Με φόντο τις μαζικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία και την εντεινόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στην ακρίβεια, τις ανισότητες και τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, ο Αλέξης Τσίπρας μιλά στη γαλλική εφημερίδα Libération για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ευρωπαϊκή Αριστερά. Από το Παρίσι, όπου συναντά συνδικαλιστές και προσωπικότητες της γαλλικής Αριστεράς, ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί να συνδέσει τις σημερινές κινητοποιήσεις στη Γαλλία με την ελληνική εμπειρία της κρίσης και των μνημονίων, υποστηρίζοντας ότι κοινός παρονομαστής είναι η διεύρυνση των ανισοτήτων και η υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των λαϊκών στρωμάτων. Παράλληλα, υπερασπίζεται τις επιλογές της κυβέρνησής του το 2015, τάσσεται υπέρ μιας «δικαιότερης Ευρώπης» και προειδοποιεί για την άνοδο της Ακροδεξιάς. Ο Τσίπρας μιλά ακόμη για τη Γαλλία ως «κοινωνικό και πολιτικό εργαστήριο» της Ευρώπης, την ανάγκη ανασύνταξης της Αριστεράς και την προοπτική μιας νέας πολιτικής επιστροφής του στην Ελλάδα.

Ακολουθεί η συνέντευξη

Ποιος είναι ο σκοπός της επίσκεψής σας στη Γαλλία;

Έρχομαι να εκφράσω την αλληλεγγύη μου στους νέους, στα συνδικάτα και στον γαλλικό λαό, που υπερασπίζονται τα εργασιακά δικαιώματα, την κοινωνική συνοχή, τη δημοκρατία, το δικαίωμα των νέων σε ένα καλύτερο μέλλον. Είναι ηθική υποχρέωση να ανταποδώσουμε στον γαλλικό λαό τη στήριξη που προσέφερε στον ελληνικό λαό όταν, από το 2010, εν μέσω κρίσης, βρισκόταν στο μάτι του κυκλώνα.

Γιατί συναντάτε διάφορες προσωπικότητες της γαλλικής Αριστεράς;

Θέλω να κατανοήσω την κατάσταση στη Γαλλία και να συζητήσω τις ομοιότητες και τις διαφορές με την κατάσταση στην Ελλάδα. Ο σκοπός δεν είναι να συναντήσω τους υποψηφίους της Αριστεράς για τις προεδρικές εκλογές, αλλά τους πρωταγωνιστές αυτού του κινήματος. Ξαναβρέθηκα επίσης με παλιούς φίλους και γνώρισα νέους συντρόφους, για να ανταλλάξουμε ιδέες.
Οι δυνάμεις της Αριστεράς σε ολόκληρη την Ευρώπη, και ιδιαίτερα στην Ελλάδα και στη Γαλλία, πρέπει να διατηρούν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας και συνεργασίας. Η Γαλλία υπήρξε πάντα ένα κοινωνικό και πολιτικό εργαστήριο για την Ευρώπη. Αυτή τη στιγμή, εδώ, η απειλή είναι διπλή: αφενός η απειλή για την κοινωνική συνοχή που συνιστούν οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές του Μακρόν και αφετέρου η πιθανότητα να έρθουν στην εξουσία η Λεπέν και η Ακροδεξιά.

Θα συγκρίνατε τη σημερινή κατάσταση στη Γαλλία με εκείνη της Ελλάδας το 2008, όταν εξεγέρθηκαν οι νέοι, ή με την περίοδο 2010–2015, κατά την κρίση χρέους;

Το 2008, ο άδικος θάνατος ενός νεαρού Έλληνα πυροδότησε την οργή των νέων. Ζητούσαν δικαιότερες συνθήκες ζωής και μια δικαιότερη καθημερινότητα. Οι αστυνομικές δυνάμεις απάντησαν με βίαιη καταστολή. Είναι ένα μέσο που χρησιμοποιεί συχνά η εξουσία για να αποσπά την προσοχή της κοινής γνώμης από το πραγματικό διακύβευμα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Γαλλία.

