Νόμο του κράτους αποτελεί πλέον ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς εγκρίθηκε από τη Βουλή, φέρνοντας εκτεταμένες αλλαγές στη λειτουργία των ΟΤΑ αλλά και στον τρόπο εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών.

Η σημαντικότερη αλλαγή είναι η κατάργηση του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών, καθώς από εδώ και στο εξής ο νικητής θα αναδεικνύεται από την πρώτη Κυριακή, μέσω του συστήματος της συμπληρωματικής ψήφου.

Υπερασπιζόμενος το νομοσχέδιο, ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος υποστήριξε ότι το ισχύον μοντέλο είχε εξαντλήσει τα όριά του, επισημαίνοντας πως η συμμετοχή των πολιτών στον δεύτερο γύρο είχε καταρρεύσει, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και στο 15%.

Όπως ανέφερε, ο νέος Κώδικας δίνει τέλος σε ένα πολύπλοκο νομοθετικό πλαίσιο που περιλάμβανε περίπου 2.000 διάσπαρτες διατάξεις, ορισμένες εκ των οποίων ίσχυαν από το 1958. «Ήταν πρακτικά αδύνατο να γνωρίζει κανείς ποια διάταξη εφαρμοζόταν κάθε φορά», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Αντιδράσεις της αντιπολίτευσης

Η αντιπολίτευση καταψήφισε το νομοσχέδιο επί της αρχής, κάνοντας λόγο για ένα «αντιδημοκρατικό» και «καλπονοθευτικό» εκλογικό σύστημα.

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, υποστήριξε ότι οι αλλαγές αποδυναμώνουν τη δημοκρατική νομιμοποίηση των αιρετών αρχών και δεσμεύθηκε πως, εάν προηγηθούν εθνικές εκλογές και το κόμμα του αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας, ο νέος εκλογικός νόμος δεν θα εφαρμοστεί.

Απαντώντας στην κριτική, ο υπουργός Εσωτερικών επανέλαβε ότι η νέα διαδικασία θα είναι πιο γρήγορη, πιο ξεκάθαρη και πιο λειτουργική, ενώ παραδέχθηκε ότι το μοντέλο διοίκησης εξακολουθεί να είναι δημαρχοκεντρικό.

Όπως είπε, οι πολίτες γνωρίζουν και επιλέγουν κυρίως τους δημάρχους και τους περιφερειάρχες και όχι τα μέλη των δημοτικών ή περιφερειακών συμβουλίων.

Στο πλαίσιο των νομοτεχνικών βελτιώσεων που κατατέθηκαν, προβλέπεται επίσης ότι, στις περιπτώσεις όπου ο νικητής συγκεντρώνει με τις συμπληρωματικές ψήφους ποσοστό χαμηλότερο του 42%, θα περιορίζεται ελαφρώς η πλειοψηφία που θα διαθέτει στο δημοτικό συμβούλιο.

Έτσι, αντί της σημερινής αναλογίας των τριών πέμπτων, θα εφαρμόζεται ένα πιο αναλογικό μοντέλο εκπροσώπησης.

Αποσύνδεση δημοτικών τελών από λογαριασμούς ΔΕΗ

Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε και η πρόβλεψη που ανοίγει τον δρόμο για την αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.

Με νομοτεχνική προσθήκη του υπουργείου προβλέπεται η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, ύστερα από τη σύμφωνη γνώμη της ΚΕΔΕ και των συναρμόδιων υπουργείων, ώστε να δημιουργηθεί νέο σύστημα απευθείας είσπραξης των τελών από τους δήμους μέσω δημόσιου φορέα και όχι μέσω των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας.

Το νέο πλαίσιο θα καθορίζει τον φορέα είσπραξης, τον τρόπο ενημέρωσης των υπόχρεων, τη διαδικασία πληρωμής ακόμη και ληξιπρόθεσμων οφειλών, τον αριθμό των δόσεων, πιθανές εκπτώσεις για εφάπαξ εξόφληση, την αμοιβή του φορέα – η οποία δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 5% των εισπραττόμενων ποσών – καθώς και τον τρόπο απόδοσης των εσόδων στους δήμους και τις περιφέρειες. Σύμφωνα με τον κ. Λιβάνιο, η εφαρμογή του νέου συστήματος εκτιμάται ότι θα καταστεί εφικτή από τις αρχές του 2028.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης στη Βουλή, ο υπουργός απέρριψε επίσης την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για πιλοτική απόδοση μέρους των εσόδων από τον ΕΝΦΙΑ στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, υποστηρίζοντας ότι θα δημιουργούσε σοβαρές ανισότητες μεταξύ των δήμων.

Ως παράδειγμα ανέφερε ότι η Γλυφάδα, λόγω των υψηλών αντικειμενικών αξιών, θα έβλεπε τα έσοδά της να εκτοξεύονται από 12,8 σε περίπου 50 εκατ. ευρώ, ενώ δήμοι όπως το Αγρίνιο θα έχαναν σημαντικούς πόρους, πέφτοντας από τα 20 στα 12 εκατ. ευρώ.

Όπως είπε, μια τέτοια εξέλιξη θα απαιτούσε τελικά νέο μηχανισμό εξισορρόπησης, οδηγώντας ουσιαστικά ξανά στο σημερινό σύστημα των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων.

Παράλληλα, ο υπουργός αναφέρθηκε στην αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης προς τους δήμους μέσω των ΚΑΠ, ενώ ανακοίνωσε ότι μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα προχωρήσουν περισσότερες από 9.000 μόνιμες προσλήψεις προσωπικού σε παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς.

Όπως τόνισε, στόχος είναι κάθε δημοτική δομή να διαθέτει το απαραίτητο προσωπικό ώστε να μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες των οικογενειών, συμβάλλοντας παράλληλα στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.