Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει μεταφέρει σε Ευρωπαίους και Ουκρανούς αξιωματούχους ότι επιθυμεί την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας έως τις αρχές Ιανουαρίου, πριν οι Δημοκρατικοί αναλάβουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, που επικαλείται τέσσερις πηγές με γνώση των συζητήσεων.

Ads

Ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, επανεκκίνησαν αυτόν τον μήνα τις συνομιλίες με την Ουκρανία και τη Ρωσία στο Άμπου Ντάμπι, έπειτα από οκτάμηνη διακοπή λόγω του πολέμου στο Ιράν.

Ads

Τις τελευταίες ημέρες πραγματοποίησαν επίσης συναντήσεις με Ρώσους, Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους στη Μόσχα, το Δουβλίνο και το Βερολίνο, μεταφέροντας την ανάγκη για ταχεία επίτευξη συμφωνίας.

Ads

Η πίεση συνδέεται με την απώλεια του ελέγχου τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στις ενδιάμεσες εκλογές.

Ads

Οι Δημοκρατικοί αναμένεται να ενισχύσουν τη στήριξη προς το Κίεβο και να αυξήσουν την πίεση στη Μόσχα, ενώ έχουν δεσμευτεί να αξιοποιήσουν τις εποπτικές και νομοθετικές τους εξουσίες για να ελέγξουν την εξωτερική πολιτική του Τραμπ, αλλά και τα επιχειρηματικά συμφέροντα των Γουίτκοφ και Κούσνερ.

Ανησυχία στο Κίεβο για τους όρους της συμφωνίας

Η επιδίωξη της Ουάσιγκτον για γρήγορη συμφωνία έχει προκαλέσει ανησυχία στην Ουκρανία, καθώς υπάρχει ο φόβος ότι ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι μπορεί να πιεστεί να αποδεχθεί όρους ευνοϊκούς για τη Μόσχα πριν από την αλλαγή ισορροπιών στο Κογκρέσο.

«Οι Αμερικανοί πιέζουν σκληρά και υπάρχει κάποια ανησυχία ότι θα χρειαστούν πολλές ουκρανικές παραχωρήσεις για να επιτευχθεί συμφωνία», δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος. Άλλος αξιωματούχος εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον βιάζεται, σε αντίθεση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος δεν έχει λόγο να επισπεύσει τις διαπραγματεύσεις.

Ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι ο Τραμπ επιθυμεί να τερματίσει τον πόλεμο έως τον Ιανουάριο, προσθέτοντας ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξασφαλίσει καλύτερους όρους εάν η συμφωνία ολοκληρωθεί πριν από τότε.

Ο Τραμπ δήλωσε, μετά τη συνάντησή του με τον Πούτιν στην Κίνα, ότι ο Ρώσος πρόεδρος τού είχε καταστήσει σαφές πως η Μόσχα είναι «έτοιμη για ειρήνη». Ωστόσο, ο Πούτιν επανέλαβε την απαίτησή του να αποδεχθούν η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της τους «συμβιβασμούς» και τις «πραγματικότητες» που θέτει η Ρωσία.

Μεταξύ των βασικών ρωσικών αιτημάτων περιλαμβάνονται η παραχώρηση εδαφών στο Ντονμπάς, η απαγόρευση μελλοντικής ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και ο περιορισμός των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.

Η Μόσχα επιδιώκει επίσης ευρύτερες αλλαγές στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, ζητώντας την απομάκρυνση στρατευμάτων και οπλικών συστημάτων του ΝΑΤΟ από την ανατολική του πλευρά.

Διαφωνίες για τις εγγυήσεις ασφαλείας

Οι ΗΠΑ έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αποδεχθεί μια συμφωνία που θα προβλέπει εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία από δυτικές χώρες, στη βάση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.

Ο Τζάρεντ Κούσνερ δήλωσε στο Βερολίνο ότι ο Τραμπ είναι ανοιχτός σε μια τέτοια προοπτική, εφόσον εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα. Πρόσθεσε ότι οι Ρώσοι έχουν αρχίσει να αποδέχονται την ιδέα πως οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία θα βασίζονται στο Άρθρο 5.

