Στο ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας, το οποίο όπως επισημαίνει, είναι «γηρασμένο», και την σχέση του με τις φωτιές που ξεσπούν κάθε χρόνο αναφέρεται με ρεπορτάζ του το Politico.

Το δημοσίευμα, επικαλούμενο προκαταρκτικά στοιχεία της Διεύθυνσης Διερεύνησης Εγκλημάτων Εμπρησμού της Ελλάδας και στοιχεία από πρόσφατες έρευνες για πυρκαγιές, υπογραμμίζει πως «οι σπινθήρες που προέρχονται από το γηρασμένο ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας ευθύνονται για ένα δυσανάλογα μεγάλο ποσοστό των πιο καταστροφικών δασικών πυρκαγιών της χώρας».

«Αν και οι υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας ευθύνονται μόνο για ένα μικρό ποσοστό των περιστατικών δασικών πυρκαγιών, οι πυρκαγιές που προκαλούνται από το δίκτυο συχνά ξεσπούν υπό τις πιο επικίνδυνες συνθήκες — κατά τη διάρκεια ισχυρών ανέμων, σε περιόδους υψηλής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και συχνά σε απομακρυσμένες, επιρρεπείς σε πυρκαγιές περιοχές — γεγονός που τις καθιστά πιο επιρρεπείς σε ταχεία εξάπλωση και καταστροφικές συνέπειες», συνεχίζει το δημοσίευμα.

Διαβάστε: Φωτιές στην Αττική / Στάχτη 700.000 στρέμματα τα τελευταία εννέα χρόνια [Χάρτης]

Σύμφωνα μάλιστα με τη Διεύθυνση Διερεύνησης Εγκλημάτων Εμπρησμού, οι πυρκαγιές που συνδέονται με το ηλεκτρικό δίκτυο ευθύνονται για περίπου το 75% της έκτασης που κάηκε στην Ελλάδα φέτος.

Σύμφωνα με το Politico, δύο φονικές πυρκαγιές στα τέλη Ιουλίου, μία στη δυτική Αττική και μία στο νησί της Κρήτης, οι οποίες κατέστρεψαν χιλιάδες στρέμματα και στοίχισαν τη ζωή σε τέσσερα άτομα, συνδέθηκαν επίσης με το ηλεκτρικό δίκτυο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά πορίσματα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.

«Έξι στις δέκα μεγάλες πυρκαγιές και το 55% της έκτασης που κάηκε το 2025 προκλήθηκαν από το ηλεκτρικό δίκτυο», δήλωσε ο Ηλίας Τζιρίτης, συντονιστής δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στο World Wildlife Fund Ελλάδας. «Στατιστικά μιλώντας, η πλειοψηφία των πυρκαγιών μπορεί να μην ξεκινά από το ηλεκτρικό δίκτυο, αλλά αυτές είναι που προκαλούν τις πιο μεγάλες και καταστροφικές πυρκαγιές».

Το γηρασμένο ηλεκτρικό δίκτυο και η ευαλωτότητα

Το ρεπορτάζ επισημαίνει πως χαλαρά ή κρεμασμένα ηλεκτροφόρα καλώδια, βλάστηση που έρχεται σε επαφή με καλώδια, συσσώρευση σκόνης στον εξοπλισμό μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και άλλα παρόμοια προβλήματα μπορούν όλα να προκαλέσουν σπινθήρες. Ο κίνδυνος αυξάνεται κατά τη διάρκεια ισχυρών ανέμων και περιόδων υψηλής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, όταν οι παλαιές υποδομές υπόκεινται σε μεγαλύτερη πίεση.

Αναφερόμενο συνολικά στο ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας, το Politico αναφέρει πως εγκαταστάθηκε πριν από δεκαετίες και εκτείνεται εναέρια μέσα από δάση επιρρεπή σε πυρκαγιές και αγροτικές περιοχές που «αδειάζουν» ολοένα και περισσότερο. Τη δεκαετία του 1960, η χώρα επέλεξε ένα εναέριο δίκτυο ως φθηνότερο τρόπο για την επέκταση της ηλεκτροδότησης σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ η παρατεταμένη οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2009 περιόρισε περαιτέρω τις επενδύσεις στο δίκτυο, γράφει το δημοσίευμα.

