωποι που μιλούν στο ντοκιμαντέρ περιγράφουν τις μυστικές μεθόδους που χρησιμοποίησε ο ισραηλινός στρατός στη Γάζα.

Μεταξύ άλλων, αναφέρονται σε συστήματα που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη και έχουν σχεδιαστεί για να εντοπίζουν μεγάλο αριθμό πιθανών στόχων χαμηλότερης βαθμίδας της Χαμάς. Στη συνέχεια, οι στόχοι αυτοί βομβαρδίζονταν στα σπίτια τους κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τη γνώση ότι οι επιθέσεις θα σκότωναν και τις οικογένειές τους.

Ο ισραηλινός στρατός φέρεται επίσης να παραβίαζε τηλέφωνα προκειμένου να εντοπίζει τη θέση τέτοιων στόχων, ενώ παρακολουθούσε κρυφά συνομιλίες με τις συζύγους και τα παιδιά τους λίγες στιγμές πριν σκοτωθούν όλοι.

Το ντοκιμαντέρ περιλαμβάνει ακόμη προσωπικές μαρτυρίες για την καταστροφή γειτονιών, στις οποίες ο ισραηλινός στρατός εκτιμούσε ότι έως και το 25% των κατοίκων εξακολουθούσε να βρίσκεται στα σπίτια του, για τη συστηματική πυρπόληση κατοικιών αμάχων, καθώς και για τη δολοφονία αμάχων σε σημείο διανομής τροφίμων.

Ο Αβραάμ δήλωσε την Πέμπτη σε συνέντευξη Τύπου στη Βενετία:

«Απλώς είπαμε σε αυτούς τους αξιωματικούς: “Παρακαλώ, περιγράψτε μας τι κάνατε. Πώς λειτουργούν αυτά τα συστήματα; Σχεδιάστε μας πώς λειτουργούν”. Μερικές φορές, απλώς κάνοντας τις ερωτήσεις, παίρνεις τις απαντήσεις».

«Κάποιοι δεν εξέφρασαν μεταμέλεια και κάποιοι το έκαναν. Κάποιοι μίλησαν από αδιαφορία, κάποιοι από υπερηφάνεια» τόνισε.

«Το σύστημα και τα γρανάζια του»

Αρκετοί από τους ανθρώπους που παραχώρησαν συνεντεύξεις είχαν εργαστεί σε μυστική μονάδα πληροφοριών που υπάγεται απευθείας στο γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ένας από αυτούς δήλωσε ότι αποστολή της μονάδας ήταν να «ματαιώνει την ειρήνη».

«Κάναμε αυτή την ταινία από την αίσθηση υποχρέωσης να αξιοποιήσουμε τη θέση μας ως Ισραηλινοί κινηματογραφιστές και δημοσιογράφοι, προκειμένου να εξετάσουμε τα συστήματα πίσω από τη μαζική δολοφονία Παλαιστινίων αμάχων, για την οποία ευθύνεται η χώρα μας», ανέφεραν οι Αβραάμ και Σορ σε δήλωσή τους.

Οι δύο σκηνοθέτες τόνισαν ότι η ταινία δεν επικεντρώνεται σε «σποραδικά εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν από μεμονωμένους στρατιώτες».

«Εστιάζει στις ίδιες τις εντολές, στις πολιτικές, στις αποδεκτές πρακτικές, στη γλώσσα και τη λογική που καθιστούν αυτές τις πρακτικές δυνατές, καθώς και στους ανθρώπους που λειτουργούν μέσα σε αυτές», ανέφεραν. «Το σύστημα και τα γρανάζια του» τόνισαν.

Τρία χρόνια έρευνας

Το ντοκιμαντέρ είναι συμπαραγωγή του Τζέιμς Γουίλσον και έχει ως εκτελεστικό παραγωγό τον Τζόναθαν Γκλέιζερ, την ίδια ομάδα που βρίσκεται πίσω από τη βραβευμένη με Όσκαρ ταινία The Zone of Interest.

Το NAZA βασίζεται σε αποκαλύψεις που δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά από την ισραηλινοπαλαιστινιακή έκδοση +972 Magazine, το εβραϊκό μέσο Local Call και τον Guardian μεταξύ 2023 και 2025.

