Η Ευρώπη πλησιάζει στον χειμώνα με ένα ενεργειακό «μαξιλάρι» πολύ πιο «ελαφρύ» απ’ όσο θα ήθελε, και αυτό διότι στα τέλη Αυγούστου οι υπόγειες αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ είναι γεμάτες μόλις κατά 63%, όταν τα προηγούμενα χρόνια τέτοια εποχή πλησίαζαν κατά μέσο όρο το 80%.

Και καθώς η περίοδος των μεγάλων εισροών πλησιάζει στο τέλος της, η αγορά αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι ο χρόνος για να καλυφθεί το κενό εξαντλείται.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Ευρώπη αναμένεται αυτομάτως να ξεμείνει από φυσικό αέριο.

Είναι ότι μπαίνει στην περίοδο υψηλής κατανάλωσης με πολύ μικρότερα αποθέματα, μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγόμενο LNG και με τον ανταγωνισμό της Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία να εντείνεται.

Το αποτέλεσμα είναι ένα μείγμα που οι αναλυτές περιγράφουν πλέον ως «χειμερινό πανικό» στην αγορά – δηλαδή μεγαλύτερη μεταβλητότητα, ακριβότερο φυσικό αέριο και αυξανόμενος κίνδυνος οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος και θέρμανσης να δεχθούν νέα πίεση.

Στις 24 Αυγούστου, σύμφωνα με τη Gas Infrastructure Europe (GIE), η πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών βρισκόταν στο 63,28%, περίπου 17 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

Οι διαφορετικές αναλύσεις τοποθετούν τη σημερινή εικόνα μεταξύ των χαμηλότερων που έχουν καταγραφεί για την εποχή εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, με ορισμένους αναλυτές να τη συγκρίνουν με τα επίπεδα του 2013 και άλλους να μιλούν για μία από τις ασθενέστερες επιδόσεις των τελευταίων σχεδόν 20 ετών.

Η συνολική δυναμικότητα των αποθηκών της ΕΕ ανέρχεται περίπου στα 109 δισ. κυβικά μέτρα ενεργού φυσικού αερίου.

Ωστόσο, ο ρυθμός ανεφοδιασμού δεν είναι αρκετός για να καλυφθεί γρήγορα το έλλειμμα.

Την τελευταία εβδομάδα για την οποία υπάρχουν στοιχεία, η μέση καθαρή έγχυση ήταν περίπου 293 εκατ. κυβικά μέτρα ημερησίως, κατά 10,2% χαμηλότερη από τον μέσο όρο της πενταετίας.

Από το Κατάρ στο Ορμούζ: Πώς ανατράπηκε ο σχεδιασμός της Ευρώπης

Η φετινή κατάσταση είναι αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας δυσμενών εξελίξεων. Ο χειμώνας του 2025-2026 τελείωσε με χαμηλές θερμοκρασίες και μεγαλύτερες αναλήψεις αερίου από τις αποθήκες, ενώ τα κύματα καύσωνα του καλοκαιριού αύξησαν τη χρήση μονάδων φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή.

Στη συνέχεια ήρθε ο πόλεμος με το Ιράν και η σοβαρή διαταραχή στις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου υπό κανονικές συνθήκες διέρχεται σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG.

Ιδιαίτερα σοβαρό ήταν το πλήγμα στις εξαγωγές του Κατάρ, ενός από τους μεγαλύτερους προμηθευτές υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως.

Φορτία που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα έφταναν στην Ευρώπη και στην Ασία είτε περιορίστηκαν είτε εγκλωβίστηκαν πίσω από το Ορμούζ, στενεύοντας απότομα τη διεθνή αγορά.

Οι εισαγωγές LNG της Ευρώπης τον Αύγουστο του 2026 εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν περίπου στους 6,8 εκατ. τόνους, κατά 8% χαμηλότερα από έναν χρόνο νωρίτερα.

