Η μη-εφαρμοζόμενη πλέον «εκεχειρία» ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχει προκαλέσει μόνο ένταση στο πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αλλά και σοβαρούς εσωτερικούς τριγμούς στην Τεχεράνη.

Οι πιο ακραίες συντηρητικές δυνάμεις του ιρανικού θεοκρατικού καθεστώτος κατηγορούν τώρα ανοιχτά την πολιτική ηγεσία ότι εγκαταλείπει τις αρχές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, φτάνοντας στο σημείο να μιλούν ακόμη και για ένα «ήπιο πραξικόπημα» σε εξέλιξη, όπως αναφέρει το CNN σε σχετικό του άρθρο.

Ο δε νέος Ανώτατος Ηγέτης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, παραμένει ουσιαστικά εκτός δημόσιας εικόνας μετά τη διαδοχή του πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε σε ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στα τέλη Φεβρουαρίου.

Η περιορισμένη δημόσια παρουσία του έχει τροφοδοτήσει φήμες για την κατάσταση της υγείας του, αλλά και εικασίες σχετικά με το ποιος ασκεί πραγματικά την εξουσία.

Αποδοκιμασίες ακόμη και στην κηδεία του Χαμενεΐ

Οι εσωτερικές αντιθέσεις εκδηλώθηκαν ακόμη και στην πρόσφατη τελετή αποχαιρετισμού του Αλί Χαμενεΐ στην Τεχεράνη.

Την ώρα που ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, συνόδευε το φέρετρο του πρώην Ανώτατου Ηγέτη, ομάδα συγκεντρωμένων δεν φώναζε συνθήματα στη μνήμη του εκλιπόντος, αλλά στρεφόταν ευθέως κατά του ίδιου.

«Θάνατος σε όσους συμβιβάζονται», ήταν το σύνθημα που κυριάρχησε.

Ακόμη πιο έντονη ήταν η αντίδραση απέναντι στον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Αραγτσί αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την τελετή όταν συγκεντρωμένοι άρχισαν να του πετούν πέτρες και να τον αποκαλούν «προδότη» και «ξεπουλημένο».

• Διαβάστε επίσης: «Σκοτώστε τον Τραμπ» / Απειλές εκδίκησης και επίδειξη ισχύος στην κηδεία Χαμενεΐ – Άφαντος ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν [Βίντεο, Φωτό]

Η θεωρία περί «ήπιου πραξικοπήματος»

Στους πλέον ακραίους κύκλους του ιρανικού κατεστημένου κερδίζει ολοένα περισσότερο έδαφος η άποψη ότι οι πολιτικοί και στρατιωτικοί αξιωματούχοι που υπέγραψαν τη συμφωνία με την Ουάσιγκτον επιχειρούν να συγκεντρώσουν την εξουσία στα χέρια τους, παρακάμπτοντας τον νέο Ανώτατο Ηγέτη.

Κατά τους ίδιους, αντί να απαντήσουν στρατιωτικά στον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι επέλεξαν τον συμβιβασμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες, παραβιάζοντας τις εντολές του διαδόχου του.

Η απουσία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ από τη δημόσια ζωή ενισχύει αυτές τις υποψίες, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχει απευθυνθεί προσωπικά στον ιρανικό λαό ούτε έχει εμφανιστεί να ασκεί ενεργά τα καθήκοντά του.

• Διαβάστε επίσης: Ιράν / Δημοσίευσε βίντεο με τίτλο «Πού θα σκοτώσουμε τον Τραμπ;»

Στο στόχαστρο Πεζεσκιάν, Αραγτσί και Γκαλιμπάφ

Οι σκληροπυρηνικοί υποστηρίζουν ότι η πολιτική ηγεσία επιχειρεί να περιορίσει τον ρόλο τόσο του Ανώτατου Ηγέτη όσο και του Κοινοβουλίου, μεταφέροντας κρίσιμες αποφάσεις στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκονται ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο πρόεδρος της Βουλής και βασικός διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ.

Ο αναλυτής του Ιράν Αράς Αζίζι εκτιμά ότι η παρατεταμένη απουσία του νέου Ανώτατου Ηγέτη έχει επιτρέψει στον Γκαλιμπάφ και στους συμμάχους του να αποκτήσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαχείριση της χώρας μετά τον πόλεμο.

Όπως σημειώνει, αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί οι ακραίες συντηρητικές ομάδες κατηγορούν πλέον τους κορυφαίους αξιωματούχους ότι επιχειρούν να ανατρέψουν, στην πράξη, την παραδοσιακή δομή εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Δημόσιες καταγγελίες για «πραξικόπημα»

Λίγες ημέρες πριν από την κηδεία του Αλί Χαμενεΐ, ο σκληροπυρηνικός βουλευτής Μαχμούντ Ναμπαβιάν έγραψε στην πλατφόρμα Χ: «Προειδοποίηση προς τον λαό του Ιράν: Μήπως βρίσκεται σε εξέλιξη πραξικόπημα;»

Μετά την τελετή επανήλθε, δηλώνοντας: «Αυτές τις ημέρες που αποχαιρετούμε τον μάρτυρα Ιμάμη Χαμενεΐ, υψώνουμε τη σημαία της εκδίκησης για το αίμα του και στεκόμαστε απέναντι στο πραξικόπημα.»

