Ο διαγωνισμός τραγουδιού της Eurovision βρίσκεται αντιμέτωπος με μια «υπαρξιακή» κρίση, καθώς ολοένα και περισσότερες χώρες απειλούν με μποϊκοτάζ εάν επιτραπεί στο Ισραήλ να συμμετάσχει στην διοργάνωση της Βιέννης, τον Μάιο του 2026.

Η κλιμακούμενη πολιτιστική αντίδραση στην Ευρώπη, λόγω του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα, έχει ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες: ο Ισπανός πρωθυπουργός κάλεσε να αποκλειστεί το Ισραήλ από διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις (εισέπραξε ήδη το ‘όχι’) , ένα βελγικό φεστιβάλ απέκλεισε Ισραηλινό μαέστρο, ενώ αυξάνονται οι χώρες που ζητούν την εκδίωξη του Ισραήλ από τον ευρωπαϊκό μουσικό διαγωνισμό.

Η Ευρώπη παλεύει να απαντήσει στο αν τέτοιου είδους πολιτιστικά εμπάργκο σε καλλιτέχνες και αθλητές από το Ισραήλ συνιστούν νόμιμες κυρώσεις, όπως γράφει το Politico.

Αν και η Eurovision είναι προγραμματισμένη για τον Μάιο στη Βιέννη, ο διαγωνισμός – που αυτοχαρακτηρίζεται «μη πολιτικός» και διοργανώνεται από την Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση (EBU), μια συμμαχία δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων με 113 μέλη σε 56 χώρες – φαίνεται ήδη ότι θα επισκιαστεί ξανά από τη διαμάχη γύρω από τη συμμετοχή του Ισραήλ.

Σε ανακοίνωσή του, ο διευθυντής της Eurovision, Μάρτιν Γκριν, ανέφερε ότι ο οργανισμός «εξακολουθεί να διαβουλεύεται» με τα μέλη της EBU σχετικά με το πώς θα «διαχειριστεί τη συμμετοχή και τις γεωπολιτικές εντάσεις που περιβάλλουν τον διαγωνισμό».

«Κατανοούμε τις ανησυχίες και τις βαθιά ριζωμένες θέσεις γύρω από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή», όπως είπε.

Σύμφωνα με ειδικούς, οι γεωπολιτικές αυτές εντάσεις συνιστούν τη σοβαρότερη απειλή που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η Eurovision.

Ο Πολ Τζόρνταν, μακροχρόνιος αναλυτής του διαγωνισμού – γνωστός και ως Dr. Eurovision – τόνισε: «Πάντα υπήρχαν πολιτικές στιγμές, και η EBU συχνά δυσκολεύεται να δείξει συνέπεια στην εφαρμογή των κανόνων. Όμως η τρέχουσα κατάσταση είναι πρωτοφανής. Είναι η πρώτη φορά που μια ομάδα χωρών λέει ότι δεν θα συμμετάσχει λόγω της παρουσίας μιας άλλης χώρας. Πρόκειται, ίσως, για τη σοβαρότερη πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει η Eurovision».

• Διαβάστε επίσης: Eurovision 2025 / JJ: «Μακάρι του χρόνου στη Βιέννη και χωρίς το Ισραήλ»

Η Ισπανία στην πρωτοπορία του μποϊκοτάζ

Την Τρίτη, η Ισπανία έγινε η τελευταία χώρα που εντάχθηκε στο κίνημα αποχής, καθώς η πλειοψηφία του διοικητικού συμβουλίου του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα RTVE ψήφισε υπέρ της απόσυρσης από την επόμενη Eurovision, εάν το Ισραήλ παραμείνει στον διαγωνισμό.

Η απειλή μποϊκοτάζ έρχεται σε μια στιγμή που οι σχέσεις Μαδρίτης – Τελ Αβίβ είναι τεταμένες: ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ και ο Ισραηλινός ΥΠΕΞ Γκιντεόν Σαάρ συγκρούονται σε θέματα κυρώσεων, εμπάργκο όπλων και των πρόσφατων φιλοπαλαιστινιακών διαδηλώσεων σε μεγάλο ποδηλατικό αγώνα της Ισπανίας.

Η κίνηση αυτή ανακοινώθηκε την ίδια ημέρα που επιτροπή του ΟΗΕ κατέληξε ότι το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα, και απειλεί να προκαλέσει κρίση στην EBU, καθώς η Ισπανία είναι ένας από τους πέντε βασικούς χρηματοδότες της, γεγονός που της εξασφαλίζει αυτόματα θέση στον τελικό της Eurovision.