Η Ευρώπη χάνει τη μάχη με την Ασία

Η ΕΕ έχει πλέον εξελιχθεί στον μεγαλύτερο εισαγωγέα LNG παγκοσμίως. Το γεγονός αυτό όμως την καθιστά περισσότερο εκτεθειμένη στις διεθνείς τιμές και στις κινήσεις άλλων μεγάλων αγοραστών.

Καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες έχουν μειωθεί, Ευρώπη και Ασία διεκδικούν τα ίδια φορτία LNG που δεν χρειάζεται να περάσουν από το Ορμούζ. Και αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με αναλυτές, η Ευρώπη δεν προσφέρει πάντα αρκετά υψηλή τιμή ώστε να κερδίσει αυτή τη μάχη.

Ο ευρωπαϊκός δείκτης αναφοράς TTF έχει ήδη κινηθεί πάνω από τα 65-68 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σε υψηλά περίπου τριών ετών και σε επίπεδα υπερδιπλάσια σε σχέση με την αρχή του 2026.

Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι, εάν οι ενεργειακές εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή δεν επανέλθουν ουσιαστικά και η αποκατάσταση των ροών μετατεθεί προς το 2027, το συμβόλαιο TTF του Δεκεμβρίου μπορεί να χρειαστεί να κινηθεί πάνω από τα 100 ευρώ/MWh ώστε η Ευρώπη να προσελκύσει επαρκείς ποσότητες LNG.

Το επίπεδο αυτό θα ήταν υπερδιπλάσιο από το βασικό σενάριο των 50 ευρώ/MWh που χρησιμοποιούσε η τράπεζα.

Ούτε το 75% μπορεί να θεωρείται πλέον δεδομένο

Η αρχική ευρωπαϊκή φιλοδοξία για πληρότητα περίπου 80% πριν από τον χειμώνα έχει ήδη αποδυναμωθεί.

Οι κανόνες επιτρέπουν μεγαλύτερη ευελιξία και η αγορά κοιτά πλέον ακόμη και το χαμηλότερο όριο του 75% την 1η Νοεμβρίου.

Ακόμη και αυτό όμως δεν θεωρείται βέβαιο.

Οι αναλυτές της ING προειδοποιούν ότι, με τον σημερινό ρυθμό, η ΕΕ μπορεί να δυσκολευτεί να πετύχει ακόμη και τον χαμηλότερο στόχο, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναγκαστικές αγορές μέσα στον χειμώνα, όταν η ζήτηση και οι τιμές είναι συνήθως υψηλότερες.

Η Ολλανδία έχει ήδη προειδοποιήσει ότι μπορεί να μην πετύχει τον δικό της στόχο.

Μεγάλη ανισορροπία μεταξύ των χωρών

Η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλη την Ευρώπη.

Η Ιταλία και η Πολωνία έχουν καταφέρει να ανεβάσουν την πληρότητα των αποθηκών τους πάνω από το 80%. Αντίθετα, στη δυτική και βορειοδυτική Ευρώπη η κατάσταση είναι αισθητά δυσκολότερη.

Η Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική ικανότητα στην Ευρώπη, βρίσκεται κοντά στο 51%. Η Ολλανδία γύρω στο 44%-45% και το Βέλγιο περίπου στο 51%.

Ιδιαίτερα ευάλωτο θεωρείται το Ηνωμένο Βασίλειο. Είναι ένας από τους μεγαλύτερους καταναλωτές αερίου στην Ευρώπη, αλλά διαθέτει εξαιρετικά περιορισμένη εγχώρια αποθηκευτική ικανότητα. Ο διευθύνων σύμβουλος της Centrica, Κρις Ο’Σι, προειδοποίησε ότι η χώρα έχει «σχεδόν καθόλου φυσικό αέριο σε αποθήκευση» για τον επόμενο χειμώνα.

Η Βρετανία βασίζεται κυρίως σε αγωγούς από την ηπειρωτική Ευρώπη και σε φορτία LNG από ΗΠΑ και Μέση Ανατολή. Η εξάρτησή της αναμένεται μάλιστα να αυξηθεί καθώς υποχωρεί η παραγωγή στη Βόρεια Θάλασσα και από το 2030 αρχίσει να μειώνεται και η νορβηγική παραγωγή.

