Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters «Στις 17 Απριλίου, το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας προέτρεψε τις Ηνωμένες Πολιτείες να σταματήσουν να ασκούν «ακραία πίεση» στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και απαίτησε σεβασμό σε οποιεσδήποτε εμπορικές συνομιλίες , ενώ καμιά από τις δύο πλευρές δεν ξεκινάει αυτές τις συνομιλίες.

Ο Τραμπ έχει χαλαρώσει προσωρινά τους βαρείς δασμούς που ανακοίνωσε πρόσφατα σε αγαθά από δεκάδες εμπορικούς εταίρους, αλλά άφησε σε ισχύ τους δασμούς στις νέες εισαγωγές κινέζικων προϊόντων που ανέρχονται συνολικά στο 145%».

Κι ενώ δήλωσε στις 18 Απριλίου πως συζητά με τους Κινέζους κι είναι αισιόδοξος για μια καλή συμφωνία, το τηλεοπτικό κανάλι abc άδειασε τον Αμερικανό πρόεδρο, αφού μετέδωσε ότι το Πεκίνο δεν δείχνει καμμιά ένδειξη ότι σκοπεύει να διαπραγματευτεί με τον Τραμπ.

Ο εμπορικός αυτός πόλεμος επεκτείνεται στην πραγματικότητα σ΄όλον τον πλανήτη γιατί αλλάζει τις ισορροπίες κι είναι επίσης και διπλωματικός πόλεμος. Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα του BBC «Ο Λευκός Οίκος θα χρησιμοποιήσει τις επερχόμενες διαπραγματεύσεις του με μικρότερα έθνη για να τις πιέσει να περιορίσουν τις συναλλαγές τους με το Πεκίνο.

Αλλά αυτό μάλλον ανήκει στην σφαίρα της φαντασίας δεδομένου του χρηματικού ποσού που ρέει μεταξύ Κίνας και Νοτιοανατολικής Ασίας. Το 2024, η Κίνα κέρδισε ένα ρεκόρ 3,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων από τις εξαγωγές – το 16% αυτών πήγε στη Νοτιοανατολική Ασία, τη μεγαλύτερη αγορά της.»

Εν τω μεταξύ σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες, ενώ από την πλευρά Τραμπ διαμηνυόταν πιθανότητα συμφωνίας τώρα τα πράγματα αγριεύουν. Σύμφωνα με το BBC, «Η κυβέρνησή του Trump είπε την περασμένη εβδομάδα ότι όταν οι νέοι δασμοί προστεθούν στους υπάρχοντες, οι εισφορές σε ορισμένα κινεζικά προϊόντα θα μπορούσαν να φτάσουν το 245%. Η Κίνα ανταπέδωσε με φόρο 125% στα προϊόντα από τις ΗΠΑ και δεσμεύτηκε να “παλέψει μέχρι το τέλος”» .

Σε ανάλυσή του για τις επιπτώσεις των δασμών στην Ευρώπη, το site Brueghel.org αναφέρει πως «Ο βραχυπρόθεσμος αντίκτυπος θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερος, αλλά μοντέλα που περιλαμβάνουν τόσο τις βραχυπρόθεσμες όσο και μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις προβλέπουν μεγαλύτερες μακροπρόθεσμες επιπτώσεις (Felbermayr et al 2024, McKibbin and Noland 2025).

Μια συνολική πτώση του ΑΕΠ κατά περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες είναι σημαντική, αλλά μάλλον δεν θα ωθήσει την οικονομία της ΕΕ σε ύφεση, καθώς η ΕΕ αναμενόταν να αναπτυχθεί κατά 1,5 τοις εκατό το 2025 πριν από τους δασμούς. Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτά τα μοντέλα δεν λαμβάνουν υπόψη όλες τις επιπτώσεις, όπως τους κινδύνους που εγκυμονεί μια οικονομική κρίση στις ΗΠΑ.»

Στην ίδια ανάλυση υπογραμμίζεται πως η Ιρλανδία θα είναι η πλέον πληττόμενη χώρα με δεύτερη την Ιταλία, ενώ υπολογίζει πως θα γίνει εκτροπή κινεζικών αγαθών από τις ΗΠΑ στην ΕΕ, κάτι που παρατηρήθηκε κατά τον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-Κίνας 2017-2019. Αυτό θα μπορούσε να θέσει τις εγχώριες βιομηχανίες υπό υψηλή πίεση.