Διαβάστε: Βιτρίνα και πραγματικότητα / Η Πολιτική Προστασία της κυβέρνησης Μητσοτάκη

Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα έχει κινηθεί πολύ αργά όσον αφορά την υπόγεια τοποθέτηση των γραμμών διανομής και την προσαρμογή του δικτύου στα νέα δεδομένα.

«Είχαμε θέσει το ζήτημα πριν από χρόνια, ζητώντας να ληφθούν επείγοντα μέτρα για το ηλεκτρικό δίκτυο», δήλωσε στο μέσο ο Χρήστος Καλογερόπουλος, συνταξιούχος υποστράτηγος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και πρώην διευθυντής της Μονάδας Εγκλημάτων Εμπρησμού. «Ζητάμε εδώ και καιρό την επείγουσα υπόγεια καλωδίωση».

Τι λέει ο ΔΕΔΔΗΕ

Ο ελληνικός διαχειριστής δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας ΔΕΔΔΗΕ αμφισβητεί τους ισχυρισμούς ότι το δίκτυο αποτελεί βασική αιτία των δασικών πυρκαγιών, αναφέροντας ότι μόνο το 1% περίπου των περιστατικών που καταγράφηκαν το 2025 αποδόθηκε στο ηλεκτρικό δίκτυο, σε σύγκριση με το 3% περίπου στις ΗΠΑ. Η εταιρεία ανέφερε επίσης ότι τα συνεργεία της έχουν αποσταλεί στα κύρια μέτωπα των πυρκαγιών για να υποστηρίξουν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και να αποκαταστήσουν την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στις πληγείσες κοινότητες.

«Το να στοχοποιείται εύκολα η ΔΕΔΔΗΕ κάθε φορά που ξεσπάει πυρκαγιά δεν εξυπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε την προστασία του κοινού, αλλά δημιουργεί ψευδείς εντυπώσεις και, σε πολλές περιπτώσεις, φαίνεται να εξυπηρετεί βραχυπρόθεσμες σκοπιμότητες και ιδιοτελείς στόχους, καλύπτοντας τις τοπικές ευθύνες», ανέφερε η εταιρεία σε δήλωσή της.

Μετά την πυρκαγιά στην Κρήτη, οι αρχές συνέλαβαν δύο διευθυντές λειτουργίας και συντήρησης του δικτύου της ΔΕΔΔΗΕ, οι οποίοι αργότερα αφέθηκαν ελεύθεροι. Στη Βοιωτία, όπου μια πυρκαγιά στα τέλη Ιουλίου εξαπλώθηκε στη δυτική Αττική, οι ερευνητές υποψιάζονται ότι οι σπινθήρες προήλθαν από εξοπλισμό σε ιδιωτικό αιολικό πάρκο. Ένας δήμαρχος, ένας εργολάβος και ένας ιδιοκτήτης εταιρείας τέθηκαν υπό κράτηση την περασμένη εβδομάδα.

Ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε ότι η κυβέρνηση σχεδιάζει να καταστήσει αυστηρότερους τους κανόνες που διέπουν τα ιδιωτικά ενεργειακά έργα. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η εστίαση στους ιδιωτικούς φορείς ενέχει τον κίνδυνο να επισκιάσει το ευρύτερο πρόβλημα της γήρανσης του δημόσιου δικτύου.

