Οι συνομιλίες μεταξύ των Βρυξελλών και της Ουάσινγκτον έχουν ενταθεί με στόχο την επίτευξη μιας συμφωνίας που θα περιλαμβάνει βασικό δασμό 15% σε ευρωπαϊκά προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ, με πιθανές εξαιρέσεις για ορισμένες κατηγορίες, ανέφερε το Reuters την Τετάρτη (23/7).

Όπως τονίζουν δύο Ευρωπαίοι διπλωμάτες στο διεθνές πρακτορείο, οι εμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαίνεται να εισέρχονται σε κρίσιμο στάδιο με αφορμή τη νέα εμπορική συμφωνία που ανακοίνωσε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με την Ιαπωνία, καθώς η ΕΕ επιδιώκει να αποφύγει την επιβολή δασμών ύψους 30% που έχει προαναγγείλει η κυβέρνηση Τραμπ, με καταληκτική ημερομηνία την 1η Αυγούστου.

Ο υψηλός αυτός δασμός θα μπορούσε να έχει δραματικές επιπτώσεις για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία και άλλους κρίσιμους τομείς εξαγωγών. Η επιβολή ενός τέτοιου δασμού θεωρείται από πολλούς αξιωματούχους στις Βρυξέλλες ως μορφή οικονομικού εκβιασμού, με στόχο την εξαναγκαστική παραχώρηση προνομίων προς τις ΗΠΑ.

Η συμφωνία με την Ιαπωνία, που ανακοινώθηκε λίγες ώρες πριν τις εξελίξεις με την ΕΕ, αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς. Σε αυτήν, η Ιαπωνία συμφώνησε σε επενδύσεις και δανειοδοτήσεις ύψους 550 εκατομμυρίων δολαρίων προς τις ΗΠΑ, δεσμεύτηκε για την αγορά 100 αεροσκαφών Boeing, καθώς και για την αύξηση των εισαγωγών αγροτικών προϊόντων από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ως αντάλλαγμα, οι δασμοί στις ιαπωνικές εξαγωγές αυτοκινήτων προς τις ΗΠΑ θα μειωθούν από 27,5% στο 15%.

Η συγκεκριμένη συμφωνία θεωρείται από τους Ευρωπαίους διαπραγματευτές ως πρότυπο για ένα παρόμοιο πλαίσιο συνεργασίας. Πολλοί αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες ελπίζουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα δείξει ανάλογη ευελιξία και ανοχή απέναντι στην ΕΕ, αποφεύγοντας την επιβολή δασμών που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν έναν νέο γύρο εμπορικού πολέμου.

Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν φαίνεται διατεθειμένη να στηριχθεί αποκλειστικά στην καλή θέληση της αμερικανικής κυβέρνησης. Όπως δήλωσαν Ευρωπαίοι διπλωμάτες, οι χώρες μέλη της Ένωσης αναμένεται να ψηφίσουν την Πέμπτη για την επιβολή αντίμετρων ύψους 93 δισεκατομμυρίων ευρώ σε αμερικανικά προϊόντα, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία. Η πρόθεση αυτή υπογραμμίζει την αυξανόμενη αποφασιστικότητα της ΕΕ να αντιδρά δυναμικά σε ενδεχόμενες μονομερείς ενέργειες της Ουάσινγκτον.

Η στήριξη για αυτά τα αντίμετρα φαίνεται να είναι ευρεία, με την πλειοψηφία των κρατών-μελών να υποστηρίζουν τη χρήση “αντικοερστικών μέσων”, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά. Ο όρος αυτός περιγράφει μηχανισμούς που στοχεύουν στην προστασία των ευρωπαϊκών οικονομικών συμφερόντων από αθέμιτες ή καταναγκαστικές εμπορικές πρακτικές τρίτων χωρών, και αποτελεί πλέον μέρος της στρατηγικής εργαλειοθήκης της ΕΕ.

Η αντίδραση των αγορών στην ανακοίνωση της συμφωνίας με την Ιαπωνία ήταν άμεση. Οι ασιατικές και ευρωπαϊκές χρηματαγορές σημείωσαν άνοδο, καθώς οι επενδυτές εξέλαβαν τη συμφωνία ως σημάδι αποκλιμάκωσης των εμπορικών εντάσεων. Ιδιαίτερα οι μετοχές αυτοκινητοβιομηχανιών στην Ευρώπη παρουσίασαν σημαντικά κέρδη, ενισχύοντας τις ελπίδες για ανάλογη μεταχείριση και για τα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα.

