Το βρετανικό συγκρότημα Massive Attack ερευνάται από την αστυνομία της Σιγκαπούρης, αφού, σύμφωνα με πληροφορίες, μέλη του συγκροτήματος ύψωσαν παλαιστινιακή σημαία επί σκηνής κατά τη διάρκεια συναυλίας που έδωσαν εκεί την περασμένη Τετάρτη.

Ενάμιση μήνα πριν, ο Πασκάλ Ρόμπινσον-Φόστερ, τραγουδιστής των Bob Vylan, συνελήφθη στο αεροδρόμιο του Βερολίνου και απελάθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, παρότι είχε ταξιδέψει στη Γερμανία ιδιωτικά για να συναντήσει φίλους και μουσικούς συνεργάτες ενόψει της κυκλοφορίας του νέου άλμπουμ του συγκροτήματος.

Η γερμανική ομοσπονδιακή αστυνομία αιτιολόγησε την απόφαση επικαλούμενη δηλώσεις του καλλιτέχνη υπέρ της Παλαιστίνης και κυρίως την εμφάνισή του στο φεστιβάλ Glastonbury το 2025, όπου είχε πρωτοστατήσει στο σύνθημα «Death, death to the IDF», αναφερόμενος στις Ισραηλινές Δυνάμεις.

Ποιο ήταν το έγκλημα των Massive Attack;

Το συγκρότημα εμφανίστηκε στο The Star Theatre, στην μοναδική συναυλία του στη χώρα στο πλαίσιο της τρέχουσας περιοδείας του. Η εφημερίδα «The Straits Times» ανέφερε ότι άτομα επί σκηνής ύψωσαν μια Παλαιστινιακή σημαία προς το τέλος της συναυλίας. Βίντεο που κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο έδειχνε τους δύο άνδρες να κρατούν τη σημαία μεταξύ τους, ενώ το κοινό χειροκροτούσε ηχηρά.

Η αστυνομία της Σικαμπύρης επιβεβαίωσε στο BBC ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα ενώ η Αρχή Ανάπτυξης Μέσων Ενημέρωσης και Τεχνολογιών Πληροφοριών (Infocomm Media Development Authority), η ρυθμιστική αρχή των μέσων ενημέρωσης της χώρας, εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία κάνει γνωστό ότι εξετάζει εάν παραβιάστηκαν οι όροι της άδειας διεξαγωγής της συναυλίας γιατί οι ξένες σημαίες και τα εθνικά εμβλήματα δεν επιτρέπεται να εκτίθενται δημόσια στη Σιγκαπούρη χωρίς επίσημη άδεια.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι οι  Massive Attack, με επικεφαλής τους Robert «3D» Del Naja και Grant «Daddy G» Marshall, σχηματίστηκαν στο Μπρίστολ το 1988 και αρνούνται να εμφανιστούν στο Ισραήλ από το 1999. Ο Del Naja ήταν ένας από τους εκατοντάδες που συνελήφθησαν σε διαδήλωση στο Λονδίνο φέτος, κατά της απαγόρευσης της οργάνωσης «Palestine Action» από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου.

Διαβάστε: Massive Attack / Η απάντησή τους για την Παλαιστινιακή σημαία σε συναυλία στη Σιγκαπούρη – «Είμαστε περήφανοι»

Η υπόθεση Bob Vylan

Η Γερμανία, η οποία έχει υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα αυστηρή στάση απέναντι σε εκδηλώσεις που θεωρεί ότι ενδέχεται να υποκινούν αντισημιτισμό ή πολιτική βία, βρέθηκε στο επίκεντρο της κριτικής μετά την προσωρινή απαγόρευση εισόδου στον τραγουδιστή του βρετανικού συγκροτήματος Bob Vylan.

