Με ανησυχητικούς ρυθμούς εξαπλώνεται η επιδημία του ιού Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι πρόκειται για το ταχύτερα αναπτυσσόμενο ξέσπασμα της νόσου που έχει καταγραφεί ποτέ, ενώ πρόσφατα καταγράφηκε και το πρώτο κρούσμα στην Ευρώπη.

Η εξάπλωση του ιού δεν οφείλεται μόνο στα βιολογικά χαρακτηριστικά του, αλλά και σε έναν εκρηκτικό συνδυασμό ένοπλων συγκρούσεων, δραστικών περικοπών της ανθρωπιστικής βοήθειας και παραπληροφόρησης που οδηγεί ακόμη και σε επιθέσεις κατά υγειονομικών.

Σχεδόν δύο μήνες μετά την επιβεβαίωση της επιδημίας σε επαρχία της χώρας, ο ιός συνεχίζει να εξαπλώνεται σε νέες περιοχές.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της κυβέρνησης έως τις 8 Ιουλίου, έχουν καταγραφεί 1.759 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 600 θάνατοι, ενώ η επιδημία έχει ήδη περάσει τα σύνορα, με την Ουγκάντα να αναφέρει 20 επιβεβαιωμένα κρούσματα, εκ των οποίων τα δύο ήταν θανατηφόρα.

• Διαβάστε επίσης: Έμπολα / Επιστρέφει και αποκαλύπτει τις ρωγμές της παγκόσμιας υγειονομικής ασφάλειας

Ο σπάνιος τύπος του Έμπολα χωρίς εμβόλιο ή θεραπεία

Η επιδημία προκαλείται από το στέλεχος Bundibugyo, μία από τις πιο σπάνιες παραλλαγές του ιού Έμπολα, για την οποία δεν υπάρχει μέχρι σήμερα εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία.

Ο επικεφαλής ετοιμότητας και αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών των Αφρικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (Africa CDC), Ουεσάμ Μανκούλα, χαρακτήρισε την κατάσταση πρωτοφανή.

«Πρόκειται για την ταχύτερα αναπτυσσόμενη επιδημία Έμπολα που έχουμε καταγράψει, όχι μόνο για το στέλεχος Bundibugyo αλλά συνολικά για όλους τους γνωστούς τύπους του ιού», δήλωσε.

Την ίδια ώρα, το υπουργείο Υγείας του Κονγκό ανακοίνωσε ότι ύποπτα κρούσματα έχουν πλέον εντοπιστεί και στις επαρχίες Τσόπο και Οτ-Ουελέ, γεγονός που δείχνει ότι η επιδημία εξαπλώνεται πέρα από την αρχική εστία στην επαρχία Ιτούρι.

Ο πόλεμος δυσκολεύει την αντιμετώπιση

Η επιδημία εκδηλώθηκε τον Μάιο στην επαρχία Ιτούρι, στα βορειοανατολικά της χώρας, και στη συνέχεια επεκτάθηκε στις γειτονικές επαρχίες Βόρειο Κίβου και Νότιο Κίβου.

Πρόκειται για περιοχές που εδώ και χρόνια μαστίζονται από ένοπλες συγκρούσεις. Στην Ιτούρι, διάφορες πολιτοφυλακές συγκρούονται για τον έλεγχο πλούσιων κοιτασμάτων ορυκτών, ενώ στα δύο Κίβου συνεχίζονται οι μάχες ανάμεσα στον κυβερνητικό στρατό και τη συμμαχία ανταρτών M23.

Οι συγκρούσεις δυσχεραίνουν σημαντικά την πρόσβαση των ανθρωπιστικών οργανώσεων, ενώ οι διαφορετικές ζώνες ελέγχου καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο τον συντονισμό των υγειονομικών υπηρεσιών και την ανταλλαγή πληροφοριών.

Σύμφωνα με τον αναλυτή της οργάνωσης παρακολούθησης συγκρούσεων ACLED, Λαντ Σέρουατ, ο συνδυασμός της δράσης ενόπλων ομάδων, των μαζικών μετακινήσεων πληθυσμών και της περιορισμένης κρατικής παρουσίας δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για την ανεξέλεγκτη εξάπλωση της νόσου.

