Τα ευρήματα από την πρόσφατη μελέτη της οικονομολόγου Anna Bernard είναι αποκαλυπτικά: το χάσμα στις εκλογική συμπεριφορά μεταξύ των νέων ανδρών και των νέων γυναικών τριπλασιάστηκε την περίοδο 2008-2022. Αξιοσημείωτο είναι πως η διαφορά αυτή δεν εξηγείται απλώς από το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο των νέων γυναικών, καθώς παραμένει ορατή ακόμη και όταν συνυπολογίζεται ο παράγοντας της εκπαίδευσης.

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στους νέους· παρατηρείται και διευρύνεται και στις ηλικίες 30-54 ετών, αν και στους νέους η ψαλίδα είναι έξι φορές μεγαλύτερη, υπογραμμίζοντας μια γενεαλογική διάσταση στην πολιτική διαφοροποίηση. Ενώ η συζήτηση συχνά εστιάζει στην πολιτική μετατόπιση των ανδρών προς συντηρητικότερες θέσεις, η μελέτη της Bernard φωτίζει μια εξίσου σημαντική, αν και λιγότερο προβεβλημένη, τάση: την ολοένα και πιο έντονη στροφή των γυναικών προς την αριστερά. Οι νέες γυναίκες, ειδικότερα, εμφανίζονται σημαντικά πιο αριστερές σε σύγκριση με τον μέσο όρο του γυναικείου πληθυσμού.

Για την ποσοτικοποίηση αυτού του χάσματος, η Bernard ζήτησε από τους συμμετέχοντες στην έρευνα να αυτοτοποθετηθούν σε μια δεκάβαθμη πολιτική κλίμακα, όπου το 1 αντιστοιχούσε στην άκρα αριστερά και το 10 στην άκρα δεξιά. Η συνέπεια των αποτελεσμάτων διατηρείται ακόμη και όταν εξετάζεται η δηλωμένη εγγύτητα των ερωτηθέντων με κάποιο συγκεκριμένο πολιτικό κόμμα, ενισχύοντας την αξιοπιστία των ευρημάτων.

Η κεντρική θέση της Bernard συνδέει άμεσα αυτό το διευρυνόμενο “gender gap” με την τεχνολογική επανάσταση που έφερε η ανάπτυξη του 3G. Αυτή η τεχνολογία υπήρξε ο καταλύτης για την ευρεία διάδοση των κοινωνικών εφαρμογών στα κινητά τηλέφωνα, μεταμορφώνοντας τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι, και ιδίως οι νεότερες γενιές, ενημερώνονται, επικοινωνούν και διαμορφώνουν τις απόψεις τους. Η περίοδος που εξετάζει η μελέτη (2008-2022) συμπίπτει με την εκρηκτική άνοδο πλατφορμών όπως το Facebook, το Twitter (νυν X), το Instagram και αργότερα το TikTok, οι οποίες έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας και διαμόρφωσαν νέους τρόπους κοινωνικής αλληλεπίδρασης και κατανάλωσης πληροφοριών.

Η μελέτη αποκαλύπτει μια ισχυρή συσχέτιση: όσο καλύτερη η κάλυψη 3G σε μια περιοχή, τόσο μεγαλύτερο το πολιτικό χάσμα μεταξύ των φύλων, ανεξαρτήτως ηλικιακής ομάδας. Αυτό, σύμφωνα με την οικονομολόγο, υποδηλώνει ότι το “gender gap” είναι πιο έντονο στις νεότερες γενιές, όχι λόγω της ηλικίας καθαυτής, αλλά επειδή αυτές οι γενιές περνούν σημαντικά περισσότερο χρόνο στο διαδίκτυο – κατά μέσο όρο δύο ώρες παραπάνω ημερησίως, σύμφωνα με την έρευνα.

Επομένως, η έκθεση στα κοινωνικά δίκτυα, και όχι η νεότητα, φαίνεται να είναι ο κρίσιμος παράγοντας που διαμορφώνει αυτές τις αποκλίνουσες πολιτικές τροχιές. Επιπλέον, η μελέτη καταγράφει μεγαλύτερο χάσμα στις χώρες της Βόρειας και Δυτικής Ευρώπης, περιοχές όπου η τεχνολογία 3G αναπτύχθηκε και υιοθετήθηκε νωρίτερα, παρέχοντας ένα πεδίο παρατήρησης των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων αυτής της τεχνολογικής διείσδυσης στην πολιτική συμπεριφορά.

Ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα που χρήζει περαιτέρω διερεύνησης αφορά τις διαφοροποιήσεις μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία, στις αγροτικές περιοχές παρατηρείται μια τάση των ανδρών να μετακινούνται πολιτικά προς τα δεξιά, ενώ στις αστικές περιοχές οι γυναίκες εμφανίζουν μια αντίστοιχη κίνηση προς τα αριστερά. Η Bernard, ωστόσο, επισημαίνει με επιστημονική εγκράτεια ότι αυτό το συγκεκριμένο αποτέλεσμα χρήζει επιβεβαίωσης μέσα από πιο εκτεταμένη ανάλυση, καθώς οι δυναμικές αυτές μπορεί να επηρεάζονται και από άλλους τοπικούς κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες.

Μακροπρόθεσμα, η Bernard εκφράζει την πρόθεση να διεξάγει ένα καινοτόμο πείραμα “απενεργοποίησης”. Σε αυτό, εθελοντές θα καλούνταν να αποσυνδεθούν από τα κοινωνικά δίκτυα για ένα διάστημα αρκετών εβδομάδων, προκειμένου να παρατηρηθεί εάν οι πολιτικές τους θέσεις υφίστανται αλλαγές μακριά από την επιρροή των online αλγορίθμων και των ψηφιακών κοινοτήτων.

Αυτή η προσέγγιση αντλεί έμπνευση από παρόμοιες μελέτες, όπως μια πρόσφατη έρευνα στις Ηνωμένες Πολιτείες που κατέδειξε βελτιώσεις στην ψυχική υγεία των συμμετεχόντων μετά από μια περίοδο αποχής από τα social media. Η διερεύνηση της αιτιώδους σχέσης μεταξύ της χρήσης των κοινωνικών δικτύων και της πολιτικής πόλωσης αποτελεί, αναμφίβολα, ένα κρίσιμο πεδίο για την κοινωνική επιστήμη του 21ου αιώνα, καθώς οι ψηφιακές πλατφόρμες συνεχίζουν να αναδιαμορφώνουν τον δημόσιο διάλογο.