Διαβάστε: Bob Vylan / Το μουσικό δίδυμο μηνύει το BBC επειδή τους χαρακτήρισε αντισημίτες

Πως δικαιολόγησαν τη στάση τους οι αρχές;

Σύμφωνα με υπηρεσιακά έγγραφα που επικαλείται το The Intercept, οι γερμανικές αρχές υποστήριξαν ότι ο μουσικός διαδίδει αντισημιτικές αφηγήσεις και προπαγάνδα της Χαμάς, οι οποίες ενδέχεται να ριζοσπαστικοποιήσουν τμήματα του πληθυσμού και να λειτουργήσουν ως ιδεολογική νομιμοποίηση για τρομοκρατικές ενέργειες. Επιπλέον, υποστήριξαν ότι η παρουσία του στη χώρα θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντική βλάβη στη διεθνή εικόνα της Γερμανίας, δημιουργώντας την εντύπωση ότι ανέχεται τη διάδοση αντισημιτικών μηνυμάτων. Αυτά τα είπαν επικαλούμενοι δηλώσεις του καλλιτέχνη υπέρ της Παλαιστίνης και κυρίως την εμφάνισή του στο φεστιβάλ Glastonbury το 2025, όπου είχε πρωτοστατήσει στο σύνθημα «Death, death to the IDF», αναφερόμενος στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις.

Ο ίδιος ο Ρόμπινσον-Φόστερ (Bob Vylan)  απορρίπτει κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς αυτούς. Δηλώνει ότι είναι «εντελώς παράλογο» να θεωρείται απειλή για την εθνική ασφάλεια της Γερμανίας ή ότι ενεργεί ως εκπρόσωπος οποιασδήποτε απαγορευμένης οργάνωσης. Υπογραμμίζει επίσης ότι ούτε στο Ηνωμένο Βασίλειο ούτε στη Γερμανία έχει κατηγορηθεί για οποιοδήποτε ποινικό αδίκημα.

Η υπόθεση απέκτησε ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν, λίγες εβδομάδες αργότερα, οι γερμανικές αρχές ανακάλεσαν αθόρυβα την απαγόρευση εισόδου χωρίς να εξηγήσουν γιατί άλλαξαν στάση. Ταυτόχρονα αρνήθηκαν να δώσουν στη δημοσιότητα τα έγγραφα και το νομικό σκεπτικό που οδήγησαν αρχικά στην απαγόρευση.

Ο δικηγόρος του μουσικού, Αλεξάντερ Γκόρσκι, υποστηρίζει ότι το ζήτημα ξεπερνά την προσωπική υπόθεση του πελάτη του και αφορά θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου. Όπως επισημαίνει, κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να γνωρίζει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία στα οποία βασίζεται μια τόσο σοβαρή διοικητική απόφαση, ιδιαίτερα όταν αυτή περιορίζει την ελευθερία μετακίνησης και την ελευθερία έκφρασης.

Ο Γκόρσκι θεωρεί ότι η υπόθεση αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τάσης, σύμφωνα με την οποία η γερμανική μεταναστευτική νομοθεσία χρησιμοποιείται ολοένα και συχνότερα απέναντι σε πρόσωπα που εκφράζουν δημόσια φιλοπαλαιστινιακές απόψεις. Αναφέρεται μάλιστα σε προηγούμενες υποθέσεις, όπως εκείνες του Παλαιστίνιου χειρουργού Γασάν Αμπού Σίτα και του πρώην υπουργού Οικονομικών της Ελλάδας Γιάνη Βαρουφάκη, για τους οποίους επίσης είχαν ληφθεί περιοριστικά μέτρα σχετικά με τη συμμετοχή τους σε εκδηλώσεις αλληλεγγύης προς την Παλαιστίνη.

Η λίστα μεγαλώνει, το ίδιο και η ανησυχία για τη Δημοκρατία στην Ευρώπη

Οι συγκεκριμένοι δεν είναι οι μόνοι καλλιτέχνες που έχουν καταγγείλει στοχοποίηση λόγω των φιλοπαλαιστινιακών τους απόψεων. Θυμίζουμε κι άλλους διεθνείς μουσικούς που έχουν έρθει στο επίκεντρο επειδή πήραν θέση.

Roger Waters

Ο πρώην μπασίστας και στιχουργός των Pink Floyd είναι ίσως η πιο γνωστή περίπτωση καλλιτέχνη που έχει βρεθεί στο επίκεντρο, θυμίζουμε την χαρακτηριστική και συγκινητική του προσπάθεια να ακυρώσει τη Eurovision στο Τελ Αβίβ το 2019 και την επιμονή του να «σηκώνει» το Παλαιστινιακό διαχρονικά. Ο Waters υποστηρίζει εδώ και χρόνια το κίνημα BDS (Boycott, Divestment and Sanctions), το οποίο καλεί σε οικονομική και πολιτιστική πίεση προς το Ισραήλ για την πολιτική του στα παλαιστινιακά εδάφη.

