Μια διακήρυξη για την ειρήνη χωρίς καμία αναφορά στους πολέμους που βρίσκονται σε εξέλιξη, μια δέσμευση για πυρηνική ασφάλεια χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο αφοπλισμού, και μια επίκληση του διεθνούς δικαίου από τρεις ηγέτες που, για διαφορετικούς λόγους, αμφισβητούν τους μηχανισμούς λογοδοσίας.
Η ιστορική συνάντηση Ντόναλντ Τραμπ, Βλαντίμιρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ στη Σενζέν κατέληξε σε μια κοινή διακήρυξη με βαρύ πολιτικό συμβολισμό, αλλά ελάχιστες δεσμεύσεις.
Η προσεκτικότερη ανάγνωσή της, όπως αναδεικνύουν ο βρετανικός και ο αμερικανικός Τύπος, αποκαλύπτει ότι πίσω από τη ρητορική της διεθνούς σταθερότητας βρίσκονται οι διαφορετικές επιδιώξεις των τριών δυνάμεων και, κυρίως, όσα επέλεξαν να αφήσουν εκτός του κειμένου.
- Διαβάστε επίσης: Κίνα / Η διπλωματία μεγάλων προσδοκιών και ανοιχτών λογαριασμών
Μια διακήρυξη ειρήνης που αποφεύγει την πραγματικότητα των πολέμων
Η συνάντηση, διάρκειας περίπου μίας ώρας και είκοσι λεπτών, παρουσιάστηκε ως ιστορικό βήμα συνεννόησης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Ρωσία.
«Πραγματικά γράφουμε ιστορία», δήλωσε ο Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι η ειρήνη δεν μπορεί να επιτευχθεί όταν απορρίπτονται οι ευκαιρίες διαλόγου.
Ωστόσο, το κείμενο που ακολούθησε δεν περιλαμβάνει ούτε μία συγκεκριμένη αναφορά στον πόλεμο της Ουκρανίας ή στη σύγκρουση ΗΠΑ και Ιράν. Απουσιάζουν επίσης η Γάζα, το Σουδάν και η Ταϊβάν, παρά τη σημασία τους για τη διεθνή ασφάλεια.
Η παράλειψη αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή δύο από τους τρεις συμμετέχοντες εμπλέκονται άμεσα σε μεγάλες στρατιωτικές συγκρούσεις.
Όπως παρατηρεί σε ιδιαίτερα αιχμηρή ανάλυσή του το Newsweek, ο μοναδικός πόλεμος που κατονομάζεται στη διακήρυξη είναι ο πυρηνικός – ένας πόλεμος που, ευτυχώς, δεν έχει συμβεί.
Η αντίθεση είναι ακόμη εντονότερη αν ληφθεί υπόψη ότι τόσο ο Τραμπ όσο και ο Πούτιν αναφέρθηκαν στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια των συνομιλιών. Καμία από αυτές τις τοποθετήσεις δεν μετατράπηκε, όμως, σε κοινή δέσμευση.
Ακόμη και η συνάντηση Ρόναλντ Ρίγκαν και Μιχαήλ Γκορμπατσόφ το 1987, υπενθυμίζει το αμερικανικό περιοδικό, είχε καταλήξει σε ανακοίνωση με ρητές αναφορές στο Αφγανιστάν, στον πόλεμο Ιράν – Ιράκ και στην Καμπότζη.
Πυρηνικός αφοπλισμός: Μια παλιά υπόσχεση χωρίς χρονοδιάγραμμα
Η πιο ηχηρή διατύπωση της διακήρυξης είναι ότι «ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί».
Πρόκειται, ωστόσο, για θέση που είχαν ήδη διατυπώσει ο Ρίγκαν και ο Γκορμπατσόφ το 1985 και επανέλαβαν οι πέντε μόνιμες δυνάμεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Ιανουάριο του 2022.
Το καινούργιο στοιχείο είναι η πρόθεση των τριών χωρών να ξεκινήσουν διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και την αποτροπή της διάδοσης πυρηνικών όπλων.
Δεν προβλέπεται, όμως, ημερομηνία έναρξης, τόπος διαπραγματεύσεων, συγκεκριμένη ατζέντα ή δεσμευτικός στόχος.
Η απουσία αυτών των στοιχείων γίνεται ακόμη πιο σημαντική μετά τη λήξη, στις 5 Φεβρουαρίου 2026, της συνθήκης New START, της τελευταίας συμφωνίας που περιόριζε τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια ΗΠΑ και Ρωσίας.
Ο Σι ζήτησε την πλήρη απαγόρευση και τελική εξάλειψη των πυρηνικών όπλων, την ώρα που η Κίνα διαθέτει πλέον περισσότερες από 600 πυρηνικές κεφαλές. Τα αμερικανικά και ρωσικά αποθέματα υπερβαίνουν, αντιστοίχως, τις 5.000 κεφαλές, γεγονός που εξηγεί και την επιφυλακτικότητα του Πεκίνου απέναντι σε μια τριμερή συμφωνία περιορισμών.