Ήδη η Ofgem ανακοίνωσε αύξηση 4% στο πλαφόν των οικιακών λογαριασμών από τον Οκτώβριο, μετά την άνοδο 13% που είχε προηγηθεί τον Ιούλιο.

Στο τραπέζι ακόμη και το ρωσικό αέριο σε ακραίο σενάριο

Η πίεση είναι τέτοια ώστε η Oxford Economics έχει εξετάσει ακόμη και το ενδεχόμενο η ΕΕ να χρειαστεί, εφόσον οι διαθέσιμες προμήθειες περιοριστούν περαιτέρω, να αναστείλει τμήματα της απαγόρευσης εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.

Η Ρωσία εξακολουθούσε το 2025 να καλύπτει περίπου το 12,5% των συνδυασμένων ευρωπαϊκών εισαγωγών μέσω αγωγών και LNG, σύμφωνα με υπολογισμούς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός προβλέπει την πλήρη διακοπή των εισαγωγών έως το τέλος του 2027.

Η ένταση στην αγορά είναι ήδη εμφανής – οι τιμές spot έχουν αυξηθεί περίπου 50% από τα μέσα Ιουνίου, με τη Wood Mackenzie να προειδοποιεί ότι η Ευρώπη πλησιάζει ξανά σε συνθήκες ενεργειακής κρίσης.

Το κόστος δεν θα περάσει παντού ταυτόχρονα στους καταναλωτές. Στην Ολλανδία οι αυξήσεις μπορούν να αποτυπωθούν σχετικά γρήγορα στους λογαριασμούς, ενώ σε Γερμανία και Αυστρία η πλήρης μετακύλιση μπορεί να χρειαστεί σχεδόν έναν χρόνο.

Το θετικό στοιχείο: Η Ευρώπη καίει λιγότερο αέριο από το 2021

Η σημερινή κατάσταση δεν είναι ίδια με εκείνη του 2022. Η Ευρώπη έχει προσαρμοστεί σε σημαντικό βαθμό στην απώλεια των μεγάλων ρωσικών ροών.

Η κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ είναι σήμερα περίπου 10%-20% χαμηλότερη από το 2021, ανάλογα με την εκτίμηση. Η μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ, η αλλαγή συμπεριφοράς της βιομηχανίας και η ενεργειακή εξοικονόμηση έχουν μειώσει τις συνολικές ανάγκες.

Ωστόσο, αυτή η προσαρμογή έχει και ένα τίμημα: η Ευρώπη μπορεί να λειτουργεί με χαμηλότερα αποθέματα, αλλά αναγκάζεται να στηρίζεται περισσότερο σε «just-in-time» εισαγωγές LNG, άρα και στις διακυμάνσεις της παγκόσμιας αγοράς.

Ένας ψυχρός χειμώνας ή μεγάλες περίοδοι άπνοιας, που θα περιόριζαν την αιολική παραγωγή και θα αύξαναν τη ζήτηση για ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο, θα μπορούσαν να κάνουν την ισορροπία ακόμη πιο εύθραυστη.

Και ακόμη κι αν η Ευρώπη περάσει τον φετινό χειμώνα χωρίς φυσικές ελλείψεις, το πρόβλημα δεν θα τελειώσει την άνοιξη. Όσο χαμηλότερα είναι τα αποθέματα τον Μάρτιο, τόσο μεγαλύτερες ποσότητες θα πρέπει να αγοραστούν το καλοκαίρι του 2027 για τον επόμενο χειμώνα.

Αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί πλέον περισσότερο την αγορά – όχι μόνο αν η Ευρώπη θα βγάλει τον φετινό χειμώνα, αλλά με τι κόστος, και πόσο δύσκολο θα είναι να γεμίσει ξανά τις αποθήκες της αμέσως μετά.