«Θα σας οδηγήσουμε στην κόλαση»

Οι επιθέσεις κατά της κυβέρνησης είχαν ξεκινήσει ήδη πριν ξεσπάσουν οι νέες συγκρούσεις.

Σε δημόσια εκδήλωση, ο θρησκευτικός ψάλτης Μοχαμάντ Αλί Μπαχσί, πρόσωπο που διατηρεί στενούς δεσμούς με τους μηχανισμούς ασφαλείας του καθεστώτος, εξαπέλυσε ευθεία απειλή κατά του προέδρου Πεζεσκιάν.

«Κύριε Πρόεδρε, αν δεν τηρηθούν οι όροι του Ηγέτη, τότε θα είμαστε εμείς, η λεπίδα και ο λαιμός σας. Θα σας οδηγήσουμε στην κόλαση.»

Παρά τη σφοδρή κριτική που προκάλεσαν οι δηλώσεις του, δεν είναι γνωστό να αντιμετώπισε οποιαδήποτε ποινική συνέπεια.

Καταγγελίες για συγκέντρωση εξουσιών

Στις αρχές Ιουλίου, ο βουλευτής Καμράν Γκαζανφάρι υποστήριξε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη οργανωμένο σχέδιο μεταφοράς της εξουσίας από τον Ανώτατο Ηγέτη προς το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας: «Προσπαθούν να αναβαθμίσουν τον ρόλο του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και να περιορίσουν την επιρροή τόσο του Ανώτατου Ηγέτη όσο και του Κοινοβουλίου. Αυτό είναι το πολιτικό πραξικόπημα που έχουν σχεδιάσει και εφαρμόζουν βήμα προς βήμα.»

Απομάκρυνση σκληροπυρηνικών από κρίσιμες θέσεις

Την ίδια ώρα, η ηγεσία φαίνεται να επιχειρεί να περιορίσει την επιρροή των πιο ακραίων στελεχών.

Την περασμένη Τρίτη, ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν απομακρύνθηκε από την Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας του Κοινοβουλίου, μαζί με ακόμη έναν βουλευτή που είχε αντιταχθεί δημόσια στη συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Ο Ναμπαβιάν είχε συμμετάσχει παλαιότερα στη διαπραγματευτική ομάδα του Ιράν, όμως στη συνέχεια στράφηκε εναντίον της διαδικασίας, φτάνοντας, σύμφωνα με πληροφορίες, να διαρρεύσει στα μέσα ενημέρωσης το κείμενο της συμφωνίας πριν ακόμη αυτή υπογραφεί.

Η επιρροή του «Μετώπου Αντοχής»

Οι περισσότεροι από τους επικριτές της κυβέρνησης προέρχονται από το Μέτωπο Αντοχής (Jebhe-ye Paydari), μια υπερσυντηρητική πολιτική ομάδα που αυτοπροσδιορίζεται ως θεματοφύλακας των αρχών της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979.

Παρότι αριθμητικά δεν αποτελεί πλειοψηφία, διατηρεί σημαντική επιρροή σε θεσμούς όπως το ιρανικό Κοινοβούλιο, η κρατική τηλεόραση IRIB και άλλους κρατικούς μηχανισμούς.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο πρώην επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας Σαΐντ Τζαλιλί, ο οποίος στις προεδρικές εκλογές του 2024 συγκέντρωσε περισσότερες από 13 εκατομμύρια ψήφους, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση.

Οι αναλυτές βλέπουν προσπάθεια περιορισμού των ακραίων

Ο αναλυτής Χαμιντρέζα Αζίζι, από το Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Ασφαλείας, εκτιμά ότι ο Γκαλιμπάφ προσπαθεί συστηματικά να περιορίσει την επιρροή των ακραίων συντηρητικών.

Όπως σημειώνει, οι συγκεκριμένες ομάδες έχουν εξελιχθεί σε πολιτικό βάρος για το ίδιο το καθεστώς, ενώ οι δημόσιες συγκρούσεις τους με την κυβέρνηση γίνονται ολοένα πιο έντονες όσο αυξάνεται η αστάθεια στο εσωτερικό της χώρας.

Κοινός στόχος, παρά τις εσωτερικές συγκρούσεις

Παρά τις εμφανείς αντιπαραθέσεις, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι το ιρανικό καθεστώς εξακολουθεί να παραμένει ενωμένο ως προς τον βασικό στρατηγικό του στόχο – τον τερματισμό της σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες υπό όρους που θα διασφαλίζουν την άρση των κυρώσεων και τη διατήρηση του ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ.

Ωστόσο, η παρατεταμένη απουσία του νέου Ανώτατου Ηγέτη, η ενίσχυση του ρόλου των Φρουρών της Επανάστασης και η δυναμική που απέκτησαν οι ακραίοι κύκλοι μετά την κηδεία του Αλί Χαμενεΐ έχουν αναζωπυρώσει τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις.

Χαρακτηριστική ήταν η πρόσφατη παρέμβαση του πρώην υπουργού Εξωτερικών Μανουτσέρ Μοτακί, ο οποίος, σε τηλεοπτική συνέντευξη, πρότεινε ακόμη πιο επιθετική στάση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες: «Η πρότασή μου είναι να πάμε σε μία από τις αμερικανικές βάσεις της περιοχής, όπου βρίσκονται εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες. Θα αρκούσε να αιχμαλωτίσουμε εκατό από αυτούς και να τους μεταφέρουμε στο Ιράν.»