Μεταξύ 2010 και 2015, οι πολιτικές που εφαρμόζονταν στερούσαν από τους εργαζομένους και τους νέους τα δικαιώματα και το μέλλον τους. Υφίσταντο μειώσεις μισθών, ανεργία… και κινητοποιούνταν ενάντια σε αυτή την αδικία.

Σήμερα, αυτές οι πολιτικές οδηγούν σε μείωση της αγοραστικής δύναμης, σε υπερβολικά υψηλό κόστος ζωής, με υψηλούς έμμεσους φόρους και μισθούς που δεν αυξάνονται με τον ρυθμό του πληθωρισμού. Η όξυνση της εκμετάλλευσης και των ανισοτήτων είναι ο κοινός παρονομαστής ανάμεσα στα σημερινά γεγονότα στη Γαλλία και σε όσα συνέβησαν στην Ελλάδα τη δεκαετία του 2010. Είτε μέσω των πολιτικών λιτότητας είτε μέσω της ακρίβειας, τα λαϊκά στρώματα είναι εκείνα που πληρώνουν το τίμημα.

Ως πρωθυπουργός, επιλέξατε την Ευρώπη με τίμημα τη λιτότητα. Ένα μέρος της Αριστεράς επέκρινε έντονα αυτή την επιλογή και προκρίνει μια αντιπαράθεση ισχύος με την ΕΕ. Πώς κρίνετε αυτή την προσέγγιση;

Στην πραγματικότητα, επέλεξα, αναλαμβάνοντας πολιτικό κόστος, να διατηρήσω την Ελλάδα στην ΕΕ, προστατεύοντας παράλληλα τους πιο ευάλωτους και, κατά κάποιον τρόπο, διασφαλίζοντας τη σταθερότητα και την ίδια την ύπαρξη της ΕΕ. Δεν το μετανιώνω καθόλου.

Η εναλλακτική θα κόστιζε πολύ περισσότερο στις κοινωνικές δυνάμεις που θέλω να εκπροσωπώ, που εκπροσωπεί η Αριστερά: στα λαϊκά στρώματα, στους εργαζομένους και στους νέους. Η Ελλάδα κατάφερε να βγει από τα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής, να εξασφαλίσει ρύθμιση του χρέους της και να επιστρέψει στην ανάπτυξη.

Σε όσους επέκριναν αυτή την επιλογή, απαντώ ότι η Αριστερά πρέπει να διεκδικεί μια δικαιότερη Ευρώπη και όχι τη διάλυση της Ευρώπης — η οποία αποτελεί επιλογή της Ακροδεξιάς. Ας το σκεφτούν, λοιπόν, όσοι με επικρίνουν! Είναι λογικό να συντασσόμαστε με τις επιδιώξεις της Ακροδεξιάς; Όχι!

Πώς βλέπετε τον Ζαν-Λικ Μελανσόν, την προσωπικότητα της Αριστεράς που βρίσκεται στην ευνοϊκότερη θέση ενόψει των προεδρικών εκλογών, και την εκστρατεία του; Και τον κυριότερο ανταγωνιστή του, τον Ραφαέλ Γκλικσμάν;

Δεν είναι δική μου δουλειά να παρεμβαίνω στις εσωτερικές πολιτικές διεργασίες της γαλλικής Αριστεράς. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να ευχηθώ καλή επιτυχία σε όλους τους προοδευτικούς και αριστερούς υποψηφίους στις επόμενες εκλογές και να ελπίζω ότι εκείνος που θα επικρατήσει στον πρώτο γύρο θα στηριχθεί από όλους τους υπόλοιπους απέναντι στον υποψήφιο της Ακροδεξιάς.

Στη Γαλλία, όπως και σε άλλες δημοκρατίες, η Ακροδεξιά φαίνεται να επωφελείται από τις οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις. Πρέπει οι δυνάμεις της Αριστεράς να αλλάξουν προσέγγιση;

Ιστορικά, η Ακροδεξιά υπήρξε πάντα μια συστημική δύναμη, παρά το αντισυστημικό προσωπείο της. Ο Χίτλερ ήρθε στην εξουσία στη Γερμανία με τη στήριξη των μεγάλων επιχειρήσεων. Η Ακροδεξιά δίνει απλουστευτικές απαντήσεις σε σύνθετα προβλήματα.