Αντιθέτως, οι αμερικανικές χρηματαγορές δεν αντέδρασαν με τον ίδιο ενθουσιασμό. Παρά την επίτευξη της συμφωνίας με την Ιαπωνία, οι απογοητευτικές εταιρικές ανακοινώσεις σκίασαν το θετικό κλίμα. Επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς των ημιαγωγών και του χάλυβα σημείωσαν μειωμένα κέρδη, αποκαλύπτοντας τις επιπτώσεις της ασταθούς εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ. Οι αλυσιδωτές επιπτώσεις περιλαμβάνουν αύξηση του κόστους παραγωγής, διαταραχή στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και μείωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης.

Η δήλωση του Αμερικανού Υπουργού Οικονομικών, Scott Bessent, προσέφερε περαιτέρω φως στις προϋποθέσεις της συμφωνίας με την Ιαπωνία. Όπως δήλωσε στο Bloomberg Television, “η Ιαπωνία έλαβε τον μειωμένο δασμό 15% στα αυτοκίνητα επειδή ήταν πρόθυμη να προσφέρει αυτόν τον καινοτόμο μηχανισμό χρηματοδότησης”, υπονοώντας ότι λίγες άλλες χώρες θα μπορούσαν ή θα ήθελαν να προσφέρουν αντίστοιχες διευκολύνσεις. Η δήλωση αυτή δημιουργεί ερωτήματα για το αν η ΕΕ θα μπορούσε να ανταγωνιστεί τέτοιου είδους κινήσεις και αν η Ουάσινγκτον επιδιώκει ουσιαστικά χρηματοοικονομικά ανταλλάγματα και όχι απλώς εμπορικές παραχωρήσεις.

Εντούτοις, ο Πρόεδρος Τραμπ εμφανίζεται ανοιχτός σε πολλές επιλογές, διατηρώντας στρατηγική ασάφεια που του επιτρέπει ευελιξία στις διαπραγματεύσεις. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έγραψε: “Θα μειώσω δασμούς μόνο αν μία χώρα συμφωνήσει να ανοίξει την αγορά της”, ενισχύοντας την εντύπωση ότι η βασική του επιδίωξη είναι η πρόσβαση των αμερικανικών προϊόντων σε ξένες αγορές με λιγότερους περιορισμούς.

Οι συνομιλίες δεν περιορίζονται μόνο σε προσωπικές επαφές στην Ουάσινγκτον. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εμπορίου, Μάρος Σέφτσοβιτς, είχε προγραμματίσει συνομιλία με τον Αμερικανό Υπουργό Εμπορίου, Χάουαρντ Λούντνικ, από τις Βρυξέλλες. Η επαφή αυτή καταδεικνύει την προσπάθεια διατήρησης ενός διαύλου επικοινωνίας και διπλωματικής πίεσης εκ μέρους της ΕΕ, την ώρα που οι διαπραγματεύσεις εντείνονται.

Η τρέχουσα συγκυρία αποτελεί κρίσιμη καμπή για τις διεθνείς εμπορικές σχέσεις. Η ΕΕ καλείται να εξισορροπήσει μεταξύ της ανάγκης για προστασία των οικονομικών της συμφερόντων και της επιθυμίας για αποφυγή κλιμάκωσης της εμπορικής έντασης με τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, η προσέγγιση του Τραμπ, που συνδυάζει μονομερείς απειλές με επιλεκτικές παραχωρήσεις, επιβάλλει συνεχή επαγρύπνηση και στρατηγική ευελιξία από την πλευρά της Ευρώπης.

Καθώς πλησιάζει η προθεσμία της 1ης Αυγούστου, οι εξελίξεις θα είναι καθοριστικές για την πορεία των διατλαντικών εμπορικών σχέσεων. Η ΕΕ, αντιμέτωπη με την απειλή υψηλών δασμών και εμπορικής απομόνωσης, καλείται να κινηθεί με αποφασιστικότητα, αλλά και διπλωματική δεξιοτεχνία, προκειμένου να διατηρήσει την πρόσβασή της στην αμερικανική αγορά χωρίς να υπονομεύσει τις βασικές αρχές της οικονομικής της κυριαρχίας.