Διαβάστε: Ρότζερ Γουότερς / Διασκεύασε το ιστορικό τραγούδι «Comfortably Numb» από το «The Wall» για τη Γάζα

Το 2023 η πόλη της Φρανκφούρτης ακύρωσε προγραμματισμένη συναυλία του χαρακτηρίζοντάς τον «έναν από τους πιο γνωστούς αντισημίτες στον κόσμο», ενώ γερμανικοί δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς είχαν προηγουμένως ακυρώσει τη μετάδοση συναυλιών του. Ο Waters αρνείται τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι η κριτική του αφορά την πολιτική του ισραηλινού κράτους και όχι τους Εβραίους ως θρησκευτική ή εθνική ομάδα.

Kneecap

Το ιρλανδικό hip hop συγκρότημα Kneecap έγινε διεθνώς γνωστό για την υποστήριξή του στην Παλαιστίνη. Μετά την εμφάνισή του στο Glastonbury το 2025, το μέλος του συγκροτήματος Mo Chara βρέθηκε αντιμέτωπο με κατηγορία σχετική με την εμφάνιση σημαίας που οι βρετανικές αρχές συνέδεσαν με τη Χεζμπολάχ — κάτι που ο ίδιος αρνείται.

Το συγκρότημα υποστήριξε ότι η δίωξη αποτελεί προσπάθεια ποινικοποίησης της πολιτικής του έκφρασης. Παράλληλα, ακυρώθηκαν εμφανίσεις του, ενώ οργανώσεις που ασκούν πίεση σε καλλιτέχνες υπέρ του Ισραήλ είχαν παρέμβει δημόσια ζητώντας περιορισμούς.

Brian Eno

Ο πρωτοπόρος της ambient μουσικής Brian Eno έχει εκφράσει έντονη κριτική για τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα και έχει υποστηρίξει καλλιτεχνικές εκστρατείες υπέρ των Παλαιστινίων.

Μαζί με τους Massive Attack, Fontaines D.C. και Kneecap συμμετείχε στη δημιουργία μιας συμμαχίας καλλιτεχνών που δήλωσαν ότι αντιμετωπίζουν «εκστρατείες εκφοβισμού» και προσπάθειες ακύρωσης συναυλιών τους λόγω των πολιτικών τους θέσεων.

Fontaines D.C.

Το ιρλανδικό συγκρότημα έχει εκφράσει αλληλεγγύη προς την Παλαιστίνη και συμμετείχε στη συλλογική πρωτοβουλία καλλιτεχνών που υποστήριξαν ότι υπάρχει αυξανόμενη πίεση για την φίμωση  όσων ασκούν κριτική στις ισραηλινές πολιτικές.

Macklemore

Ο Αμερικανός ράπερ Macklemore έγινε έντονα επικριτικός απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα και κυκλοφόρησε το τραγούδι «Hind’s Hall», αφιερωμένο στην Παλαιστίνια μικρή Hind Rajab που σκοτώθηκε στη Γάζα.

Αντιμετώπισε μεγάλη διαδικτυακή επίθεση, ενώ εμφανίσεις του βρέθηκαν στο επίκεντρο εκκλήσεων για ακύρωση. Η περίπτωση του δείχνει πως συχνά η πίεση δεν έρχεται μόνο μέσω επίσημων απαγορεύσεων αλλά και μέσω εκστρατειών στα κοινωνικά δίκτυα από οργανωμένο στρατό τρολς που κατευθύνεται από την Ισραηλινή και την Αμερικάνικη κυβέρνηση.

Patti Smith

Η Patti Smith έχει εκφράσει ανησυχία για την κατάσταση στη Γάζα και έχει υποστηρίξει το δικαίωμα των Παλαιστινίων στην αυτοδιάθεση. Δεν έχει αντιμετωπίσει απαγόρευση εισόδου ή επίσημη δίωξη, αλλά έχει δεχθεί δημόσια πίεση και κριτική για τις θέσεις της. Πίεση που είχε σαν στόχο τη λογοκρισία και αυτολογοκρισία.