Η ανάγκη υπόγειας καλωδίωσης και τα χρήματα

Η υπόγεια τοποθέτηση καλωδίων είναι δαπανηρή και χρονοβόρα, ανέφερε με τη σειρά του ο Παλαιολόγος Παλαιολόγου, αναπληρωτής καθηγητής δασοπροστασίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ο Παλαιολόγου υποστήριξε ότι οι ερευνητές χρειάζονται πρόσβαση σε λεπτομερή δεδομένα σχετικά με τη θέση των ηλεκτροφόρων καλωδίων και των πυλώνων, προκειμένου να χαρτογραφήσουν τα σημεία όπου το δίκτυο είναι πιο ευάλωτο. «Αν διαθέταμε αυτές τις πληροφορίες, θα μπορούσαμε να τους υποδείξουμε πού το δίκτυό τους είναι ευάλωτο και πού ενδέχεται να ξεσπάσει πυρκαγιά», είπε. «Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός είναι περιορισμένος, θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις πιο δύσκολες περιοχές», συνέχισε.

Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί επί του παρόντος κονδύλια από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της υπόγειας καλωδίωσης. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, το ποσοστό του δικτύου διανομής που είναι υπόγειο έχει αυξηθεί σε περίπου 14 τοις εκατό, από 9 τοις εκατό το 2021.

Η Αλεξάνδρα Σδούκου, εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος Νέα Δημοκρατία, δήλωσε ότι η υπόγεια εγκατάσταση ολόκληρου του δικτύου μέσης τάσης, μήκους 120.000 χιλιομέτρων, θα κόστιζε περίπου 35 δισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που υποχρεώνει την κυβέρνηση να επικεντρωθεί πρώτα στις περιοχές που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο.

Εν τω μεταξύ, τα κόμματα της αντιπολίτευσης και οι οργανώσεις υπεράσπισης κατηγορούν την κυβέρνηση ότι κινείται πολύ αργά, ότι δεν συντηρεί σωστά το δίκτυο και ότι αποσύρει ορισμένα έργα πρόληψης πυρκαγιών από τη χρηματοδότηση ανάκαμψης της ΕΕ.

«Δεν υπάρχει ακόμη δημόσια αναγνώριση του προβλήματος», δήλωσε ο Τζιρίτης. «Το ζήτημα πρέπει να αναγνωριστεί και πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την εξεύρεση λύσεων σε κυβερνητικό επίπεδο».

Οι φωτιές που συνδέονται με το ηλεκτρικό δίκτυο και η νομική οδός

Μια τέτοια παραδοχή θα μπορούσε επίσης να έχει νομικές και οικονομικές συνέπειες. Για παράδειγμα, η εταιρεία κοινής ωφέλειας της Καλιφόρνιας Pacific Gas & Electric υπέβαλε αίτηση πτώχευσης, αφού ο εξοπλισμός της προκάλεσε καταστροφικές πυρκαγιές και εξέθεσε την εταιρεία σε υποχρεώσεις ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Στην Ελλάδα, ο αριθμός των δικαστικών υποθέσεων που αφορούν πυρκαγιές συνδεόμενες με το ηλεκτρικό δίκτυο αυξήθηκε από 369 σε 681 το 2024, ανέφερε ο Καλογερόπουλος.

Μία από τις λίγες υποθέσεις που κατέληξαν σε τελεσίδικη απόφαση εις βάρος του ΔΕΔΔΗΕ αφορά μια ομαδική αγωγή που ακολούθησε την πυρκαγιά του 2015 στη Νεάπολη της Λακωνίας, η οποία κατέστρεψε κατοικίες και μεγάλες εκτάσεις δασικών και αγροτικών εκτάσεων.

«Είναι πραγματικά δύσκολο για έναν πολίτη να ασκήσει αγωγή εναντίον μιας εταιρείας ηλεκτρικού δικτύου», δήλωσε η Ευγενία Λαζαράκη, δικηγόρος που εκπροσωπεί τα θύματα. Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας, πρόσθεσε, διαθέτουν τόσο την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη όσο και την πρόσβαση στα αποδεικτικά στοιχεία που απαιτούνται για την υπεράσπισή τους, γεγονός που θέτει τους ενάγοντες σε αρκετά μειονεκτική θέση.