Μια νέα έρευνα σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες δείχνει ότι σχεδόν οι μισοί Ευρωπαίοι βλέπουν τον Ντόναλντ Τραμπ ως «εχθρό της Ευρώπης», ενώ ακόμη περισσότεροι θεωρούν υψηλό τον κίνδυνο πολέμου με τη Ρωσία, και πάνω από τα δύο τρίτα εκτιμούν ότι η χώρα τους δεν θα μπορούσε να αμυνθεί αποτελεσματικά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Η δημοσκόπηση, που πραγματοποιήθηκε για την πλατφόρμα ευρωπαϊκού διαλόγου Le Grand Continent με έδρα το Παρίσι, καταγράφει επίσης ότι σχεδόν τα τρία τέταρτα των πολιτών θέλουν η χώρα τους να παραμείνει στην ΕΕ, ενώ παρόμοιο ποσοστό θεωρεί ότι το Brexit έβλαψε το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο Ζαν-Υβ Ντορμαζέν, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και ιδρυτής του ινστιτούτου Cluster17 που διενήργησε την έρευνα, σχολίασε: «Η Ευρώπη όχι μόνο αντιμετωπίζει αυξανόμενους κινδύνους, αλλά βρίσκεται μπροστά σε μια βαθιά μεταμόρφωση του ιστορικού, γεωπολιτικού και πολιτικού της περιβάλλοντος. Η συνολική εικόνα αποτυπώνει μια ήπειρο ανήσυχη, με πλήρη επίγνωση της ευαλωτότητάς της και με δυσκολία να φανταστεί θετικά το μέλλον».

Σύμφωνα με τα ευρήματα, κατά μέσο όρο το 48% των ερωτηθέντων στις εννέα χώρες θεωρούν τον Τραμπ ευθέως αντίπαλο.

Τα ποσοστά όμως παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις: 62% στο Βέλγιο, 57% στη Γαλλία, 37% στην Κροατία και μόλις 19% στην Πολωνία.

«Σε όλη την ήπειρο, ο τραμπισμός αντιμετωπίζεται ξεκάθαρα ως μια εχθρική δύναμη», εξήγησε ο Dormagen, σημειώνοντας ότι αυτή η αντίληψη ενισχύεται με τον χρόνο, με ολοένα λιγότερους να απαντούν ότι ο Τραμπ είναι «ούτε φίλος ούτε εχθρός» και ολοένα περισσότερους να τον θεωρούν σαφώς επικίνδυνο.

Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να βλέπουν τη σχέση με τις ΗΠΑ ως στρατηγικά κρίσιμη: όταν ρωτήθηκαν τι στάση πρέπει να κρατήσει η ΕΕ απέναντι στην κυβέρνηση των ΗΠΑ, η πιο δημοφιλής απάντηση (48%) ήταν «συμβιβασμός».

Η δημοσκόπηση –που έγινε σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Γερμανία, Πολωνία, Πορτογαλία, Κροατία, Βέλγιο και Ολλανδία– κατέδειξε επίσης ότι μια σχετική πλειοψηφία (51%) θεωρεί υψηλό τον κίνδυνο ανοικτού πολέμου με τη Ρωσία τα επόμενα χρόνια, ενώ 18% τον χαρακτηρίζει «πολύ υψηλό».

Ο Ντορμαζέν σημείωσε πως ένα τέτοιο εύρημα «θα ήταν αδιανόητο πριν λίγα χρόνια» και αντανακλά μια τεκτονική μετατόπιση στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, η οποία πλέον αποδέχεται ως πιθανό το ενδεχόμενο άμεσης σύγκρουσης στην ήπειρο.

Οι εθνικές αποκλίσεις είναι όμως έντονες. Στην Πολωνία, το 77% βλέπει υψηλό κίνδυνο πολέμου, ενώ τα ποσοστά πέφτουν στο 54% στη Γαλλία, 51% στη Γερμανία, 39% στην Πορτογαλία και 34% στην Ιταλία.

Η εμπιστοσύνη στις αμυντικές δυνατότητες των χωρών είναι χαμηλή: το 69% θεωρεί ότι η χώρα του δεν θα μπορούσε να αμυνθεί αποτελεσματικά απέναντι στη Ρωσία.

Οι Γάλλοι εμφανίζονται οι πιο αισιόδοξοι, αλλά ακόμη και εκεί η άποψη αυτή παραμένει μειοψηφική (44%). Στην Πολωνία – που συνορεύει με τη Ρωσία – το 58% δηλώνει ότι η χώρα δεν είναι έτοιμη.

«Μπαίνουμε σε μια εποχή κινδύνων ενώ ταυτόχρονα βιώνουμε ένα διαρκές αίσθημα εθνικής αδυναμίας», σχολίασε ο Ντορμαζέν.

Η αίσθηση ευαλωτότητας είναι διάχυτη: Μόλις το 12% των πολιτών δηλώνει ότι δεν αισθάνεται ιδιαίτερα απειλούμενο από μια σειρά παραγόντων – τεχνολογικών, στρατιωτικών, ενεργειακών ή επισιτιστικών.

Παρά τις διαφορές ανά χώρα, η τεχνολογική και ψηφιακή ασφάλεια αναφέρεται ως η συχνότερη απειλή (28%), ακολουθούμενη από τη στρατιωτική ασφάλεια (25%).

Η δε ανάγκη για ευρωπαϊκή προστασία ένατι απειλών είναι καθολική: 69% θέλει από την ΕΕ να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο.

Η υποστήριξη προς την ΕΕ παραμένει συντριπτική: 74% θέλει η χώρα του να παραμείνει στην Ένωση. Η τάση αυτή είναι πιο ισχυρή στην Πορτογαλία (90%) και την Ισπανία (89%), και πιο αδύναμη στην Πολωνία (68%) και στη Γαλλία (61%).

Πέντε χρόνια μετά το Brexit, η έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου κρίνεται σαφώς αρνητική: 63% θεωρεί ότι είχε κακό αντίκτυπο στη χώρα, ενώ μόλις 19% τη βλέπει θετικά – με μόνο ένα 5% να τη χαρακτηρίζει «πολύ θετική».