Νέα τροπή στην υπόθεση των ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα δίνει απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), καθώς το Ανώτατο Δικαστήριο έβαλε προσωρινό «φρένο» στη λειτουργία τριών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Συγκεκριμένα, το Γ’ Τμήμα του ΣτΕ προχώρησε στην ακύρωση των αδειών λειτουργίας, καθώς και των προγραμμάτων σπουδών στο σύνολό τους, για τρία ιδιωτικά πανεπιστήμια, κρίνοντας ότι στη διαδικασία και στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας τους υπήρχαν νομικά ζητήματα που έπρεπε να αντιμετωπιστούν.

Οι αποφάσεις αφορούν τα CITY University, Keele University και Anatolia College, ενώ πρόεδρος του Γ’ Τμήματος ήταν ο αντιπρόεδρος του ΣτΕ, Διομήδης Κυριλόπουλος.

Η προσφυγή στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο είχε κατατεθεί από τον καθηγητή της Νομικής Σχολής Αθηνών Παναγιώτη Λαζαράτο, ο οποίος μετά τη δημοσιοποίηση των αποφάσεων εξέφρασε την ικανοποίησή του, κάνοντας λόγο για σημαντική εξέλιξη και για μια απόφαση που μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη και στην ποιότητα της ανώτατης εκπαίδευσης.

«Με χαρά υποδέχομαι τις σημερινές αποφάσεις για τις οποίες επένδυσα πολύ προσωπικό αγώνα. Ας είναι αυτές οι αποφάσεις ένα μήνυμα που εμπεδώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη και το ιδανικό μιας παιδείας υψηλού επιπέδου για τα ελληνόπουλα», τόνισε.

Τι λένε οι νομικοί

Παρά την απόφαση του ΣτΕ, νομικές πηγές επισημαίνουν ότι η υπόθεση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη οριστικό τέλος για τη λειτουργία των συγκεκριμένων ιδρυμάτων.

Εφόσον η διοίκηση και τα ενδιαφερόμενα πανεπιστήμια προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες για την άρση ή διόρθωση των νομικών προβλημάτων που εντοπίστηκαν, το ζήτημα μπορεί να επανεξεταστεί από τις αρμόδιες αρχές.

Το σκεπτικό της απόφασης

Με ανακοίνωσή του το Συμβούλιο της Επικρατείας εξηγεί το σκεπτικό πίσω από τις αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος (7μελης σύνθεσης) για τρία ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Ειδικότερα, η ανακοίνωση του ΣτΕ έχει ως εξής:

«Δημοσιεύθηκαν σήμερα οι 1167-72/2026 αποφάσεις της επταμελούς συνθέσεως του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας (Πρόεδρος: Δ. Κυριλλόπουλος, Εισηγητής: Ε. Αργυρός, Πάρεδρος) που αφορούν τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ).

Με τις αποφάσεις αυτές επαναλήφθηκαν τα κριθέντα στις 1919 και 1920/2025 αποφάσεις της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας για τα ΝΠΠΕ, σύμφωνα με τις οποίες δεν απαγορεύεται από το Σύνταγμα η ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων προερχόμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από χώρα συμβεβλημένη στη GATS, κατά τους όρους ειδικού νόμου, με τον οποίο διασφαλίζεται το υψηλό επίπεδο σπουδών και η ακαδημαϊκή ελευθερία. Επίσης, απερρίφθη ο λόγος ακυρώσεως ότι τα προσφερόμενα από τα ΝΠΠΕ προγράμματα σπουδών θα έπρεπε να έχουν αναγνωρισθεί από το μητρικό ίδρυμα και τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης του κράτους στο οποίο εδρεύει αυτό, διότι τα προσφερόμενα προγράμματα σπουδών περιλαμβάνονται στην εκπαιδευτική συμφωνία μεταξύ μητρικού ιδρύματος και ΝΠΠΕ με βάση την οποία το μητρικό ίδρυμα ελέγχει το ΝΠΠΕ.

Περαιτέρω, το Γ΄ Τμήμα εξέτασε επιμέρους ζητήματα σχετικά με την εφαρμογή του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου και τη νομιμότητα της διοικητικής διαδικασίας που ακολουθήθηκε σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αδειοδότησης και πιστοποίησης.

Συγκεκριμένα:

Με τις 1167 και 1169/2026 αποφάσεις ακυρώθηκαν πράξεις του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με τις οποίες χορηγήθηκε άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι o Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (ΕΟΠΠΕΠ), ο οποίος ήταν αρμόδιος να βεβαιώσει ότι το ΝΠΠΕ διαθέτει κατάλληλες κτιριακές υποδομές, παρέλειψε να διαπιστώσει αμελλητί και, πάντως, μέχρι τη συζήτηση των υποθέσεων στο ακροατήριο του Δικαστηρίου, τη συμμόρφωση του παραρτήματος ΝΠΠΕ στις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει ο ΕΟΠΠΕΠ, κατόπιν επιτόπιου ελέγχου, και αφορούσαν τη διενέργεια κτιριολογικών προσαρμογών και την προσκόμιση συγκεκριμένων στοιχείων.