Η Μόσχα, ωστόσο, εμφανίζεται να απορρίπτει μια τέτοια προσέγγιση. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Ριάμπκοφ, ο οποίος συμμετείχε στον τελευταίο γύρο συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, χαρακτήρισε απαράδεκτη ακόμη και μια μορφή «οιονεί ένταξης» της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Όπως δήλωσε, η Ουκρανία θα πρέπει να δεσμευτεί ότι δεν θα ενταχθεί ποτέ στη Συμμαχία προτού συζητηθούν οι εγγυήσεις ασφαλείας.

Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις μόλις πρόσφατα άρχισαν να εξετάζουν τις ρωσικές απαιτήσεις για την ευρύτερη ασφάλεια της Ευρώπης. Η εξέλιξη αυτή καθιστά δυσκολότερη την επίτευξη μιας γρήγορης συμφωνίας, εκτός εάν η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της αποδεχθούν σημαντικές υποχωρήσεις.


Ο ρόλος της Ευρώπης και η σύνοδος της G20

Οι ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν να συμμετάσχουν επίσημα στις συνομιλίες, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει πρώτα να επιτευχθεί εκεχειρία και στη συνέχεια να εξεταστούν τα ευρύτερα ζητήματα ασφάλειας στην Ευρώπη. Η Ρωσία έχει επίσης δηλώσει ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει τη συμβολή των Ευρωπαίων.

Ο Πούτιν, πάντως, δεν έχει δεσμευτεί για διεύρυνση των διαπραγματεύσεων και έχει αναφέρει ότι η Ρωσία θα αποφασίσει αφού Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συναντηθούν με τους ομολόγους τους στη Μόσχα. Από την πλευρά τους, Αμερικανοί αξιωματούχοι επιδιώκουν να αντιμετωπιστούν παράλληλα οι εδαφικές διαφορές και τα ζητήματα ευρωπαϊκής ασφάλειας.

Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ο Τραμπ να ξεκινήσει συνομιλίες με Ευρωπαίους ηγέτες για τον τερματισμό του πολέμου στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της G20, την οποία θα φιλοξενήσει στο Μαϊάμι τον επόμενο μήνα. Ωστόσο, ανώτερος Γάλλος αξιωματούχος απέκλεισε το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία στη σύνοδο, επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν έχει προσκληθεί.

Ο Τραμπ έχει προσκαλέσει τον Πούτιν στη σύνοδο, χωρίς ο Ρώσος πρόεδρος να έχει επιβεβαιώσει εάν θα παραστεί.

Την ίδια ώρα, Ουκρανοί αξιωματούχοι εκλαμβάνουν τους πρόσφατους περιορισμούς ταχύτητας που επιβλήθηκαν στο Starshield, τη στρατιωτική έκδοση του δορυφορικού συστήματος επικοινωνιών Starlink της SpaceX, καθώς και τις καθυστερήσεις στην παράδοση πυραύλων αναχαίτισης Patriot, ως ενδείξεις αμερικανικής πίεσης προς το Κίεβο. Σύμφωνα με ανώτερο Ουκρανό αξιωματούχο, οι κινήσεις αυτές συνιστούν «μια σαφή επιλογή» της κυβέρνησης Τραμπ να ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση της Ρωσίας.

Παράλληλα, η Μόσχα φέρεται να σχεδιάζει εκστρατεία αεροπορικών επιδρομών, με στόχο να ενισχύσει την επιρροή της στις μελλοντικές συνομιλίες. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τη σκέψη του Κρεμλίνου, η εξέλιξη αυτή καθιστά απίθανη την αποδοχή μιας γρήγορης συμφωνίας από τη Ρωσία.

Η αμερικανική επιδίωξη για συμφωνία έως τις αρχές Ιανουαρίου προσκρούει, επομένως, στις μεγάλες διαφορές μεταξύ των πλευρών, με τη Μόσχα να επιμένει στις εδαφικές και γεωπολιτικές απαιτήσεις της και το Κίεβο να ανησυχεί για το ενδεχόμενο να εξαναγκαστεί σε παραχωρήσεις.