Οι κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ θα αρχίσουν να κλείνουν σταδιακά όσο προχωράμε προς τη νύχτα (ώρα Ελλάδας) της 3ης Νοεμβρίου, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι οι νικητές θα γίνουν γνωστοί αμέσως.

Η καταμέτρηση διαφέρει από Πολιτεία σε Πολιτεία, ενώ τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μπορούν να ανακηρύξουν έναν υποψήφιο νικητή πολύ πριν ολοκληρωθεί η επίσημη διαδικασία.

Στις φετινές εκλογές κρίνονται και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, 35 έδρες της Γερουσίας και οι θέσεις κυβερνήτη σε 36 πολιτείες, μαζί με χιλιάδες πολιτειακά και τοπικά αξιώματα.

Το μεγάλο ερώτημα της εκλογικής βραδιάς είναι πότε θα ξεκαθαρίσει η εικόνα για τον έλεγχο του Κογκρέσου. Η απάντηση εξαρτάται κυρίως από το πόσο αμφίρροπες θα είναι οι κρίσιμες αναμετρήσεις.

• Διαβάστε επίσης: Τραμπ / Πώς προετοιμάζει το έδαφος για να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα σε περίπτωση εκλογικής ήττας

Πώς γίνεται η καταμέτρηση των ψήφων

Στις ΗΠΑ, οι εκλογές οργανώνονται σε τοπικό επίπεδο και κάθε πολιτεία εφαρμόζει τους δικούς της κανόνες για την ψηφοφορία και την καταμέτρηση.

Οι πολίτες μπορούν να ψηφίσουν αυτοπροσώπως την ημέρα των εκλογών ή νωρίτερα, ενώ εκατομμύρια Αμερικανοί χρησιμοποιούν την επιστολική ψήφο.

Ορισμένες πολιτείες αποστέλλουν ψηφοδέλτια ταχυδρομικώς σε όλους τους εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, ενώ σε άλλες απαιτείται σχετικό αίτημα.

Τα χάρτινα ψηφοδέλτια καταμετρώνται συνήθως με μηχανήματα, ενώ πραγματοποιούνται δειγματοληπτικοί έλεγχοι και επιμέρους χειροκίνητες καταμετρήσεις για την επαλήθευση της ακρίβειας.

Τα αποτελέσματα δεν δημοσιοποιούνται όλα μαζί, αλλά σε διαδοχικές παρτίδες, καθώς ολοκληρώνεται η επεξεργασία των ψηφοδελτίων.

Σε ορισμένες περιοχές, οι επιστολικές ψήφοι έχουν ήδη υποβληθεί σε επεξεργασία πριν κλείσουν οι κάλπες, με τα αποτελέσματά τους να ανακοινώνονται λίγο αργότερα. Σε άλλες, η καταμέτρηση μπορεί να συνεχιστεί για αρκετές ημέρες.

Αυτό συμβαίνει, μεταξύ άλλων, επειδή ορισμένες πολιτείες αποδέχονται επιστολικές ψήφους που παραλαμβάνονται μετά την ημέρα των εκλογών, εφόσον έχουν ταχυδρομηθεί εμπρόθεσμα.

Υπάρχουν επίσης προθεσμίες κατά τις οποίες οι ψηφοφόροι μπορούν να διορθώσουν ελλείψεις, όπως προβλήματα στην υπογραφή ή στα στοιχεία ταυτοποίησης του επιστολικού ψηφοδελτίου τους. Οι ψήφοι αυτές συγκαταλέγονται συχνά στις τελευταίες που προσμετρώνται.

• Διαβάστε επίσης: Αμπντούλ Ελ Σαγέντ / Ποιος είναι ο πρώτος μουσουλμάνος υποψήφιος γερουσιαστής και γιατί τον φοβάται ο Τραμπ

Πότε θα ξέρουμε τα αποτελέσματα

Σε αναμετρήσεις όπου η διαφορά είναι μεγάλη, ο νικητής μπορεί να γίνει γνωστός σχεδόν αμέσως μετά το κλείσιμο της κάλπης, δηλαδή περίπου από τα μεσάνυχτα έως τις 2  το πρωί ώρα Ελλάδας.

Αντίθετα, όταν δύο υποψήφιοι βρίσκονται πολύ κοντά, ενδέχεται να χρειαστούν ώρες, ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες για να ξεκαθαρίσει το αποτέλεσμα.

Σύμφωνα με το Election Data and Science Lab του MIT, στις εκλογές του 2024 ακόμη και οι πιο αργές πολιτείες είχαν καταμετρήσει την πλειονότητα των ψήφων τους μέσα σε περίπου οκτώ ώρες. Δύο ημέρες μετά, όλες οι πολιτείες εκτός της Καλιφόρνιας είχαν ολοκληρώσει την καταμέτρηση τουλάχιστον του 75%.

Αυτό, ωστόσο, δεν αρκεί πάντα για την ανάδειξη νικητή. Όταν η διαφορά είναι ελάχιστη, κάθε ψηφοδέλτιο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό.

Εάν το αποτέλεσμα βρίσκεται εντός των ορίων που προβλέπει η νομοθεσία, μπορεί να ενεργοποιηθεί αυτόματη επανακαταμέτρηση, παρατείνοντας ακόμη περισσότερο την αβεβαιότητα.

Η διαδικασία ολοκληρώνεται θεσμικά μόνο όταν οι αρμόδιες αρχές ελέγξουν και επικυρώσουν τα αποτελέσματα.

Πώς τα αμερικανικά ΜΜΕ ανακηρύσσουν νικητές

Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των αμερικανικών εκλογών είναι ότι οι πρώτες ανακοινώσεις νικητών γίνονται συχνά από τα μέσα ενημέρωσης και όχι από τις εκλογικές αρχές.