Η ταινία γυρίστηκε και παρήχθη υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας, λόγω του κινδύνου για τις εμπιστευτικές δημοσιογραφικές πηγές. Το περιεχόμενό της παρέμεινε αυστηρά απόρρητο μέχρι την πρεμιέρα της την Πέμπτη.

Ο Πολ Λιούις, επικεφαλής ερευνών του Guardian και εκτελεστικός παραγωγός της ταινίας, χαρακτήρισε το NAZA αποκορύφωμα «χρόνων επίπονης δουλειάς για την αποκάλυψη και επαλήθευση των συστημάτων που χρησιμοποιούν οι ισραηλινές στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών στη Γάζα».

Ο Αβραάμ δήλωσε ότι η δημιουργία του ντοκιμαντέρ έδωσε τη δυνατότητα να εξεταστεί ο συλλογικός αντίκτυπος αυτής της δουλειάς.

«Σε αυτή την ταινία μιλάμε με 24 ανθρώπους. Εξετάζουμε συστήματα μαζικής δολοφονίας. Υπάρχει κάτι στον κινηματογράφο που σου επιτρέπει να εξετάσεις δομές και συστήματα και τον τρόπο με τον οποίο συνδέεις τα πράγματα».

Πριν από την πρεμιέρα, ο Αλμπέρτο Μπαρμπέρα, καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι το «NAZA» είναι «πραγματικά πρωτοποριακό», χαρακτηρίζοντάς το «πολιτικά ανατρεπτικό και κινηματογραφικά εξαιρετικά ενδιαφέρον έργο».

«Δεν πρόκειται απλώς για μια συλλογή συνεντεύξεων», ανέφερε, σύμφωνα με το Cinecittà News. «Χρειάστηκαν τρία χρόνια για να τους πείσουν, αυτούς τους Ισραηλινούς αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών και του στρατού, να μοιραστούν τη δουλειά που έκαναν όταν ξεκίνησε η εισβολή στη Γάζα, και σας διαβεβαιώνω ότι οι μαρτυρίες τους είναι συγκλονιστικές».

Οι απώλειες στη Γάζα

Οι ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα από το 2023 έχουν σκοτώσει περισσότερους από 73.000 Παλαιστινίους, στην πλειονότητά τους αμάχους, και έχουν τραυματίσει περισσότερους από 174.000, αριθμοί που συνολικά αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 10% του προπολεμικού πληθυσμού της Γάζας.

Οι ισραηλινοί περιορισμοί στις αποστολές τροφίμων προκάλεσαν πέρυσι το καλοκαίρι ανθρωπογενή λιμό, ενώ ο ισραηλινός στρατός κατέστρεψε ή προκάλεσε ζημιές σε περισσότερα από τα τρία τέταρτα των κατοικιών. Οι επιζώντες Παλαιστίνιοι είναι πλέον συγκεντρωμένοι σε καταυλισμούς σκηνών, με περιορισμένη πρόσβαση σε καθαρό νερό και εγκαταστάσεις υγιεινής.

Η σύνδεση με το «No Other Land»

Οι Αβραάμ και Σορ ήταν δύο από τους τέσσερις συνσκηνοθέτες του No Other Land, το οποίο κέρδισε το Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ το 2025.

Συνδέοντας τις δύο ταινίες, οι σκηνοθέτες δήλωσαν:

«Στην ταινία No Other Land, περάσαμε πέντε χρόνια, μαζί με τους Παλαιστίνιους συνσκηνοθέτες Μπασέλ Άντρα και Χαμντάν Μπαλάλ, καταγράφοντας τον στρατό να καταστρέφει παλαιστινιακά σπίτια, προκειμένου να παρουσιάσουμε μια ευρύτερη εικόνα ενός συστήματος κατοχής και εθνοτικής υπεροχής που στοχεύει στην απομάκρυνση των Παλαιστινίων από τη Δυτική Όχθη.

«Στο NAZA, συνδέουμε με παρόμοιο τρόπο τα κομμάτια ενός συστήματος, συγκεντρώνοντας τις μαρτυρίες δύο δωδεκάδων αξιωματικών των υπηρεσιών πληροφοριών και στρατιωτών και παρουσιάζοντας τα στρατιωτικά συστήματα που χρησιμοποιήθηκαν για να διαπραχθούν πράξεις τις οποίες μια επιτροπή του ΟΗΕ και οι κορυφαίες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο έχουν περιγράψει ως γενοκτονία».