Η Αριστερά θα πρέπει να πείσει τους πολίτες ότι η ζωή τους θα αλλάξει πραγματικά μόνο εάν αλλάξουν ο τρόπος διακυβέρνησης και οι πολιτικές που επιδεινώνουν τις ανισότητες και δεν προσφέρουν καμία προοπτική στους νέους. Σήμερα, στην Ευρώπη, υπάρχουν πολίτες που δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους και δεν μπορούν να ζήσουν με αξιοπρέπεια. Την ίδια στιγμή, μια μειοψηφία βλέπει την περιουσία της να αυξάνεται.

Η Αριστερά δεν μπορεί να εκπληρώσει τον ρόλο της εάν θέλει να είναι αρεστή σε όλους. Για παράδειγμα, θέλουμε να φορολογήσουμε τον πλούτο εφαρμόζοντας μια μορφή φόρου Ζουκμάν: να φορολογήσουμε την περιουσία του πλουσιότερου 1% προς όφελος του 99% της ελληνικής κοινωνίας. Αυτό το σχέδιο δυσαρεστεί μια μειοψηφία. Αποσκοπεί όμως στην κοινωνική δικαιοσύνη.

Δηλώσατε πρόσφατα ότι είστε έτοιμος να γίνετε ξανά πρωθυπουργός. Ποιο είναι το βασικό δίδαγμα που αντλείτε από την πρώτη σας θητεία και ποιος θα ήταν ο πυρήνας του προγράμματός σας;

Το πρώτο δίδαγμα είναι ότι, ακόμη και με τα περιορισμένα περιθώρια που είχα στη διάθεσή μου, η Αριστερά στην εξουσία είναι πάντα χρήσιμη για τη μεγάλη πλειονότητα του ελληνικού λαού, ιδιαίτερα στις δύσκολες στιγμές. Πρέπει να αναλαμβάνει τις ευθύνες της και να στηρίζει τους πιο αδύναμους.

Σε κανονικές συνθήκες, η Αριστερά στην εξουσία μπορεί να είναι ακόμη πιο αποτελεσματική και να πετύχει πολύ περισσότερα από όσα μπόρεσα να κάνω εγώ μέσα σε μια βαθιά κρίση. Θέλουμε να ανασυγκροτήσουμε την ελληνική παραγωγική βάση. Αυτό είναι απαραίτητο για μια βιώσιμη ανάπτυξη και ένα αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος.

Σε ποιον βαθμό μια νίκη της Μαρίν Λεπέν θα άλλαζε τη λειτουργία της ΕΕ και τις σχέσεις μεταξύ των μελών της;

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα πολύ επικίνδυνο σταυροδρόμι, αν όχι σε αδιέξοδο. Με τις επιλογές τους, οι Ευρωπαίοι ηγέτες πυροβολούν τα πόδια τους.

Πρώτα απ’ όλα, με την επιλογή τους, εδώ και πέντε χρόνια, να μην αναλάβουν καμία πρωτοβουλία για την ειρήνη στην Ουκρανία. Δεν αρκεί να αντιτίθενται στη ρωσική εισβολή. Ούτε ανέλαβαν κάποια πρωτοβουλία για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, για να τερματιστεί η επίθεση του Τραμπ και του Νετανιάχου εναντίον του Ιράν και η γενοκτονία στη Γάζα.

Έπειτα, οι ηγέτες της Δεξιάς, αλλά και ενός μέρους της Σοσιαλδημοκρατίας, ευθύνονται για την επιδείνωση της κατάστασης στην Ευρώπη, όπου η κοινωνική συνοχή διαβρώνεται, η περιφερειακή σύγκλιση μετατρέπεται σε απόκλιση και οι πολίτες πείθονται ολοένα περισσότερο ότι οι επόμενες γενιές θα ζήσουν χειρότερα από τις προηγούμενες.

Η δυσαρέσκεια συσσωρεύεται και οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν φαίνεται να ανησυχούν. Αντιθέτως, η ΕΕ συνεχίζει μια πολιτική που βαθαίνει τις ανισότητες, που κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους. Αυτή η πολιτική οδηγεί στην Ακροδεξιά.