Εάν τελικά το Ισραήλ συμμετάσχει στην 70ή έκδοση του διαγωνισμού, η Ισπανία θα χάσει για πρώτη φορά τον τελικό από το 1961, οπότε και έκανε το ντεμπούτο της.

Ο ισραηλινός ραδιοτηλεοπτικός φορέας KAN δήλωσε ότι η χώρα ετοιμάζεται κανονικά για τον Μάιο και «σέβεται απολύτως τους κανονισμούς του διαγωνισμού και θα συνεχίσει να το κάνει».

Ο υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Μίκι Ζοχάρ, χαρακτήρισε τις απειλές αποχώρησης «ντροπιαστικό και υποκριτικό βήμα που αντιβαίνει στις αξίες του ανταγωνισμού και στο πνεύμα σύνδεσης που τον διέπει».

Ήδη, Ιρλανδία, Σλοβενία και Ολλανδία έχουν προειδοποιήσει για αποχή, ενώ η Ισλανδία άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να πράξει το ίδιο. Οι χώρες αυτές επικαλούνται την τραγωδία στη Γάζα από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς, αλλά και την περιστολή της ελευθερίας του Τύπου και τις επιθέσεις σε δημοσιογράφους.

• Διαβάστε: Eurovision / Η Ιρλανδία προειδοποιεί με αποχή το 2026 εφόσον συμμετάσχει το Ισραήλ

Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Γάζας, περισσότεροι από 64.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από την ισραηλινή επίθεση μετά την αιματηρή επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ο Ολλανδικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας εξέφρασε την ανησυχία ότι η ισραηλινή κυβέρνηση επενέβη στον φετινό διαγωνισμό, χρησιμοποιώντας τον «ως πολιτικό εργαλείο». Το Ισραήλ είχε βγει πρώτο στη βαθμολογία του κοινού το 2025, προκαλώντας ερωτήματα για πιθανή χειραγώγηση του συστήματος ψηφοφορίας.

«Έρχονται τεταμένοι μήνες»

Η EBU έχει μπει σε εκτενείς διαβουλεύσεις με τα μέλη της για τη συμμετοχή του Ισραήλ το 2026, από τότε που το θέμα τέθηκε στη συνάντηση των εθνικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων στο Λονδίνο τον Ιούνιο.

Ο Γκριν υπογράμμισε ότι κάθε μέλος της EBU αποφασίζει μόνο του αν θα συμμετάσχει, με προθεσμία επιβεβαίωσης μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου.

Στις 4-5 Δεκεμβρίου θα συνέλθει η Γενική Συνέλευση στη Γενεύη, όπου αναμένεται ψηφοφορία για το ζήτημα.

Ορισμένοι φορείς στέκονται πίσω από τη γραμμή της EBU ότι ο διαγωνισμός πρέπει να παραμείνει «απολιτικός».

Η γερμανική ARD, ο εθνικός οργανισμός των περιφερειακών ραδιοτηλεοπτικών σταθμών, δήλωσε μέσω του ραδιοτηλεοπτικού φορέα των γερμανικών κρατιδίων  Südwestrundfunk (SWR) ότι θα στηρίξει οποιαδήποτε απόφαση της EBU.

Εκπρόσωπος του SWR τόνισε πως η Eurovision είναι ένας διαγωνισμός «που διοργανώνεται από ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, όχι κυβερνήσεις», και συνδέει ανθρώπους «ανεξάρτητα από την καταγωγή, τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις τους».

Ο γενικός διευθυντής του BBC επισήμανε ότι η Eurovision «ποτέ δεν αφορούσε την πολιτική» και ότι εναπόκειται στην EBU να αποφασίσει ποιος συμμετέχει.

Ωστόσο, το 2022 η EBU απέκλεισε τη Ρωσία, έπειτα από την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία, υπογραμμίζοντας τη δύσκολη τομή πολιτικής και πολιτισμού στην οποία βρίσκεται εγκλωβισμένος ο διαγωνισμός.

Ο ειδικός αναλυτής Πολ Τζόρνταν, τον οποίο αναφέρει το Politico, προειδοποίησε ότι η EBU βαδίζει σε «τεντωμένο σχοινί» ως προς το Ισραήλ, με «τεταμένους μήνες μπροστά μας» που μπορεί «να απειλήσουν την ίδια τη συνοχή του διαγωνισμού».

«Η ομορφιά της Eurovision, και ο λόγος που άντεξε τόσες δεκαετίες, είναι ότι αποτέλεσε έναν χώρο ένταξης. Θα ήταν μεγάλη απώλεια αν μετατραπεί σε πολιτικό εργαλείο», σημείωσε.