Καθοριστικό ρόλο έχει το ειδησεογραφικό πρακτορείο Associated Press (AP), το οποίο παρακολουθεί τις καταμετρήσεις σε ολόκληρη τη χώρα και εκδίδει τις λεγόμενες race calls: εκτιμήσεις ότι ένας συγκεκριμένος υποψήφιος έχει εξασφαλίσει τη νίκη.

Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται σε συνδυασμό στοιχείων, όπως τα πρώτα ανεπίσημα αποτελέσματα, οι εκλογικοί κανόνες κάθε περιοχής, τα δεδομένα προηγούμενων αναμετρήσεων και τα μοτίβα συμμετοχής και επιστροφής ψηφοδελτίων.

Το AP τονίζει ότι δεν ανακηρύσσει νικητή εάν δεν έχει πολύ υψηλό βαθμό βεβαιότητας για την τελική έκβαση.

Σε περιφέρειες με σαφές κομματικό προβάδισμα, μια τέτοια ανακοίνωση μπορεί να γίνει γρήγορα. Στις οριακές αναμετρήσεις, όμως, τα ΜΜΕ περιμένουν περισσότερα στοιχεία και συνήθως αποφεύγουν να ανακηρύξουν νικητή όταν η διαφορά βρίσκεται εντός του ορίου αυτόματης επανακαταμέτρησης.

Σημαντική είναι και η διάκριση ανάμεσα στην εκτίμηση ενός μέσου ενημέρωσης και στο επίσημο εκλογικό αποτέλεσμα. Μια ανακοίνωση του AP δεν σταματά την καταμέτρηση, δεν ακυρώνει ψηφοδέλτια και δεν υποκαθιστά την επικύρωση από τις αρχές.

Πολλοί υποψήφιοι περιμένουν τις εκτιμήσεις του AP και άλλων οργανισμών πριν πανηγυρίσουν ή αναγνωρίσουν την ήττα τους. Δεν είναι, ωστόσο, υποχρεωμένοι να αποδεχθούν αμέσως μια δημοσιογραφική πρόβλεψη.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της χρονικής διαφοράς αποτελεί το 2024 – ο νικητής των προεδρικών εκλογών έγινε γνωστός τα ξημερώματα της επόμενης ημέρας, αλλά η τελευταία αναμέτρηση για έδρα στη Βουλή των Αντιπροσώπων δεν κρίθηκε δημοσιογραφικά παρά στις 3 Δεκεμβρίου.

Γιατί μπορεί να αλλάξει ο υποψήφιος που προηγείται μέσα στη νύχτα

Μια μεταβολή στο προβάδισμα δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παρατυπίας.

Καθώς προστίθενται νέες παρτίδες ψηφοδελτίων, η εικόνα μπορεί να ανατραπεί, ιδιαίτερα εάν οι ψήφοι που καταμετρώνται αργότερα προέρχονται από περιοχές ή κατηγορίες ψηφοφόρων με διαφορετικές πολιτικές προτιμήσεις.

Το φαινόμενο περιγράφεται συχνά με τους όρους «κόκκινη οφθαλμαπάτη» (red mirage) και «μπλε μετατόπιση» (blue shift) – ένας Ρεπουμπλικανός εμφανίζεται αρχικά να προηγείται, αλλά το προβάδισμά του μειώνεται ή ανατρέπεται καθώς προσμετρώνται περισσότερες ψήφοι.

Δεν υπάρχει, πάντως, ενιαίο μοτίβο για όλες τις πολιτείες. Οι συνήθειες της επιστολικής ψήφου και οι κανόνες καταμέτρησης διαφέρουν, ενώ οι προτιμήσεις των ψηφοφόρων για τον τρόπο συμμετοχής τους έχουν μεταβληθεί τα τελευταία χρόνια.

Ο Ντόναλντ Τραμπ και σύμμαχοί του έχουν κατά καιρούς ισχυριστεί, χωρίς αποδείξεις, ότι ψηφοδέλτια προστίθενται παράνομα κατά τη διάρκεια της νύχτας για να ανατραπεί το αποτέλεσμα.

Οι εκλογικές Αρχές επισημαίνουν ότι η σταδιακή ενσωμάτωση ψήφων αποτελεί κανονικό μέρος της διαδικασίας. Παράλληλα, έχουν δηλώσει ότι υπάρχουν δικλίδες ελέγχου για την αποτροπή παρεμβάσεων στην καταμέτρηση και την επικύρωση των αποτελεσμάτων.

Τι πρέπει να προσέχουμε την εκλογική βραδιά

Η βασική διάκριση είναι ανάμεσα στο ποσοστό των ψήφων που έχει καταμετρηθεί, στην εκτίμηση των ΜΜΕ για τον νικητή και στο τελικό, επίσημα επικυρωμένο αποτέλεσμα.

Ένα αρχικό προβάδισμα δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με νίκη. Αντίστοιχα, μια καθυστέρηση στην ανακοίνωση αποτελεσμάτων δεν σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα ή νοθεία.

Στις ενδιάμεσες εκλογές δεν υπάρχει Εκλεκτορικό Κολέγιο, όπως στις προεδρικές. Κάθε έδρα κρίνεται από τη δική της αναμέτρηση, σύμφωνα με τους ισχύοντες εκλογικούς κανόνες.

Το κρίσιμο για τη βραδιά της 3ης Νοεμβρίου δεν είναι μόνο ποιος προηγείται όταν κλείσουν οι κάλπες, αλλά πόσες ψήφοι απομένουν, από πού προέρχονται και εάν η διαφορά επιτρέπει στα ΜΜΕ να ανακηρύξουν με ασφάλεια νικητή.