Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο σημαντικών περικοπών στη χρηματοδότηση από τη Frontex, καθώς η ευρωπαϊκή υπηρεσία συνοριοφυλακής διερευνά δώδεκα ανοιχτές υποθέσεις πιθανών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σύνορά της.

Όπως αναφέρει ρεπορτάζ του Politico, αριθμός αυτός αποτελεί τον υψηλότερο αριθμό τρεχουσών ερευνών για μία χώρα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πλειονότητα των υπό διερεύνηση υποθέσεων αφορά καταγγελίες για βίαια pushbacks χιλιάδων ανθρώπων από τις ελληνικές αρχές, τόσο στα χερσαία σύνορα όσο και στη θάλασσα.

Ο εκπρόσωπος της Frontex, Κρις Μπορόφσκι, τόνισε με έμφαση ότι η υπηρεσία θα προβεί «σε συγκεκριμένες προτάσεις προς την Ελλάδα, η εφαρμογή των οποίων θεωρείται επιτακτική».

Σοβαρές καταγγελίες για παραβιάσεις δικαιωμάτων μεταναστών

Συγκεκριμένα, ο εκτελεστικός διευθυντής της Frontex έχει καταστήσει σαφές ότι «σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, θα εξεταστεί το ενδεχόμενο μείωσης ή διακοπής της χρηματοδότησης για τα συγχρηματοδοτούμενα περιουσιακά στοιχεία, στα οποία περιλαμβάνονται αρκετά σκάφη του ελληνικού λιμενικού σώματος».

Η κατάσταση επιδεινώθηκε σημαντικά τον Ιανουάριο του 2025, όταν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έκρινε τις ελληνικές αρχές ένοχες για συστηματικές επαναπροωθήσεις μεταναστών και παραβίαση του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα καλέσει την Ελλάδα να διερευνήσει τις καταγγελίες για εγκατάλειψη μεταναστών στη θάλασσα και παράνομες απελάσεις, αναφέρει το Politico.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι, όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, το περιστατικό του ναυαγίου της Πύλου το 2023, όπου εκατοντάδες μετανάστες έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα όταν ένα αλιευτικό σκάφος βυθίστηκε στα ανοικτά, ενώ προσπαθούσε να φτάσει στην Ευρώπη από τη Λιβύη.

Η στάση της ελληνικής κυβέρνησης και οι διεθνείς αντιδράσεις

Ο Έλληνας Συνήγορος του Πολίτη, Ανδρέας Ποττάκης, διεξήγαγε ανεξάρτητη έρευνα για το ναυάγιο, μετά την κατηγορηματική άρνηση του Ελληνικού Λιμενικού Σώματος να διενεργήσει δική του έρευνα, παρά τις πιέσεις της Frontex.

Η έκθεση της ανεξάρτητης έρευνας κατέληξε στη σύσταση για πειθαρχική δίωξη οκτώ μελών του Λιμενικού Σώματος που εμπλέκονταν στο περιστατικό.

Σε συνέχεια αυτών των ευρημάτων, ο Αξιωματικός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex, Τζόνας Γκριμέντεν, εισηγήθηκε την προσωρινή αναστολή των δραστηριοτήτων του οργανισμού στην Ελλάδα.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει αρνηθεί κατηγορηματικά όλες τις κατηγορίες. Ωστόσο, οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένου του διορισμού του πρώην ακροδεξιού ακτιβιστή Μάκη Βορίδη ως επικεφαλής του υπουργείου μετανάστευσης, έχουν εντείνει τις ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει κλιμακώσει την αντι-μεταναστευτική ρητορική, δηλώνοντας σε πρόσφατη συνάντηση Ευρωπαίων ηγετών τον Μάρτιο ότι η Ελλάδα θα ηγηθεί των προσπαθειών της ΕΕ για την εντατικοποίηση των επιστροφών μεταναστών, τονίζει το ρεπορτάζ του Politico.

Παρά τις εντάσεις, τα προκαταρκτικά στοιχεία της Frontex δείχνουν σημαντική μείωση στις παράτυπες διελεύσεις συνόρων το 2024, φτάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2021.

Ο εκπρόσωπος της Frontex, Κρις Μπορόφσκι τόνισε την πολυπλοκότητα της κατάστασης, επισημαίνοντας ότι «η παρουσία της Ευρώπης είναι απαραίτητη και οποιαδήποτε ταχεία απόσυρση της υπηρεσίας θα έθετε σε κίνδυνο τις επιχειρήσεις διάσωσης στην περιοχή».

Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «η μείωση της χρηματοδότησης αποτελεί μία από τις διαθέσιμες επιλογές για την αντιμετώπιση της κατάστασης».