Σε αύξηση των επιτοκίων για πρώτη φορά από το 2023 προχώρησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, επιχειρώντας να ανακόψει την αναζωπύρωση του πληθωρισμού που προκαλούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις και κυρίως οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στις τιμές της ενέργειας.

Η απόφαση σηματοδοτεί την πρώτη μεγάλη κίνηση σύσφιγξης νομισματικής πολιτικής από τις κορυφαίες κεντρικές τράπεζες απέναντι στο νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων, αν και συνοδεύεται από έντονο προβληματισμό για τις επιπτώσεις στην ήδη εύθραυστη ανάπτυξη της Ευρωζώνης.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφάσισε να αυξήσει κατά 25 μονάδες βάσης το επιτόκιο διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, το οποίο διαμορφώνεται πλέον στο 2,25%. Η κίνηση θεωρούνταν σε μεγάλο βαθμό προεξοφλημένη από τις αγορές, καθώς ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έχει επιταχυνθεί στο 3,2%, σημαντικά υψηλότερα από τον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%.

Παρά την ανοδική πορεία των τιμών, η οικονομική δραστηριότητα εξακολουθεί να κινείται με χαμηλές ταχύτητες, γεγονός που έχει προκαλέσει διχασμό μεταξύ των οικονομολόγων ως προς το κατά πόσο είναι η κατάλληλη στιγμή για αυστηρότερη νομισματική πολιτική.

Στην ανακοίνωσή της, η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί νέες πληθωριστικές πιέσεις και εκτιμά πως η αύξηση των επιτοκίων αποτελεί την ενδεδειγμένη απάντηση απέναντι στα διαφορετικά σενάρια εξέλιξης της κρίσης και των επιδράσεών της στις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας της Ευρωζώνης.

Πώς διαμορφώνονται τα βασικά επιτόκια

Μετά τη νέα απόφαση, από τις 17 Ιουνίου 2026 τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ θα διαμορφωθούν ως εξής:

• Επιτόκιο διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων: 2,25%
• Επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης: 2,40%
• Επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης: 2,65%

Η αύξηση του κόστους χρήματος αναμένεται να επηρεάσει τόσο τον τραπεζικό δανεισμό όσο και τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων και νοικοκυριών σε ολόκληρη την Ευρωζώνη.

Νέες προβλέψεις: Υψηλότερος πληθωρισμός

Οι εμπειρογνώμονες της ΕΚΤ αναθεώρησαν προς τα πάνω τις εκτιμήσεις τους για τον πληθωρισμό σε σχέση με τις προβλέψεις του Μαρτίου, κυρίως λόγω της εκτίναξης των ενεργειακών τιμών. Σύμφωνα με την Τράπεζα, μέρος αυτών των αυξήσεων αναμένεται να περάσει σταδιακά στις τιμές των τροφίμων, των αγαθών και των υπηρεσιών.

Οι νέες προβλέψεις κάνουν λόγο για:

• 3% μέσο πληθωρισμό το 2026
• 2,3% το 2027
• 2% το 2028

Όσον αφορά τον δομικό πληθωρισμό, που εξαιρεί ενέργεια και τρόφιμα, αναμένεται να διαμορφωθεί:

• στο 2,5% το 2026
• στο 2,5% το 2027
• στο 2,2% το 2028

Πιο αδύναμη ανάπτυξη για τα επόμενα χρόνια

Την ίδια στιγμή, η ΕΚΤ αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την οικονομική ανάπτυξη, εκτιμώντας ότι οι επιπτώσεις της κρίσης στις αγορές πρώτων υλών, στα εισοδήματα των πολιτών και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών θα αποδειχθούν ισχυρότερες από ό,τι υπολογιζόταν αρχικά.

Στο βασικό της σενάριο προβλέπει ότι η οικονομία της Ευρωζώνης θα αναπτυχθεί κατά:

• 0,8% το 2026
• 1,2% το 2027
• 1,5% το 2028

Ισορροπία ανάμεσα στον πληθωρισμό και τον κίνδυνο ύφεσης

Παρότι οι αγορές συνεχίζουν να προεξοφλούν ακόμη δύο αυξήσεις επιτοκίων το επόμενο διάστημα, η ΕΚΤ αφήνει να εννοηθεί ότι οι επόμενες κινήσεις θα γίνουν με ιδιαίτερη προσοχή. Η επιβράδυνση της οικονομίας και ο κίνδυνος ύφεσης περιορίζουν τα περιθώρια για πιο επιθετικές παρεμβάσεις.

Όπως επισημαίνει η Τράπεζα, οι προοπτικές παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες, με τους κινδύνους για τον πληθωρισμό να παραμένουν ανοδικοί και εκείνους για την ανάπτυξη καθοδικοί.

Η ΕΚΤ τονίζει ότι η τελική επίδραση του πολέμου στην οικονομία θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση των αναταράξεων στις αγορές ενέργειας, αλλά και από το εύρος των δευτερογενών επιπτώσεων που μπορεί να προκληθούν σε ολόκληρη την οικονομία.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι ειδικοί του Ευρωσυστήματος είχαν ήδη από τον Μάρτιο επεξεργαστεί τρία διαφορετικά σενάρια για την πορεία πληθωρισμού και ανάπτυξης, βασισμένα σε διαφορετικές διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου.

Συνεχίζεται η μείωση των χαρτοφυλακίων APP και PEPP

Παράλληλα, η ΕΚΤ επιβεβαίωσε ότι συνεχίζει τη σταδιακή συρρίκνωση των χαρτοφυλακίων που διατηρεί μέσω του προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού (APP) και του έκτακτου προγράμματος αγοράς λόγω πανδημίας (PEPP).

Η διαδικασία εξελίσσεται με σταθερό και προβλέψιμο ρυθμό, καθώς το Ευρωσύστημα δεν επανεπενδύει πλέον τα ποσά που εισπράττει από ομόλογα και τίτλους οι οποίοι λήγουν.

Πιέσεις στο ευρώ μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή

Στις αγορές συναλλάγματος, το ευρώ υποχώρησε σε νέο χαμηλό ημέρας, καταγράφοντας απώλειες 0,1% και διαμορφούμενο στα 1,1522 δολάρια.

Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η κίνηση αυτή δεν συνδέεται άμεσα με τις αποφάσεις της ΕΚΤ, αλλά κυρίως με τη γενικότερη στροφή των επενδυτών προς ασφαλέστερα καταφύγια, μετά τη νέα ένταση στη Μέση Ανατολή και την ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πλήξουν πολύ σκληρά το Ιράν απόψε».