Στο μεταξύ, ο Τραμπ έχει ζητήσει την επανέναρξη αμερικανικών πυρηνικών δοκιμών, ενώ η Μόσχα εξακολουθεί να χρησιμοποιεί την πυρηνική αποτροπή ως στοιχείο της αντιπαράθεσής της με τη Δύση.
«Η πραγματική δοκιμασία θα είναι αν οι τρεις χώρες υλοποιήσουν τη δέσμευσή τους για συζητήσεις σχετικά με τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων», επισημαίνει στην Guardian η Πατρίσια Κιμ, ειδικός στην κινεζική εξωτερική πολιτική στο Brookings Institution.

Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο: Η διάταξη που ευνοεί τον Πούτιν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στην ασυλία των κρατικών αξιωματούχων και στην ανάγκη το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ), όπως και άλλοι ανάλογοι θεσμοί, να μην καταχρώνται τη δικαιοδοσία τους.
Η διατύπωση έχει προφανή πολιτική σημασία για τον Πούτιν, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί από τον Μάρτιο του 2023 ένταλμα σύλληψης του ΔΠΔ για την παράνομη μεταφορά παιδιών από την Ουκρανία.
Καμία από τις τρεις χώρες δεν είναι μέλος του Δικαστηρίου, ωστόσο η κοινή αυτή θέση ενισχύει την εικόνα μιας σύμπλευσης απέναντι σε διεθνείς μηχανισμούς δικαστικού ελέγχου.
Το Newsweek εντοπίζει εδώ μια ακόμη αντίφαση, υπενθυμίζοντας την αμερικανική επιχείρηση απαγωγής του Νικολάς Μαδούρο στο Καράκας, τον Ιανουάριο του 2026.
Ο πρώην ηγέτης της Βενεζουέλας επικαλείται ενώπιον της αμερικανικής Δικαιοσύνης την ασυλία που απορρέει από την ιδιότητα του αρχηγού κράτους, ενώ η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι είχε πάψει να τον αναγνωρίζει ως νόμιμο πρόεδρο από το 2019.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι σαφές – πόσο καθολική μπορεί να θεωρείται η προστασία της κρατικής ασυλίας όταν η εφαρμογή της εξαρτάται από το ποιον αναγνωρίζει κάθε μεγάλη δύναμη ως νόμιμο ηγέτη;
ΟΗΕ και πετρέλαιο: Οι προτεραιότητες πίσω από τις γενικόλογες δεσμεύσεις
Η διακήρυξη περιλαμβάνει επίσης δέσμευση για μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις διεθνείς προκλήσεις.
Δεν διευκρινίζει, όμως, ποιες αλλαγές επιδιώκονται ούτε πώς θα μπορούσαν να περιοριστούν τα αδιέξοδα που προκαλεί η άσκηση βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Για το Πεκίνο, πάντως, η συγκεκριμένη αναφορά συνιστά διπλωματική επιτυχία.
Η Γιουν Σουν, ερευνήτρια του Stimson Center, εκτιμά ότι η Κίνα κατάφερε να καθορίσει την ατζέντα της συνάντησης και να εξασφαλίσει την αποδοχή των προτεραιοτήτων της από τις άλλες δύο μεγάλες δυνάμεις.
Ακόμη πιο ασυνήθιστη για μια διακήρυξη ειρήνης είναι η συμφωνία για αύξηση της παραγωγής και της προσφοράς διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων, καθώς και για διατήρηση σταθερών ενεργειακών ροών.
Η αναφορά γίνεται ενώ οι αποκλεισμοί γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχουν διαταράξει την παγκόσμια αγορά ενέργειας, οι ρωσικές εξαγωγές εξακολουθούν να επηρεάζονται από κυρώσεις και οι ουκρανικές επιθέσεις πλήττουν ενεργειακές εγκαταστάσεις της Ρωσίας.
Το Newsweek επισημαίνει επιπλέον την αντίφαση ανάμεσα στην επίκληση της ενεργειακής σταθερότητας και στα ρωσικά πλήγματα κατά των ουκρανικών ενεργειακών υποδομών, τα οποία επιτροπή έρευνας του ΟΗΕ χαρακτήρισε, στις 26 Οκτωβρίου, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: θα ακολουθήσουν αλλαγές στις κυρώσεις, στους αποκλεισμούς ή στην ενεργειακή πολιτική των τριών χωρών; Η διακήρυξη δεν προσφέρει καμία διευκρίνιση.

Ο μεγάλος κερδισμένος Πούτιν και ο ρόλος του Σι
Παρά την απουσία συγκεκριμένων συμφωνιών, η σύνοδος δεν στερήθηκε πολιτικών αποτελεσμάτων.
Για τον Πούτιν, η παρουσία στο ίδιο τραπέζι με τους ηγέτες ΗΠΑ και Κίνας αποτέλεσε σημαντική διπλωματική αναβάθμιση, έπειτα από χρόνια διεθνούς απομόνωσης λόγω της εισβολής στην Ουκρανία.