Η Διεθνής Οργάνωση Μετανάστευσης (IOM) εκτιμά ότι μόνο στις τρεις πληγείσες επαρχίες ζουν σήμερα περίπου 3,3 εκατομμύρια εκτοπισμένοι, εκ των οποίων τα 1,2 εκατομμύρια βρίσκονται στο Νότιο Κίβου.

Οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια αποδυνάμωσαν το σύστημα υγείας

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η επιδημία βρήκε τη χώρα με αισθητά μειωμένες δυνατότητες αντίδρασης, μετά τη σημαντική μείωση της ανθρωπιστικής χρηματοδότησης το 2025.

Η υποχώρηση των κονδυλίων αποδίδεται κυρίως στην απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να παγώσει σημαντικό μέρος της αμερικανικής εξωτερικής βοήθειας που διοχετευόταν μέσω του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Η επικεφαλής του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA) στο Κονγκό, Κάρλα Μαρτίνες, εξήγησε ότι περισσότερες από δέκα ανθρωπιστικές οργανώσεις αναγκάστηκαν να περιορίσουν ή ακόμη και να διακόψουν τις δράσεις τους.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αποδυνάμωση των τοπικών δομών υγείας και των δικτύων επιδημιολογικής επιτήρησης, καθυστερώντας τον εντοπισμό νέων κρουσμάτων και την απομόνωσή τους.

«Η επιδημία Έμπολα υπενθυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι όταν τα ανθρωπιστικά συστήματα υποχρηματοδοτούνται, γίνονται πολύ πιο ευάλωτα απέναντι σε νέες κρίσεις», τόνισε.

Επιθέσεις σε γιατρούς και εθελοντές

Ένα ακόμη σοβαρό εμπόδιο αποτελεί η βία κατά των υγειονομικών και των κέντρων θεραπείας.

Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας επιδημίας έχουν σημειωθεί επιθέσεις, επεισόδια και βανδαλισμοί, ενώ δέκα εθελοντές του Ερυθρού Σταυρού έχουν δεχθεί επιθέσεις.

Οι τέσσερις τραυματίστηκαν και δύο χρειάστηκε να μεταφερθούν αεροπορικώς στην πρωτεύουσα Κινσάσα για νοσηλεία.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου, Άλεξ Λοκ, τα περισσότερα περιστατικά σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια ασφαλών ταφών θυμάτων του Έμπολα.

Οι επιθέσεις αποδίδονται κυρίως στην καχυποψία των κατοίκων απέναντι στις υγειονομικές αρχές, η οποία ενισχύεται από φήμες και ψευδείς πληροφορίες που κυκλοφορούν γύρω από τον ιό.

«Κάθε φορά που ένας συνάδελφος ακινητοποιείται, μειώνεται άμεσα η επιχειρησιακή μας δυνατότητα.

Αυτό διαταράσσει τις προσπάθειες περιορισμού της επιδημίας και τελικά θέτει σε ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο τις ίδιες τις τοπικές κοινότητες», υπογράμμισε.

Οι ειδικοί προειδοποιούν για ακόμη μεγαλύτερη κρίση

Οι επιστήμονες φοβούνται ότι, αν δεν ενισχυθούν άμεσα οι επιχειρήσεις αντιμετώπισης της επιδημίας και δεν αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των κατοίκων προς τις υγειονομικές αρχές, το σημερινό ξέσπασμα ενδέχεται να εξελιχθεί στο πιο φονικό στην ιστορία του Έμπολα.

Όπως επισημαίνουν, η καταπολέμηση της νόσου δεν εξαρτάται μόνο από την ιατρική επιστήμη, αλλά και από την ασφάλεια των υγειονομικών, την επαρκή διεθνή χρηματοδότηση και την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, η οποία αποδεικνύεται εξίσου επικίνδυνη με τον ίδιο τον ιό.