Με την 1171/2021 απόφαση ακυρώθηκε πράξη του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με την οποία χορηγήθηκε άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας παραρτήματος ΝΠΠΕ διότι στηρίχθηκε σε σύμφωνη γνώμη της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), η οποία διαμορφώθηκε κατόπιν έκθεσης της Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης (ΕΕΑ), μέλος της οποίας είχε σχέση με τον ενδιαφερόμενο εκπαιδευτικό φορέα και, συνεπώς, μπορούσε να προκληθεί υπόνοια μεροληψίας, σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.

Τέλος, με τις 1168, 1170 και 1172/2026 αποφάσεις ακυρώθηκαν αποφάσεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών αφενός, λόγω της ακύρωσης της άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας των παραρτημάτων ΝΠΠΕ (με τις 1167, 1169 και 1171/2026 αποφάσεις) και, αφετέρου, διότι τα στοιχεία, που περιέχονται στο Παράρτημα της 48136/17.12.2024 απόφασης της ΕΘΑΑΕ, με βάση τα οποία έλαβε χώρα η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών, δεν συνιστούν συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, προς τα οποία οφείλουν να συμμορφώνονται τα προγράμματα σπουδών των ΝΠΠΕ, όπως ορίζουν οι εξουσιοδοτικές διατάξεις του ν. 5094/2024».

Πώς σχολιάζει το υπουργείο Παιδείας

Την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για την ακύρωση των αδειών λειτουργίας των τριών ιδιωτικών πανεπιστημίων ερμηνεύει με τον δικό του τρόπο το υπουργείο Παιδείας.

Αναλυτικά η ανακοίνωση:

«Με τις σημερινές αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας:

1.⁠ ⁠Επιβεβαιώνεται εκ νέου η συνταγματικότητα του θεσμικού πλαισίου για τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης. Όχι μόνο δεν διατυπώνεται οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς τη συνταγματικότητα των σχετικών διατάξεων του ν. 5094/2024, αλλά, αντιθέτως, επαναλαμβάνονται ρητά οι κρίσεις της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας ως προς τη δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων υπό τη μορφή Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.

2.⁠ ⁠Απορρίπτεται ο λόγος ακύρωσης που αφορούσε τη μη πιστοποίηση των προσφερόμενων προγραμμάτων σπουδών από το μητρικό ίδρυμα ή από τον αρμόδιο φορέα πιστοποίησης του κράτους στο οποίο αυτό εδρεύει.

3.⁠ ⁠Οι πλημμέλειες που εντοπίζονται από το Δικαστήριο δεν αφορούν τον ν. 5094/2024, αλλά επιμέρους ζητήματα διοικητικής διαδικασίας. Συγκεκριμένα, αφορούν: α) την ανάγκη περαιτέρω εξειδίκευσης των κριτηρίων πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, β) επιμέρους ζήτημα ως προς τη σύνθεση Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης που συγκροτήθηκε από την ΕΘΑΑΕ και γ) τη μη έγκαιρη έκδοση της απαιτούμενης διαπιστωτικής πράξης του ΕΟΠΠΕΠ σχετικά με τη συμμόρφωση προς παρατηρήσεις που αφορούσαν τις κτιριακές εγκαταστάσεις.

Πρόκειται, επομένως, όπως προκύπτει και από το περιεχόμενο των αποφάσεων, για θέματα εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου και όχι για ζητήματα που αφορούν τον νόμο. Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης και δεν δικαιολογεί ερμηνείες ή τίτλους που μπορούν να δημιουργήσουν διαφορετική εντύπωση ως προς το περιεχόμενο και την έκταση των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας.

4.⁠ ⁠Σε κάθε περίπτωση, αυτό που επιβεβαιώνεται και με τις σημερινές αποφάσεις είναι ότι η πολιτεία μερίμνησε δια της νομοθεσίας της ώστε να υπάρχει ένα αυστηρό πλαίσιο προδιαγραφών για την αδειοδότηση και λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων, το οποίο ελέγχεται σε κάθε περίπτωση εξίσου αυστηρά και από τη δικαιοσύνη πάντα προς όφελος της εύρυθμης ακαδημαϊκής λειτουργίας.

5.⁠ ⁠Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, καθώς και κάθε αρμόδιος φορέας, στο πλαίσιο των διακριτών αρμοδιοτήτων του, θα προβούν άμεσα σε όλες τις ενέργειες που απαιτούνται για την πλήρη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Τα ζητήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης και των λοιπών αρμόδιων φορέων αντιμετωπίζονται από αυτούς, σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία και την ανεξαρτησία τους.

6.⁠ ⁠Σε κάθε περίπτωση, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων κάθε φορέα, θα γίνουν άμεσα όλες οι αναγκαίες ενέργειες για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των φοιτητών και την απρόσκοπτη συνέχεια των σπουδών τους. Το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή.»