«Δεν ήταν μια νέα Γιάλτα, αλλά ήταν ασφαλώς μια ισχυρή δημόσια επίδειξη της συνεχιζόμενης σημασίας και ισχύος της Ρωσίας και του Πούτιν», σχολιάζει στην Guardian ο καθηγητής Γουίλιαμ Χερστ, από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ.
Για τον Σι, η επιτυχία βρίσκεται κυρίως στη δυνατότητα της Κίνας να εμφανιστεί ως δύναμη που συγκαλεί και φιλοξενεί τις σημαντικότερες διεθνείς διαβουλεύσεις, χωρίς να αναλαμβάνει την ευθύνη επίλυσης των συγκρούσεων.
Η Πατρίσια Κιμ εκτιμά ότι το Πεκίνο δεν επιθυμεί να εμπλακεί στους διπλωματικούς κινδύνους μιας πραγματικής ειρηνευτικής διαπραγμάτευσης για την Ουκρανία ή το Ιράν.
Παράλληλα, οι διμερείς σχέσεις παραμένουν σύνθετες. Ο Τραμπ και ο Πούτιν πραγματοποίησαν την πρώτη ξεχωριστή συνάντησή τους από τον Αύγουστο του 2025, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αποκαλεί τον Ρώσο ομόλογό του «φίλο», παρά τις συνεχιζόμενες αμερικανικές κυρώσεις.
Στη συνάντηση Τραμπ – Σι, ο Κινέζος πρόεδρος χαρακτήρισε τις σχέσεις των δύο χωρών γενικά σταθερές και θετικές, προειδοποίησε όμως την Ουάσιγκτον να αποφύγει κινήσεις για την Ταϊβάν που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρή επιδείνωση.
Οι δύο πλευρές συζήτησαν επίσης την ανάγκη συντονισμού για τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης και τη διατήρησή της υπό ανθρώπινο έλεγχο, χωρίς να προκύψει συγκεκριμένο πλαίσιο συμφωνίας.
Ιστορική εικόνα, περιορισμένο αποτέλεσμα
Το πολιτικό αποτύπωμα της συνόδου αποτιμάται τελικά περισσότερο με όρους συμβολισμού παρά ουσιαστικών δεσμεύσεων.
«Συνολικά, φαίνεται ότι επιτεύχθηκαν ελάχιστα πράγματα ουσίας. Η σύνοδος μοιάζει να αφορούσε κυρίως τον συμβολισμό και το κύρος», εκτιμά ο Γουίλιαμ Χερστ.
Ο Πούτιν απέρριψε αυτή την ερμηνεία, επιμένοντας ότι πρόκειται για «σοβαρή συλλογική δουλειά» και όχι για μια απλή ευκαιρία φωτογράφισης.
Η πιο αυστηρή αποτίμηση προέρχεται από το Newsweek, το οποίο υποστηρίζει ότι το κείμενο δεν αποτελεί ούτε ειρηνευτικό σχέδιο ούτε συμφωνία ανακατανομής σφαιρών επιρροής. Αντίθετα, βλέπει σε αυτό μια σειρά γενικόλογων διατυπώσεων που ανακυκλώνουν παλαιότερες δεσμεύσεις, χωρίς να περιορίζουν ουσιαστικά την ελευθερία κινήσεων των τριών ηγετών.
Η αντίφαση της Σενζέν βρίσκεται ακριβώς εδώ – οι τρεις ισχυρότεροι συνομιλητές της διεθνούς σκηνής συμφώνησαν ότι πρέπει να διαφυλαχθεί η ειρήνη, αλλά απέφυγαν να δεσμευτούν για τον τερματισμό οποιουδήποτε πραγματικού πολέμου.
Ο Τραμπ εξασφάλισε την εικόνα μιας ιστορικής διπλωματικής πρωτοβουλίας, ο Πούτιν μια επιστροφή στο προσκήνιο της διεθνούς πολιτικής και ο Σι την αναγνώριση της Κίνας ως κεντρικού διαμεσολαβητή. Εκείνο που δεν εξασφαλίστηκε ήταν μια συγκεκριμένη προοπτική ειρήνευσης.
Η σύνοδος, επομένως, μπορεί να καταγραφεί ως διπλωματικό γεγονός. Το αν θα αποτελέσει και διπλωματική τομή θα κριθεί όχι από τις φωτογραφίες των τριών ηγετών, αλλά από τις δεσμεύσεις που προς το παρόν απουσιάζουν, καταλήγουν οι εφημερίδες.
Στην Ελλάδα τα ΜΜΕ που στηρίζουν τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, χρημαδοτούνται από το ... κράτος. Tο tvxs.gr στηρίζεται στους αναγνώστες του και αποτελεί μια από τις ελάχιστες ανεξάρτητες φωνές στη χώρα. Mε μια συνδρομή, από 2.9 €/μήνα,ενισχύετε την αυτονομία του tvxs.gr και των δημοσιογραφικών του ερευνών. Συγχρόνως αποκτάτε πρόσβαση στα ντοκιμαντέρ και το περιεχόμενο του 24ores.gr.
Δες τα πακέτα συνδρομών >


