Ο Πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, ανακοίνωσε την Τρίτη (12/8) την ίδρυση ενός νέου μη κερδοσκοπικού οργανισμού με την επωνυμία «American Friends of the Isaac Accords» (AFOIA), σκοπός του οποίου είναι η ενίσχυση των διπλωματικών, οικονομικών και πολιτισμικών σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και των χωρών της Λατινικής Αμερικής.

Η ανακοίνωση συνοδεύτηκε από τη δέσμευσή του να αφιερώσει το χρηματικό έπαθλο του ενός εκατομμυρίου δολαρίων που έλαβε ως νικητής του Βραβείου Genesis για το έτος 2025 για την ενίσχυση του οργανισμού.

Το Βραβείο Genesis, που απονέμεται ετησίως σε άτομα εβραϊκής καταγωγής ή με ισχυρή σύνδεση με την εβραϊκή κοινότητα, αναγνώρισε την «προσήλωση του Μιλέι στις αξίες της ελευθερίας και της δημοκρατίας», παρόλο που ο ίδιος είναι καθολικός και όχι Εβραίος, ανέφερε το Al Jajeera.

Η επιλογή του ως νικητή του βραβείου σηματοδοτεί την πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού που το βραβείο απονέμεται σε μη εβραϊκό άτομο, γεγονός που υπογραμμίζει τη «μοναδικότητα» της σχέσης του Μιλέι με το Ισραήλ.

Η δημιουργία του AFOIA παρουσιάστηκε ως απόπειρα να αναπτυχθεί ένα νέο διπλωματικό πλαίσιο, εμπνευσμένο από τις περίφημες Συμφωνίες Αβραάμ που προώθησε η κυβέρνηση Τραμπ μεταξύ του Ισραήλ και αρκετών αραβικών κρατών.

Ειδικότερα, ο Σταν Πολοβέτς, συνιδρυτής του Βραβείου Genesis, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Το AFOIA είναι ένα όχημα για την προώθηση του τολμηρού οράματος του Μιλέι και την ενθάρρυνση άλλων ηγετών της Λατινικής Αμερικής να σταθούν στο πλευρό του Ισραήλ, να αντιμετωπίσουν τον αντισημιτισμό και να απορρίψουν τις ιδεολογίες της τρομοκρατίας που απειλούν τις κοινές μας αξίες και τις ελευθερίες μας».

Η αναφορά στη σύγκριση με τις Συμφωνίες Αβραάμ δεν είναι τυχαία. Κατά την πρώτη θητεία του, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ πέτυχε μια σειρά ιστορικών συμφωνιών μεταξύ του Ισραήλ και αραβικών χωρών, όπως το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ανατρέποντας δεκαετίες απομόνωσης και συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.

Η στρατηγική αυτή είχε ως στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας και την απομόνωση του Ιράν, ενώ ταυτόχρονα προσέφερε οικονομικά και τεχνολογικά οφέλη στους συμμετέχοντες.

Ο Μιλέι επιδιώκει να αναπαράγει αυτό το μοντέλο στη Λατινική Αμερική, μια περιοχή όπου η υποστήριξη προς το Ισραήλ έχει μειωθεί σημαντικά λόγω του πολέμου στη Γάζα.

Ο πόλεμος του Ισραήλ στη Γάζα, που ξέσπασε το 2023, έχει προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις από πολλές χώρες της περιοχής, με τη Βολιβία και την Κολομβία να διακόπτουν επισήμως τις διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ. Η Βραζιλία, μάλιστα, προσχώρησε στη αγωγή που κατέθεσε η Νότια Αφρική κατά του Ισραήλ στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, κατηγορώντας το για γενοκτονία.

Οι Συμφωνίες Ισαάκ, όπως ονομάζονται, φιλοδοξούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης για την ενίσχυση των δεσμών με το Ισραήλ, εστιάζοντας αρχικά σε τρεις χώρες: την Ουρουγουάη, τον Παναμά και την Κόστα Ρίκα.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, οι συγκεκριμένες χώρες θεωρούνται ώριμες για στενότερη συνεργασία, κυρίως «λόγω των υποδομών τους, της πολιτικής σταθερότητας και των φιλελεύθερων κυβερνήσεων που είναι δεκτικές σε τεχνολογική και οικονομική συνεργασία.»

Η ανακοίνωση τόνιζει πως τα «οφέλη από τη συνεργασία αυτή είναι πολλαπλά». Το Ισραήλ διαθέτει κορυφαία τεχνογνωσία σε τομείς όπως η διαχείριση υδάτινων πόρων, η γεωργία υψηλής τεχνολογίας, η κυβερνοασφάλεια, οι χρηματοοικονομικές τεχνολογίες (fintech), η υγειονομική περίθαλψη και η ενέργεια.

Ειδικά η Κόστα Ρίκα, που επιδιώκει την οικολογική και τεχνολογική καινοτομία, θα μπορούσε να επωφεληθεί σημαντικά από την ισραηλινή τεχνογνωσία στην αφαλάτωση και ανακύκλωση νερού, καθώς και στην «έξυπνη γεωργία», όπως τονίζεται.

Σε δεύτερη φάση, η AFOIA στοχεύει σε επέκταση της αποστολής της σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Κολομβία, η Χιλή και πιθανώς το Ελ Σαλβαδόρ έως το 2026.

Το Σάββατο, χιλιάδες διαδηλωτές κατέκλυσαν τους δρόμους του Μπουένος Άιρες διαμαρτυρόμενοι για την υποστήριξη του Μιλέι προς το Ισραήλ και καταγγέλλοντας τις ενέργειες του ισραηλινού στρατού στη Γάζα.

Μια από τις ομάδες που συμμετείχαν στις διαμαρτυρίες, η JudíesXPalestina, έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα: «Δεν απαιτούμε μόνο το άνοιγμα των συνόρων και την είσοδο της ανθρωπιστικής βοήθειας: Υποστηρίζουμε τον αγώνα για μια #ΕλεύθερηΠαλαιστίνη. Ο Σιωνισμός δεν είναι Ιουδαϊσμός».

Η επικείμενη επίσκεψη του ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου στην Αργεντινή ενδέχεται να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση.

Πέραν των διαδηλώσεων, η επίσκεψη θέτει σε δοκιμασία τη στάση της Αργεντινής απέναντι στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ), του οποίου είναι μέλος. Το 2024, το ΔΠΔ εξέδωσε εντάλματα σύλληψης για τον Νετανιάχου και τον πρώην υπουργό Άμυνας Ισραήλ, Γιοάβ Γκαλάντ, θεωρώντας ότι υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για εγκλήματα πολέμου στη Γάζα.