Τι θα γίνει όμως με την Ελλάδα που ήδη βιώνει μια κρίση ακρίβειας;

Η Ελλάδα λειτουργεί στην πραγματικότητα ως ένας κόμβος εμπορίου έχοντας στενές σχέσεις τόσο με τη Δύση όσο και με την Κίνα. Μπορεί να πληγεί επειδή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές, τον τουρισμό και τις διεθνείς επενδύσεις.

Όσον αφορά στις Εξαγωγές και την Οικονομία: Η Ελλάδα δεν εξάγει μεν πολλά προϊόντα στις ΗΠΑ σε σύγκριση με άλλες αγορές της ΕΕ, αλλά οι δασμοί του Τραμπ και η κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου ενδέχεται να πλήξουν τις ελληνικές εξαγωγές.

Αν οι ΗΠΑ επιβάλουν δασμούς και στα ευρωπαϊκά προϊόντα προϊόντα όπως οι ελιές, το ελαιόλαδο, η φέτα και το κρασί μπορεί να αντιμετωπίσουν υψηλότερο κόστος ή μειωμένη ζήτηση. Επιπλέον, η παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση που προκαλείται από τον πόλεμο αυτό μπορεί να μειώσει την ζήτηση των ελληνικών προϊόντων στις διεθνείς αγορές.

Πάντως συγκρατημένη αισιοδοξία εκφράζει ο ΣΕΒΕ-Σύνδεσμος Εξαγωγέων  σχετικά με τις επιπτώσεις που θα επιφέρουν οι νέοι δασμοί ύψους 20%, τους οποίους ανακοίνωσε η κυβέρνηση Τραμπ για τις εξαγωγές ευρωπαϊκών προϊόντων προς τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων και των ελληνικών.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων, Ακης Καλαμπόκης μιλώντας σε συνέδριο σημείωσε πως πρωτίστως θα πληγεί ο αγροτοδιατροφικός τομέας. Πρόσθεσε ότι «υπάρχει γενικότερο πρόβλημα, δεδομένου ότι οι αμερικανικοί δασμοί θα πλήξουν μεγάλες αγορές για τα ελληνικά προϊόντα, όπως πχ είναι η Γερμανία. Άρα ο κίνδυνος να πληγούν ευρύτερα οι ελληνικές εξαγωγές είναι άμεσος.»

Όσον αφορά στην Ναυτιλία και τα λιμάνια: Η ελληνική ναυτιλία, ένας από τους ισχυρότερους τομείς της οικονομίας μας, επηρεάζεται άμεσα από τις παγκόσμιες εμπορικές ροές. Ο Πειραιάς, υπό τον έλεγχο της κινεζικής COSCO, είναι βασικός κόμβος για το εμπόριο Ασίας-Ευρώπης.

Αν ο εμπορικός πόλεμος μειώσει τον όγκο εμπορίου μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, οι ναυτιλιακές μεταφορές πιθανόν να μειωθούν, επηρεάζοντας τα έσοδα. Ωστόσο, η Ελλάδα θα μπορούσε να επωφεληθεί αν ο Πειραιάς προωθηθεί ως εναλλακτικός, ουδέτερος κόμβος logistics για χώρες που αποφεύγουν τις ΗΠΑ ή την Κίνα.

Όσον αφορά στον Τουρισμό που αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας,( το 2024, η Ελλάδα είχε 36 εκατομμύρια περίπου τουρίστες), μπορεί να δεχθεί πλήγμα. Αν οι δασμοί και η οικονομική αβεβαιότητα στις ΗΠΑ οδηγήσουν σε μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των Αμερικανών, οι αφίξεις τουριστών από τις ΗΠΑ πιθανόν να μειωθούν. Παράλληλα, αν και η Κίνα αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες και οι Κινέζοι τουρίστες μπορεί να περιοριστούν όπως και λιγότεροι Ευρωπαίοι.

