Επιστήμονες ενδέχεται να ανακάλυψαν έναν νέο τρόπο παρακολούθησης των κινήσεων του μάγματος κάτω από την Αίτνα, ο οποίος θα μπορούσε να τους βοηθήσει να προβλέψουν πότε θα εκραγεί το ηφαίστειο.

Οι ερευνητές ανέλυσαν αλλαγές στους δείκτες αναλογίας έντασης των μικρών προς τους μεγάλους σεισμούς κάτω από την Αίτνα και βρήκαν μια ισχυρή συσχέτιση με την ηφαιστειακή της δραστηριότητα των τελευταίων 20 ετών.

Η Αίτνα, που βρίσκεται στη Σικελία, είναι το μεγαλύτερο ενεργό ηφαίστειο της Ευρώπης. Η πιο πρόσφατη έκρηξή της, τον Ιούνιο του 2025, ήταν αναμενόμενη, αλλά οι προβλέψεις δεν είναι πάντα ακριβείς.

Η νέα μέθοδος, που αναφέρθηκε σε μελέτη η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances, βασίζεται στην ανάλυση μιας παραμέτρου που ονομάζεται «b value».

Η τιμή b περιγράφει τον δείκτη αναλογίας των χαμηλής έντασης προς τους υψηλής έντασης σεισμούς σε μια περιοχή του φλοιού της Γης.

Αυτός ο δείκτης μπορεί να αλλάζει καθώς το μάγμα ανεβαίνει μέσα από τον φλοιό προς την κορυφή ενός ηφαιστείου.

«Οι αλλαγές στην τιμή b με την πάροδο του χρόνου αντικατοπτρίζουν το πώς εξελίσσεται η τάση στο εσωτερικό του ηφαιστείου», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Μάρκο Φιρέτο Καρλίνο, γεωφυσικός στο Παρατηρητήριο της Αίτνας του Εθνικού Ινστιτούτου Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας της Ιταλίας (INGV).

Τι αποκαλύπτει το b για τον φλοιό

Η τιμή b είναι μια καθιερωμένη παράμετρος στην ηφαιστειολογία, αλλά οι ερευνητές την εξέτασαν με έναν καινοτόμο στατιστικό μοντέλο, συλλέγοντας δεδομένα σεισμών 20 ετών από την Αίτνα (2005 έως 2024).

Η Αίτνα βρίσκεται στη ζώνη σύγκρουσης μεταξύ της Αφρικανικής και της Ευρωπαϊκής τεκτονικής πλάκας, με αποτέλεσμα να υποβαστάζεται από ένα κατακόρυφο ρήγμα που διευκολύνει την άνοδο του μάγματος.

Περιοχές με ενεργές αποθήκες μάγματος παρουσιάζουν υψηλότερες τιμές b. Αυτό συμβαίνει επειδή τα πετρώματα που επηρεάζονται από την κίνηση του μάγματος γίνονται ασθενή και εξαιρετικά κατακερματισμένα.

Για παράδειγμα, όταν το μάγμα απελευθερώνει καυτά πτητικά στοιχεία, αυτά διαπερνούν τα πετρώματα, διευκολύνοντας την ολίσθηση μικρών ρηγμάτων.

Χαμηλό b σημαίνει πολλούς μεγάλους σεισμούς

Αντίθετα, οι σταθερές περιοχές του φλοιού τείνουν να βιώνουν περισσότερους μεγάλους σεισμούς παρά μικρούς, επειδή απαιτείται μεγαλύτερη δύναμη για να σπάσουν τα πετρώματα.

Ο φλοιός κάτω από την Αίτνα έχει πάχος έως και 30 χιλιόμετρα. Το μάγμα ανεβαίνει μέσω αυτού του όγκου πριν από μια έκρηξη, αλλά αντί να αναπληρώνει μια ενιαία κοιλότητα, τροφοδοτεί μια σειρά από διασυνδεδεμένες ζώνες αποθήκευσης ενσωματωμένες στον φλοιό σε διαφορετικά βάθη.

Ο Φιρέτο Καρλίνο εξήγησε ότι η βαθύτερη ζώνη αποθήκευσης μάγματος βρίσκεται 11 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και τροφοδοτεί ένα ενδιάμεσο σύστημα που εκτείνεται από 3 έως 7 χιλιόμετρα βάθος.

Το μάγμα ταξιδεύει μέσα από ένα περίπλοκο δίκτυο ρωγμών και φτάνει τελικά στην τελευταία ζώνη αποθήκευσης, η οποία βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας μέσα στον ηφαιστειακό κώνο.

Επομένως, παρακολουθώντας την τιμή b με την πάροδο του χρόνου, οι ερευνητές μπορούν να ακολουθήσουν την κίνηση του μάγματος από τον βαθύ φλοιό προς τις ανώτερες ζώνες αποθήκευσης, βοηθώντας τους ειδικούς να εκτιμήσουν τον χρόνο των εκρήξεων στην Αίτνα.

Ο Φιρέτο Καρλίνο σημείωσε ότι, κατ’ αρχήν, η τιμή b θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση κινήσεων μάγματος και σε άλλες ηφαιστειακές περιοχές, εφόσον υπάρχουν επαρκή δεδομένα σεισμών.