Πέρα από τους συγκεκριμένους μουσικούς, έχουν καταγραφεί δεκάδες περιπτώσεις εικαστικών, συγγραφέων, ηθοποιών και πανεπιστημιακών που αντιμετώπισαν ακυρώσεις εκδηλώσεων, απώλεια χρηματοδότησης ή αποκλεισμό από πολιτιστικά ιδρύματα, κυρίως στη Γερμανία, όπως ο Ισραηλινός φιλοπαλαιστίνιος Udi Aloni. Οι επικριτές αυτών των πρακτικών υποστηρίζουν ότι η κατηγορία του αντισημιτισμού χρησιμοποιείται κάποιες φορές για να περιορίσει τη νόμιμη πολιτική κριτική προς το Ισραήλ. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά ορισμένους από τους ανθρώπους του κινηματογράφου που κατήγγειλαν λογοκρισία και αποκλεισμό.

Διαβάστε: Udi Aloni στο tvxs / Η μνήμη είναι μια πράξη εξέγερσης

Javier Bardem

Ο Ισπανός ηθοποιός έχει γίνει μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του Χόλιγουντ υπέρ του δίκαιου αγώνα του παλαιστινιακού λαού.  Έχει καταγγείλει δημόσια την κατάσταση στη Γάζα και έχει υπογράψει παρεμβάσεις που ζητούν από τους πολιτιστικούς θεσμούς να μην παραμένουν σιωπηλοί.

Μαζί με άλλους δημιουργούς υπέγραψε ανοικτή επιστολή που κατηγορούσε το Φεστιβάλ Βερολίνου (Berlinale) για «σιωπή» απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα και για πίεση προς καλλιτέχνες που εκφράζονται πολιτικά.

Διαβάστε: Χόλιγουντ / Σε «μαύρη λίστα» οι φωνές υπέρ της Παλαιστίνης – Αυτοί που δεν σιωπούν

Tilda Swinton

Η Βρετανίδα ηθοποιός έχει επίσης υποστηρίξει δημόσια παλαιστινιακές θέσεις και έχει συμμετάσχει σε συλλογικές πρωτοβουλίες καλλιτεχνών. Υπέγραψε την επιστολή προς τη Berlinale, μαζί με δεκάδες ηθοποιούς και σκηνοθέτες, καταγγέλλοντας ότι καλλιτέχνες που μιλούν για τη Γάζα αντιμετωπίζουν περιορισμούς στον δημόσιο λόγο τους.

Ken Loach

Ο Βρετανός σκηνοθέτης, γνωστός για τον πολιτικό κινηματογράφο του, έχει εδώ και χρόνια στηρίξει την παλαιστινιακή υπόθεση και το κίνημα BDS (Boycott, Divestment and Sanctions). Έχει μιλήσει επανειλημμένα για τις πιέσεις που δέχονται καλλιτέχνες όταν εκφράζουν κριτική προς την ισραηλινή κυβέρνηση.

Mike Leigh

Ο σκηνοθέτης που υπέγραψε επίσης την επιστολή των κινηματογραφιστών για τη Berlinale,  έχει εκφράσει άποψη για τις  απόπειρες αποκλεισμού και λογοκρισίας

Melissa Barrera

Μία από τις πιο γνωστές περιπτώσεις που βίωσε άμεσα τις συνέπειες στη δουλειά της  ήταν η Μεξικανή ηθοποιός Melissa Barrera, η οποία απομακρύνθηκε από την ταινία «Scream VII» μετά από αναρτήσεις της σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα. Η εταιρεία παραγωγής επικαλέστηκε ότι οι δηλώσεις της ξεπερνούσαν τα όρια της ελεύθερης πολιτικής έκφρασης.  Η  ίδια ωστόσο αλλά  και οι υποστηρικτές της μίλησαν για τιμωρία λόγω της πολιτικής της  άποψης.

Susan Sarandon

Η βραβευμένη ηθοποιός έμαθε ότι λήγει η συνεργασία της με το πρακτορείο United Talent Agency μετά από δηλώσεις της σε φιλοπαλαιστινιακή συγκέντρωση στη Νέα Υόρκη. Η υπόθεση προκάλεσε μεγάλη συζήτηση για το αν οι καλλιτέχνες υφίστανται επαγγελματικές κυρώσεις για πολιτικές τοποθετήσεις.

