Ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν σαν να αντέγραφε τον δικτάτορα Παπαδόπουλο, που το 1967 είχε καταλύσει την «άρρωστη» δημοκρατία. Σε χθεσινή ανάρτηση του, ο Αμερικανός πρόεδρος ήταν ενθουσιασμένος: «Η επέμβαση τελείωσε! Ο ασθενής επέζησε και αναρρώνει. Η πρόγνωση είναι ότι ο ασθενής θα είναι πιο δυνατός, πιο μεγάλος, καλύτερος και πιο ανθεκτικός από ποτέ».

Τα μηχανήματα του ..χειρουργείου δεν είχαν την ίδια γνώμη. Μετά τις ανακοινώσεις για  τους δασμούς, οι αγορές κατέρρευσαν χθες. Με τον δείκτη S&P 500 να σημειώνει πτώση 4,84% και τον Nasdaq να υποχωρεί σχεδόν κατά 6%, πλήττοντας ιδιαίτερα τις τεχνολογικές εταιρείες-κολοσσούς όπως η Apple και η Amazon.

Η εικόνα στις τηλεοπτικές οθόνες ήταν αποκαλυπτική της οικονομικής και πολιτικής κατάστασης: στα αριστερά, έντονο κόκκινο, καμπύλες σε ελεύθερη πτώση, ένα χρηματιστήριο να αιμορραγεί. Στα δεξιά, το λαμπερό χαμόγελο της υπουργού Γεωργίας Brooke Rollins, η οποία, εμφανιζόμενη στο Fox Business, χαρακτήρισε την απόφαση του Προέδρου ως πράξη «θάρρους και ιδιοφυΐας..

«Είμαστε πραγματικά πολύ ενθουσιασμένοι και ευγνώμονες για την ηγεσία του», είπε η υπουργός, προσθέτοντας για τον πρόεδρο ότι «είναι ο βασιλιάς της διαπραγμάτευσης». Σε πλήρη αντίθεση με την αγωνία των επενδυτών, των αναλυτών και της μεγάλης πλειοψηφίας των οικονομολόγων, οι οποίοι προειδοποιούν για μια επικείμενη ύφεση.

Διαβάστε επίσης: Δασμοί Τραμπ / Ποια ελληνικά προϊόντα επηρεάζονται

Δασμοί Τραμπ: Η αντίδραση των αγορών και το «χειρουργείο»

Η αντίδραση των αγορών ήταν απολύτως εχθρική. Οι απώλειες της Πέμπτης στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης ήταν οι σοβαρότερες από τον Μάρτιο του 2020, όταν ξεκίνησε η πανδημία του Covid-19. Οι αναλυτές μιλούν για μια κρίσιμη καμπή που φέρνει στο νου τις μεγάλες οικονομικές αναταράξεις της Μεγάλης Ύφεσης ή της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008.

Ωστόσο, η διοίκηση Τραμπ επιμένει ότι αυτή η «χειρουργική επέμβαση» στο σώμα της αμερικανικής οικονομίας είναι απαραίτητη και θα φέρει μακροπρόθεσμα οφέλη.

Η μεταφορά του Τραμπ ως «χειρουργού» στην οικονομία δεν είναι τυχαία. Αντικατοπτρίζει τη φιλοδοξία του να αναμορφώσει ριζικά το αμερικανικό εμπορικό σύστημα, το οποίο θεωρεί ότι έχει υπονομευθεί από δεκαετίες ελεύθερου εμπορίου και πολυμερών συμφωνιών.

Ο στόχος του είναι ξεκάθαρος: να επιβάλει ένα νέο, μονομερές, εθνικά επικεντρωμένο οικονομικό δόγμα που θα δίνει προτεραιότητα στην «Αμερική Πρώτα». Αυτή η πολιτική προσκρούει σε θεμελιακές αρχές της παγκοσμιοποίησης και της μεταπολεμικής διεθνούς οικονομικής τάξης, που βασίστηκαν σε θεσμούς όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) και συμφωνίες όπως η NAFTA.

Παρά την κατακραυγή, οι περισσότεροι Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές εξακολουθούν να στηρίζουν τον Πρόεδρο. Ενώ στους διαδρόμους του Καπιτωλίου ακούγονται ψίθυροι ανησυχίας για το ενδεχόμενο ύφεσης και το πιθανό εκλογικό κόστος, η πολιτική επιρροή του Τραμπ στο κόμμα του παραμένει ακλόνητη.

Οικονομική πολιτική Τραμπ: Περισσότερο βάρος για τα κατώτερα στρώματα

Οι υποστηρικτές του λένε ότι πρόκειται για εφαρμογή των προεκλογικών του υποσχέσεων, όπως οι μεγάλες φορολογικές μειώσεις. Ωστόσο, όπως παρατήρησε χαρακτηριστικά ένας δημοφιλής παρουσιαστής του CNBC, «πρόκειται στην ουσία για φοροελαφρύνσεις υπέρ των πλουσίων που πληρώνονται από τους φτωχούς».

Η παρατήρηση αγγίζει έναν κρίσιμο πυρήνα της πολιτικής Τραμπ: τη μεταφορά των οικονομικών βαρών από τα ανώτερα στα κατώτερα στρώματα, μέσω της έμμεσης επιβάρυνσης των καταναλωτών. Οι δασμοί, αντί να πληρώνονται από τις ξένες εταιρείες, μετακυλίονται στους Αμερικανούς καταναλωτές με τη μορφή αυξημένων τιμών στα καταναλωτικά αγαθά.

Μια σημαντική, αν και κυρίως συμβολική, ρωγμή εμφανίστηκε στο συντηρητικό μέτωπο, όταν τέσσερις Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές ενώθηκαν με τους Δημοκρατικούς για να καταψηφίσουν την αύξηση των δασμών στον Καναδά.

Η απόφαση αυτή, που πέρασε με 51 ψήφους έναντι 47, αποτέλεσε την πρώτη φορά «εδώ και πάνω από έναν αιώνα», σύμφωνα με τον καθηγητή πολιτικής επιστήμης Ντέιβιντ Κάρολ του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, που το Κογκρέσο υιοθέτησε λιγότερο προστατευτική στάση από τον Λευκό Οίκο.

Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν είναι πιθανό να έχει άμεσο πρακτικό αντίκτυπο, καθώς η πλειοψηφία των Ρεπουμπλικάνων στη Βουλή των Αντιπροσώπων δεν πρόκειται να στηρίξει τέτοιες πρωτοβουλίες.

Η απουσία του Έλον Μασκ από την τελευταία εκδήλωση στον Λευκό Οίκο, για πρώτη φορά μετά από δύο μήνες, σηματοδοτεί πιθανώς την απομάκρυνσή του από τον στενό κύκλο του Προέδρου.

Η επιμονή του Τραμπ να προωθήσει αυτή τη ριζοσπαστική πολιτική παρά τις καταστροφικές ενδείξεις εδράζεται σε τρεις βασικούς άξονες: την αφοσίωση των υποστηρικτών του, την ανάγκη να επιδείξει αποτελέσματα πριν τις ενδιάμεσες εκλογές του 2026 και την βαθιά του επιθυμία να αφήσει ιστορικό αποτύπωμα.

Όμως το ερώτημα που τίθεται είναι: για πόσο ακόμη θα αντέξει η πολιτική και οικονομική σταθερότητα των ΗΠΑ υπό αυτές τις συνθήκες; Και ποιο τίμημα θα πληρώσουν οι πολίτες για ένα όραμα που επιδιώκει να μετατρέψει την Αμερική σε φρούριο, απομονωμένο από την παγκόσμια οικονομική συνεργασία;