Όσον αφορά στην Γεωπολιτική Ισορροπία : Η Ελλάδα βρίσκεται σε λεπτή θέση λόγω των σχέσεων της με τις ΗΠΑ (π.χ. η Αλεξανδρούπολη έχει αμερικανική βάση) και την Κίνα (επενδύσεις στον Πειραιά). Οι ΗΠΑ πιέζουν για απομάκρυνση από κινεζικές επιρροές, ενώ η Κίνα θεωρεί την Ελλάδα στρατηγικό εταίρο της στην Ευρώπη. Αυτή η ένταση θα μπορούσε να αναγκάσει την Ελλάδα να επιλέξει πλευρά, με δυσάρεστες συνέπειες στις επενδύσεις ή τη διπλωματική της θέση.

Όσον αφορά στις νέες Αυξήσεις Τιμών : Λόγω του εμπορικού πολέμου μπορεί να αυξηθεί το κόστος εισαγωγών από την Ασία στην Ελλάδα, ιδιαίτερα για τα προϊόντα τεχνολογίας και τις πρώτες ύλες. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε πληθωριστικές πιέσεις, επηρεάζοντας το κόστος ζωής.

Από την άλλη, η Ελλάδα θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί κάπως την κατάσταση. Η Αλεξανδρούπολη, ως στρατηγικός κόμβος των ΗΠΑ, ενισχύει τη γεωπολιτική της σημασία, ενώ ο Πειραιάς θα μπορούσε να προσελκύσει την αγορά που αποφεύγει τις εμπόλεμες ζώνες. Η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει ένας ενδιαφέρον προορισμός για επενδύσεις ή εξαγωγές.

Ποιος θα κερδίσει από τον εμπορικό πόλεμο Αμερικής- Κίνας;

Άγνωστον. Καθώς το αποτέλεσμα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: την αντοχή των οικονομιών, τις στρατηγικές που θα ακολουθήσουν, τις διεθνείς συμμαχίες και τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Οι ΗΠΑ έχουν τη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως και τη λιγότερη εξάρτηση από τις εξαγωγές (12% του ΑΕΠ) σε σύγκριση με την Κίνα (20% της ΑΕΠ). Αυτό τις καθιστά πιο ανθεκτικές σε εμπορικές διαταραχές.

Η στρατηγική Τραμπ να εξαιρεί κάποιες άλλες χώρες από τους δασμούς (90ήμερη διακοπή) ενισχύει τη διπλωματική πίεση στην Κίνα και μπορεί να απομονώσει το Πεκίνο ενώ ο έλεγχος του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος δίνει στις ΗΠΑ δύναμη να προχωρά σε κυρώσεις και έχει και χρηματοπιστωτική επιρροή.

Ωστόσο: Οι υψηλοί δασμοί (104%-145%) μπορούν να πλήξουν τους Αμερικανούς με αύξηση τιμών, ειδικά στην τεχνολογία και τα αγαθά καθημερινής χρήσης, προκαλώντας πολιτική πίεση στον Τραμπ. Επίσης όπως γνωρίζουμε η Αμερική έχει χρέος στην Κίνα. Αν η Κίνα πουλήσει αμερικανικά ομόλογα ή χρέη, οι ΗΠΑ μπορούν να δουν άνοδο επιτοκίων, πλήττοντας την αγορά κατοικίας και την εσωτερική οικονομία.

Επίσης η Κίνα έχει αποδείξει μεγάλη ανθεκτικότητα από τον εμπορικό πόλεμο (2018-2019), μειώνοντας την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ (από 19% των εξαγωγών το 2018 σε 16% σήμερα) και στρέφοντας την οικονομία της στην εσωτερική κατανάλωση και σε εναλλακτικές αγορές (Ασία, Αφρική, Ευρώπη).

Διαθέτει στρατηγικές πρώτες ύλες (όπως σπάνιες γαίες) που οι ΗΠΑ χρειάζονται για βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας, δίνοντάς της το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα. Η σκληρή στάση της («θα πολεμήσουμε μέχρι τέλους») και η εμπειρία της σε κρατικό έλεγχο της οικονομίας της την κάνει ανθεκτική.