Διαβάστε: Σούζαν Σάραντον / Αποκαλύπτει πως «εξαφανίστηκε» από το Χόλιγουντ λόγω της στάσης της για τη Γάζα

Jonathan Glazer

Ο σκηνοθέτης του «The Zone of Interest» προκάλεσε έντονη διαμάχη όταν στην απονομή των Όσκαρ το 2024 μίλησε για την απανθρωποποίηση στη Γάζα και συνέδεσε τη βράβευσή του με την αντίθεσή του στη βία κατά αμάχων.

Δέχθηκε έντονη κριτική από οργανώσεις και πρόσωπα που θεώρησαν ότι τα λόγια του εξέφραζαν μονομέρεια, ενώ άλλοι υπερασπίστηκαν το δικαίωμά του στην πολιτική έκφραση.

Διαβάστε: Τζόναθαν Γκλέιζερ / Υπέρ του σκηνοθέτη Χοακίν Φοίνιξ, Τζόελ Κοέν και άλλοι Εβραίοι καλλιτέχνες – Η επιστολή τους

Γιώργος Λάνθιμος

Ο Έλληνας σκηνοθέτης έχει επίσης εμφανιστεί στη λίστα υπογραφών της πρωτοβουλίας Film Workers for Palestine, μαζί με πολλούς άλλους δημιουργούς που ζητούν πίεση προς κινηματογραφικούς θεσμούς σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα.

Διαβάστε: Γάζα / Λάνθιμος, Μπαρδέμ, Σουίντον και εκατοντάδες καλλιτέχνες μποϊκοτάρουν το Ισραήλ

Στην έκθεση State of Artistic Freedom 2026, η Freemuse συνδέει την αύξηση των περιστατικών λογοκρισίας με τη συνολική υποχώρηση των δημοκρατικών ελευθεριών. Επικαλούμενη την έκθεση του V-Dem Institute, σημειώνει ότι η παγκόσμια δημοκρατία έχει υποχωρήσει στα επίπεδα του 1985, ενώ περιλαμβάνει ξεχωριστό κεφάλαιο της έκθεσης, αφιερωμένο στη λογοκρισία που συνδέεται με τη γενοκτονία στη Γάζα. Για το Ηνωμένο Βασίλειο, η έκθεση αναφέρει ότι πολιτιστικοί οργανισμοί απέσυραν έργα, εκδηλώσεις και συνεργασίες που σχετίζονταν με την Παλαιστίνη, επικαλούμενοι αξιολογήσεις κινδύνου, πολιτικές ουδετερότητας ή ζητήματα ασφαλείας.

Η Freemuse (όπως επισημαίνει το infowar.gr) υπογραμμίζει ακόμη ότι ολοένα περισσότερες κυβερνήσεις χρησιμοποιούν νομοθεσίες περί δημόσιας τάξης, εθνικής ασφάλειας ή τρομοκρατίας για να περιορίσουν καλλιτεχνικές εκφράσεις. Η έκθεση χρησιμοποιεί τον όρο lawfare για να περιγράψει τη χρήση του νόμου ως εργαλείου εναντίον δημιουργών, επισημαίνοντας ότι ασαφείς έννοιες όπως «υποκίνηση», «εξτρεμισμός», «προσβολή της θρησκείας» ή «δημόσια τάξη» επιτρέπουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, ευρεία ερμηνεία από τις αρχές.

Παράλληλα, καταγράφεται αυξανόμενος ρόλος μη κρατικών παραγόντων. Εκστρατείες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οργανωμένες καταγγελίες, πιέσεις προς διοργανωτές και δημόσιες εκκλήσεις για ακύρωση εκδηλώσεων προηγούνται συχνά των επίσημων αποφάσεων. Σύμφωνα με την έκθεση, το φαινόμενο αυτό ενισχύει την αυτολογοκρισία, καθώς καλλιτέχνες και πολιτιστικοί οργανισμοί επιλέγουν να αποφεύγουν θέματα που θεωρούνται υψηλού πολιτικού κόστους, το λεγόμενο “chilling effect”, όπως το αποκαλεί η έκθεση.