Ξεκάθαρο μήνυμα κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου έστειλαν από τον ΟΗΕ η Ελλάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αίγυπτος, η Κύπρος, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με αφορμή την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει τη συμφωνία του 2019 με την Τουρκία.

Ads

Την κοινή δήλωση ανέγνωσε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υπογραμμίζοντας ότι το μνημόνιο παραβιάζει θεμελιώδεις κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη νόμιμη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και δεν δημιουργεί δικαιώματα ή υποχρεώσεις για τρίτα κράτη.

Ads

Σύμφωνα με τη δήλωση, το τουρκολιβυκό μνημόνιο αγνοεί τη γεωγραφική πραγματικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και παραγνωρίζει τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένης της επήρειας των νησιών στις θαλάσσιες ζώνες, όπως αυτή προβλέπεται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Ads

Παράλληλα, προειδοποιείται ότι η αποδοχή διμερών συμφωνιών που παρακάμπτουν τους διεθνείς κανόνες θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, με συνέπειες για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.

Ads

Μήνυμα προς τη Λιβύη και επιμονή στον διάλογο

Πέρα από την απόρριψη του μνημονίου, η κοινή παρέμβαση στον ΟΗΕ περιλαμβάνει και σαφές μήνυμα υπέρ της πολιτικής σταθεροποίησης της Λιβύης και της επανένωσης των θεσμών της.

Οι έξι πλευρές τονίζουν ότι μια ενωμένη και ευημερούσα Λιβύη αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την ειρήνη στη Μεσόγειο, επισημαίνοντας ότι οι σχέσεις της με τα γειτονικά κράτη πρέπει να στηρίζονται στο Διεθνές Δίκαιο και στις αρχές της καλής γειτονίας.

Την ίδια ώρα, η Αθήνα επαναβεβαιώνει την πρόθεσή της να συνεχίσει τις διμερείς διαπραγματεύσεις με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, στη βάση της καλής πίστης και των διεθνών κανόνων.


Η κοινή δήλωση που ανέγνωσε ο Γιώργος Γεραπετρίτης

Προβαίνω στην παρούσα δήλωση εξ ονόματος των Αιγύπτου, Κύπρου, Μπαχρέιν, Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και της χώρας μου, της Ελλάδας.

Η πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το ψευδεπίγραφο «Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο» του 2019 εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα.

Αναδεικνύει, επίσης, μια ευρύτερη πρόκληση για τη διεθνή έννομη τάξη: την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι αυθαίρετες διμερείς συμφωνίες δεν υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου ούτε θίγουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών.

Το Διεθνές Δίκαιο και, ιδίως, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), καθώς και το εθιμικό διεθνές δίκαιο αποτελούν το νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Οι κανόνες αυτοί είναι θεμελιώδους σημασίας για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας, της ασφάλειας δικαίου και των ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των κρατών.

Η αποδοχή διμερών συμφωνιών που παραβλέπουν τους εφαρμοστέους κανόνες και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη και τις αρχές στις οποίες εδράζεται η ειρηνική επίλυση των διαφορών.

Το ψευδεπίγραφο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο αντίκειται στις θεμελιώδεις αυτές αρχές.

Παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των εμπλεκόμενων παράκτιων κρατών επί θαλάσσιων ζωνών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η επακόλουθη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει αυτή τη νομική πραγματικότητα.

Το εν λόγω μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ούτε να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

Παραμένουμε προσηλωμένοι στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης και στην προοπτική μιας ενωμένης και ευημερούσας Λιβύης.

Μια σταθερή Λιβύη, που συμμετέχει ενεργά στην περιφερειακή συνεργασία, είναι απαραίτητη για την ειρήνη και την ασφάλεια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Η πολιτική μετάβαση της Λιβύης και οι σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες πρέπει να διέπονται από σεβασμό προς το Διεθνές Δίκαιο και τις σχέσεις καλής γειτονίας.

Ως κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών, έχουμε υποστηρίξει με συνέπεια την ειρηνική επίλυση των διαφορών μέσω του διαλόγου και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.

Στο πνεύμα αυτό, η Ελλάδα έχει διεξαγάγει διμερείς συνομιλίες με τη Λιβύη για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, και εκφράζει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις προσπάθειες αυτές.

Ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την περιφερειακή σταθερότητα και τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες.

Ερντογάν: «Χωρίς νομική βάση» οι αντιδράσεις της ΕΕ

Νωρίτερα την Δευτέρα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξέφρασε την αντίθετη θέση της Άγκυρας, απορρίπτοντας ως στερούμενες νομικής βάσης τις αντιδράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων πλευρών στην κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Μιλώντας μετά τη συνεδρίαση του τουρκικού υπουργικού συμβουλίου, υποστήριξε ότι η χώρα του επιδιώκει αποκλειστικά τη διασφάλιση των θαλάσσιων δικαιωμάτων και συμφερόντων της στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς να στρέφεται εναντίον άλλων κρατών.

Ο Τούρκος πρόεδρος τάχθηκε υπέρ της επίλυσης των διαφορών μέσω διαλόγου με τα παράκτια κράτη, καλώντας ιδιαίτερα την ΕΕ να επιδείξει εποικοδομητική στάση. Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι ακόμη και όσοι είχαν επικρίνει την εμπλοκή της Τουρκίας στη Λιβύη αναγνωρίζουν πλέον την ορθότητα των επιλογών της Άγκυρας.

Ξεκαθάρισε, επίσης, ότι η τουρκική εξωτερική πολιτική καθορίζεται από τα εθνικά συμφέροντα, ακόμη κι αν η υπεράσπισή τους συνεπάγεται κόστος. Απευθυνόμενος σε όσους, όπως υποστήριξε, επιχειρούν να αποκλείσουν την Τουρκία από την Ανατολική Μεσόγειο, απαίτησε να γίνει σεβαστή η κοινή βούληση Άγκυρας και Τρίπολης.