Στα μειονεκτήματά της είναι : Η εξαγωγική της οικονομία που είναι πιο ευάλωτη στους δασμούς, και μια μείωση 80% στο εμπόριο με τις ΗΠΑ (όπως προειδοποιεί ο ΠΟΕ) θα πλήξει σοβαρά τις εξαγωγικές της βιομηχανίες. Το πιο πιθανό σενάριο αυτή τη στιγμή είναι η αμοιβαία ήττα.

Βραχυπρόθεσμα, οι ΗΠΑ φαίνονται να έχουν το πάνω χέρι λόγω της μικρότερης εξάρτησης από το διμερές εμπόριο και της ισχύος του δολαρίου. Μακροπρόθεσμα, όμως η Κίνα μπορεί να κερδίσει αν προσαρμοστεί καλύτερα, όπως έκανε στο παρελθόν.

Τι πρέπει να κάνει η ελληνική κυβέρνηση για να λυθεί η κρίση στην Ελλάδα;

Με βάση την τρέχουσα κατάσταση η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να λάβει τα εξής μέτρα:

1. Ενίσχυση της Ναυτιλίας και του Πειραιά. Να εκμεταλλευτούμε την ανακατεύθυνση εμπορικών ροών, ενισχύοντας τα έσοδα από τη ναυτιλία, που αποτελούν το 7-8% του ΑΕΠ. Να γίνει μια καλή συνεργασία με την COSCO για αναβάθμιση των υποδομών, αλλά και νέα διαπραγμάτευση ώστε να διατηρηθεί η ελληνική επιρροή έναντι της κινεζικής.
2. Διαφοροποίηση Εξαγωγών. Να προωθηθούν τα ελληνικά προϊόντα (ελαιόλαδο, φέτα, κρασί) σε εναλλακτικές αγορές, όπως την Ινδία, το Βιετνάμ ή την Μέση Ανατολή.
3. Μείωση της εξάρτησης από την ΕΕ(70% των εξαγωγών) και αποφυγή ζημιών αν οι ΗΠΑ επιβάλλουν δασμούς σε ευρωπαϊκά αγαθά. Κρατικά προγράμματα επιδότησης εξαγωγών και συμμετοχή σε διεθνείς εμπορικές εκθέσεις.

Στην ίδια λογική να ενισχυθούν οι τουριστικές καμπάνιες σε αγορές πέρα από τις ΗΠΑ (π.χ. Αυστραλία, Καναδάς, Ρωσία), ενώ παράλληλα να διατηρηθεί η προσέλκυση Κινέζων τουριστών. Έτσι θα αντισταθμίσουμε την πιθανή μείωση Αμερικανών τουριστών λόγω της οικονομικής πίεσης στις ΗΠΑ.

4. Διατήρηση ουδέτερης στάσης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, συμμετέχοντας παράλληλα ενεργά στην ΕΕ για κοινή στάση έναντι του εμπορικού πολέμου, ώστε η Ελλάδα να μην εκτεθεί μόνη της.
5. Αντιμετώπιση Πληθωρισμού. Πρέπει να υπάρξουν μέτρα για την συγκράτηση του κόστους ζωής, (επιδοτήσεις σε καύσιμα ή βασικά αγαθά, αν οι τιμές των εισαγωγών αυξηθούν κι άλλο λόγω διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα) ώστε να προστατευτούν τα νοικοκυριά. Πρέπει επίσης να γίνει χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων (π.χ. Ταμείο Ανάκαμψης) για τη στήριξη ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού.
6. Εκμετάλλευση Επενδυτικών Ευκαιριών. Προσέλκυση κινεζικών εταιρειών που αναζητούν εναλλακτικές αγορές λόγω των αμερικανικών δασμών, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η ενέργεια και οι υποδομές.

Η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να «λύσει» τον εμπορικό πόλεμο, καθώς είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Ωστόσο, μπορεί να ελαχιστοποιήσει τις ζημιές, να εκμεταλλευτεί ότι μπορεί και να προστατεύσει τους Έλληνες. Η επιτυχία θα κριθεί από την ταχύτητα αντίδρασης, τη συνεργασία με την ΕΕ και την ικανότητα να ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις.