«Δεν μπορείς να πολεμήσεις την άνοδο της ακροδεξιάς χωρίς μια σταθερή τρανσφεμινιστική στάση αυτή τη στιγμή. Η ίδια η ακροδεξιά το έχει εξασφαλίσει αυτό, φέρνοντας ζητήματα φύλου και σεξουαλικότητας στο προσκήνιο των μαχών της» λέει στο tvxs το Λάρα Αλόνσο Κορόνα, κουήρ συγγραφέας και ενεργό μέλος του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος στην Ισπανία.
Είναι μία από τις διεθνείς συμμετοχές στο φετινό Φεμινιστικό Φεστιβάλ που πραγματοποιείται το Σαββατοκύριακο 27 και 28 του μήνα στο Πάντειο και με αυτή την αφορμή μιλάει στο tvxs για την εμπειρία του τρανσφεμινιστικού, αντιφασιστικού αγώνα ενάντια στο ακροδεξιό Vox, αλλά και του κινήματος των φεμινιστικών απεργιών και της αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη, για τις απαντήσεις στις διεθνείς νεοσυντηρητικές επιθέσεις στα δικαιώματα των γυναικών και της LGBTQI+ κοινότητας που βλέπουμε σήμερα, όπως οι προσπάθειες για νομοθέτηση ενάντια στα τρανς άτομα.
Στο φεστιβάλ με το σύνθημα «Πόλεμος παντού – Ανυποχώρητα στον αγώνα για ζωή», θα λάβει μέρος σε δύο συζητήσεις όπου θα αναλύσει τα παραπάνω αλλά και την άνοδο της στρατιωτικοποίησης στη Δύση και πώς μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε, αξιοποιώντας τα διδάγματα από απεργίες ενάντια στη φιλοπόλεμη λιτότητα ή από διεθνή κινήματα αλληλεγγύης.
Πώς θα περιγράφατε την επιρροή του τρανσφεμινιστικού κινήματος στην Ισπανία σήμερα;
Ζούμε μια περίοδο όπου ακροδεξιές και αντιδραστικές ιδέες ριζώνουν σε τμήματα του φεμινιστικού κινήματος, ιδιαίτερα στις θεσμικές του οργανώσεις. Αυτό δεν είναι καινούργιο στην ιστορία, όπως έγραψε η Sophie Lewis: «Πάντα υπήρχαν εχθροί μέσα στο στρατόπεδο του φεμινισμού».
Ωστόσο, παρά την ισχύ που έχει σε ορισμένα θεσμικά όργανα, η άποψη που θέλει να αποκλείσει από το κίνημα τα τρανς άτομα, παραμένει μειοψηφική στο φεμινιστικό κίνημα συνολικά, όπου η κυρίαρχη λογική είναι υπέρ της συμπερίληψης των τρανς, κάτι που αποδεικνύεται και από την όλο και μαζικότερη συμμετοχή σε κινητοποιήσεις.
Η ανάπτυξη του τρανσφεμινισμού στο ισπανικό κράτος υπήρξε, εν μέρει, μια προσπάθεια να αρθρωθεί ένας πιο συμπεριληπτικός φεμινισμός, πιο αποτελεσματικός απέναντι στη νέα διεθνή συντηρητική επίθεση στα δικαιώματα και τις ελευθερίες των γυναικών.
Το ότι σκεφτόμαστε τον φεμινισμό πέρα από τη δυτική γενεαλογία που αφορούσε κυρίως λευκές, εύπορες, σις γυναίκες, και να καταφέρνουμε να τον συνδέουμε με όλους τους αντικαπιταλιστικούς αγώνες, σημαίνει ότι ο τρανσφεμινισμός δεν μάχεται αποσπασματικά, ούτε στοχεύει στην αφομοίωση σε θεσμικές πολιτικές μέσα σε νεοφιλελεύθερα κράτη. Αντιθέτως, αυτός είναι ο δρόμος για να χτίσουμε ένα ευρύ δίκτυο αλληλεγγύης.
«Ο αντιδημοκρατικός λόγος έχει νομιμοποιηθεί ως «διέξοδος» για όσους νιώθουν αποκλεισμένοι από το σύστημα»
Στα μάτια πολλών από εμάς η Ισπανία είναι από τις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που διατηρούν μια προοδευτική στάση. Το λέω κυρίως λόγω της θέσης της για την Παλαιστίνη, αλλά όχι μόνο. Τι συμβαίνει στην κοινωνία; Πόσο επηρεάζει το κοινωνικό πλαίσιο το ακροδεξιό κόμμα Vox;
Πρώτα πρέπει να σημειώσουμε ότι η κυβέρνηση δεν είναι τόσο προοδευτική όσο παρουσιάζεται στον τύπο. Σε ό,τι αφορά τη γενοκτονία στη Γάζα, έχει επιδείξει μια στάση καλή αλλά έχει κάνει ελάχιστες πολιτικές πράξεις και νομοθετήματα που θα βοηθούσαν.
Ακόμη και σχετικά με το πρόσφατο εμπάργκο όπλων αφήνει εξαιρέσεις σε περιπτώσεις «εθνικού συμφέροντος», κάτι που ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικό εμπόριο με το Ισραήλ. Αν και αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό βήμα, πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί, αφού πολλές φορές τέτοιες κινήσεις έχουν αποδειχθεί ότι έχουν στόχο την εύνοια του πληθυσμού, ενώ την ίδια στιγμή η κυβέρνηση εντείνει τα μέτρα παρακολούθησης και καταστολής ακτιβιστών.
Πρόσφατα αποκαλύφθηκε σειρά διεισδύσεων αστυνομικών σε κοινωνικά κινήματα, ένα σκάνδαλο παρόμοιο με εκείνο της υπόθεσης Mark Kennedy στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, το γεγονός ότι η κυβέρνηση αναγκάζεται να φαίνεται έστω και εν μέρει προοδευτική σε ορισμένα ζητήματα, δείχνει την πίεση που δέχεται από μια κοινωνία η οποία σε συγκεκριμένα θέματα είναι πιο προοδευτική από τα ηγεμονικά πολιτικά κόμματα. Η αλληλεγγύη με την Παλαιστίνη είναι πιο έντονη (ή λιγότερο αμφιλεγόμενη) εδώ σε σχέση με τις αγγλόφωνες χώρες.
Από την άλλη πλευρά, παρατηρείται διείσδυση δεξιών ιδεών στην κοινωνία. Η δημοτικότητα μισογυνιστικών στάσεων, ειδικά στους νέους, αυξάνεται μετά από δεκαετίες όπου ο φεμινιστικός αγώνας είχε διαμορφώσει μια ευρύτερη κοινωνική συναίνεση. Σήμερα φαίνεται να χάνεται αυτό το έδαφος. Παράλληλα, έχουμε ζήσει ένα χρόνο με φρικιαστικές ρατσιστικές επιθέσεις κατά των φυλετικοποιημένων κοινοτήτων, που ήδη υφίστανται καθημερινή παρενόχληση από την αστυνομία.
Η επιρροή του Vox σε αυτή τη ριζοσπαστικοποίηση συχνά υπερτονίζεται (ακόμη και από το ίδιο το Vox). Αν και η νομιμοποίηση του μίσους που προωθεί αποτελεί πρόβλημα, δεν είναι ο μόνος παράγοντας. Τα κοινωνικά δίκτυα, που ανήκουν σε διεθνείς κολοσσούς, έχουν συμβάλει καθοριστικά στη διάδοση παραπληροφόρησης και δεξιάς προπαγάνδας, από την αναβίωση παραδοσιακών έμφυλων ρόλων (ίνσελ ιδεολογία, «παραδοσιακές συζύγοι» κλπ) μέχρι το ξέπλυμα του ισπανικού αποικιοκρατικού παρελθόντος.
Ο αντιδημοκρατικός λόγος έχει νομιμοποιηθεί ως «διέξοδος» για όσους νιώθουν αποκλεισμένοι από το σύστημα, προς όφελος εταιρειών που χρηματοδοτούν τις νέες δεξιές κυβερνήσεις παγκοσμίως. Ακόμα και άνθρωποι που δεν στηρίζουν το Vox, συχνά ευθυγραμμίζονται με την ίδια λογική.
Είναι οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έτοιμες να στηρίξουν το τρανσφεμινιστικό κίνημα σήμερα, απέναντι στην άνοδο της ακροδεξιάς;
Δεν μπορείς να πολεμήσεις την άνοδο της ακροδεξιάς χωρίς μια σταθερή τρανσφεμινιστική στάση αυτή τη στιγμή. Η ίδια η ακροδεξιά το έχει εξασφαλίσει αυτό, φέρνοντας ζητήματα φύλου και σεξουαλικότητας στο προσκήνιο των μαχών της, βασίζοντας μεγάλο μέρος της στρατηγικής της στη διάδοση ιδεών γύρω από τους παραδοσιακούς έμφυλους ρόλους, την ιερότητα της (λευκής, πυρηνικής) οικογένειας και το φύλο ως δίπολο.
Τα αριστερά κινήματα χρειάζεται να μορφωθούν πάνω σε αυτά τα θέματα και να αναπτύξουν στρατηγικές όχι μόνο απέναντι στους λόγους «από τα πάνω» (όπως η σταυροφορία του Χαβιέρ Μιλέι στην Αργεντινή ενάντια στη μη-δυαδική γλώσσα), αλλά και απέναντι στην υπερβολικά μαζική συντηρητική προπαγάνδα στα κοινωνικά δίκτυα.
Η «σταυροφορία» ενάντια στη λεγόμενη «ιδεολογία φύλου» ή την διεμφυλικότητα, αποτελεί το εργαλείο που χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια η alt-right για να διχάσει τα φεμινιστικά και ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματα και να περάσει όλο και πιο αυταρχικά μέτρα που περιορίζουν τα δικαιώματα όλων των εργαζομένων. Γι’ αυτό, είτε είμαστε «έτοιμα» είτε όχι (και καλύτερα να ετοιμαστούμε), όλο το αριστερό φάσμα πρέπει να ενώσει την κοινωνία ενάντια στις επιθέσεις στους πιο ευάλωτους, που σήμερα σημαίνει τρανς σώματα, σώματα μεταναστών και αραβικά σώματα.
Σε ποιο βαθμό το κίνημα συνδέεται με κοινωνικούς αγώνες για ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη; Πόσο κοντά είναι το εργατικό με το φεμινιστικό κίνημα;
Σε κάθε αντικαπιταλιστικό κίνημα (τουλάχιστον στη δική μας οργάνωση, που ανήκει στην Τέταρτη Διεθνή) πρέπει να υπάρχει προσπάθεια σύνδεσης όλων των αγώνων, καθώς είναι αδύνατο να κερδηθούν μάχες για μια μόνο μειονότητα που να σημαίνουν πραγματική αλλαγή για ολόκληρη την κοινωνία.
Οι τρανσφεμινίστριες πρέπει να βρίσκονται εκεί όπου γίνεται έξωση και να προσπαθούν να την αποτρέψουν, να διαμαρτύρονται ενάντια στη βία του κράτους κατά των μεταναστών, να συμμετέχουν σε δράσεις για την κλιματική αλλαγή. Μόνο έτσι μπορούμε να συνδεθούμε με κοινωνικούς αγώνες και να παλέψουμε για ισότητα, προτείνοντας μια εναλλακτική τόσο απέναντι στο (λευκό, εύπορο, όλο και πιο κουήρφοβικό) ηγεμονικό φεμινιστικό κίνημα, όσο και απέναντι στα αφομοιωτικά ρεύματα μέσα στο ΛΟΑΤΚΙ κίνημα.
Στην οργάνωσή μας, για παράδειγμα, προσπαθούμε να μάθουμε από τους αγώνες για απελευθέρωση των γυναικών του παγκόσμιου νότου, να «αποαποικιοποιήσουμε» τις ευρωπαϊκές και λευκές οπτικές, να μείνουμε δεσμευμένα στον αντιτιμωρητικό ακτιβισμό («abolitionism») και να ασκούμε κριτική σε αιτήματα για δικαιώματα που τελικά θα έδιναν στο καπιταλιστικό κράτος περισσότερη δύναμη. Στόχος μας είναι να συνεργαζόμαστε με ευρύτερα κοινωνικά κινήματα και οργανώσεις (π.χ. για τα δικαιώματα ενοικιαστών ή συνδικάτα δασκάλων) σε ενιαία μέτωπα, χωρίς να συμβιβαζόμαστε στις πολιτικές μας θέσεις.
Η δουλειά πρέπει να γίνει και από την άλλη πλευρά· οι σύντροφοι στο εργατικό κίνημα, το οποίο ιστορικά είναι πολύ ανδροκρατούμενο, πρέπει να μορφωθούν και να συμμετέχουν στον αγώνα για την απελευθέρωση γυναικών και κουήρ ατόμων. Δεν μπορούν να περιμένουν από εμάς να αναβάλουμε τα αιτήματά μας για χάρη ενός ιδεατού προλεταριακού υποκειμένου που στην πράξη σημαίνει λευκός, σις, ετεροφυλόφιλος άνδρας.
Όχι μόνο επειδή όλοι οι αγώνες μας είναι συνδεδεμένοι (αν και έχουν τις ιδιαιτερότητές τους, γι’ αυτό πρέπει να μαθαίνουμε ο ένας για τα καθημερινά ζητήματα του άλλου και να δουλεύουμε στη θεωρία που μας βοηθά να τα αντιμετωπίσουμε), αλλά και γιατί αυτό καλλιεργεί συντροφικότητα.
Όπως έγραψε η τρανς και κομμουνίστρια συγγραφέας Leslie Feinberg στο Stone Butch Blues, περιγράφοντας πώς η αλληλεγγύη με γυναίκες διαφορετικών υποβάθρων έγινε απειλή για το αφεντικό: «Ο μεταφορικός ιμάντας μας κράτησε ενωμένους. Μέσα σε λίγες εβδομάδες με δέχτηκαν στην παρέα, με πείραζαν, με βομβάρδιζαν με ερωτήσεις. Έλαβαν υπόψη τις διαφορές μου, αναζήτησαν τα κοινά μας σημεία. Δουλέψαμε μαζί, μιλήσαμε, ακούσαμε ο ένας τον άλλον».
Αυτό είναι το κλειδί: ο τρανσφεμινισμός δεν μπορεί να είναι απλώς συνδεδεμένος με τους κοινωνικούς αγώνες για ισότητα και δικαιοσύνη· είναι αναπόσπαστο κομμάτι τους.
Πόσο σας ανησυχούν οι διώξεις του Τραμπ στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού; Τι πρέπει να κάνουμε για να αποφύγουμε ακόμη πιο ακραίες καταστάσεις στην Ευρώπη;
Μας ανησυχεί πάρα πολύ. Σε πρόσφατο άρθρο του Mother Jones για την αντι-τρανς υστερία μετά τη δολοφονία του καθηγητή Charlie Kirk, η Laurie Marhoefer τόνισε ότι ο κόσμος είναι «τρομοκρατημένος» και ότι «συνηθίζουμε να ζούμε μέσα στον τρόμο».
Αυτός ο εθισμός στον φόβο είναι εξαιρετικά επικίνδυνος. Τα τελευταία χρόνια δεξιές κυβερνήσεις και κινήματα στοχοποιούν όλο και περισσότερο τα τρανς άτομα, συχνά με τη σιωπηρή υποστήριξη «προοδευτικών» κυβερνήσεων, όπως η αποδοχή της ΤΕΡΦ ιδεολογίας από τους Εργατικούς στο Ηνωμένο Βασίλειο ή η απόφαση του PSOE στην Ισπανία να αφαιρέσει το «queer» και το «+» από το ακρωνύμιο ΛΟΑΤΚΙ+.
Η τραμπική πολιτική επεκτείνεται και στην Ευρώπη. Τι μπορούμε να κάνουμε; Όπως ανέφερα, τα αριστερά κινήματα πρέπει να κάνουν την αντίσταση σε αυτή την αντι-τρανς ρητορική προτεραιότητά τους, γιατί ήδη η ακροδεξιά την έχει κάνει δική της προτεραιότητα.
Αλλά πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν είναι απομονωμένος αγώνας: οι αντικαπιταλιστικές κινήσεις χρειάζονται ευρύτερη αλληλεγγύη. Δεν μπορούμε να παλέψουμε για τις ζωές των τρανς και κουήρ ανθρώπων χωρίς αντιρατσιστική στάση, χωρίς υπεράσπιση των δικαιωμάτων των σεξεργατριών, χωρίς καθαρή ατζέντα για την κλιματική αλλαγή. Δεν υπάρχει απάντηση στη δεξιά τρανσφοβία που να περιλαμβάνει μόνο την απελευθέρωση των τρανς· δουλεύουμε πάντα σε σχέση με το σύνολο του καπιταλισμού, επειδή όλοι οι αγώνες είναι συνδεδεμένοι μεταξύ τους.
Πριν λίγες ημέρες τιμήσαμε την επέτειο της δολοφονίας του- της Ζακ/ Ζάκι. Μια δολοφονία που μας συγκλόνισε και ταυτόχρονα αφύπνισε μέρος της κοινωνίας. Πόσο ασφαλή είναι σήμερα τα τρανς άτομα στην Ισπανία, αλλά και στη Βρετανία, όπου έχετε ζήσει;
Δεν ζω πια στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά τα τελευταία χρόνια μπορούσε κανείς να νιώσει πώς η θεσμοποιημένη τρανσφοβία διαπερνούσε και επηρέαζε την αίσθηση ασφάλειας στον δρόμο. Αυτό είναι επίσης το πρόβλημα με το να επιτρέπεται σε αντιδημοκρατικά κόμματα, όπως το Vox, να έχουν ρόλο μέσα στα δημοκρατικά θεσμικά όργανα: νομιμοποιούν τις προκαταλήψεις και τη βία στον δρόμο μέσα από τον λόγο τους στο Κοινοβούλιο.
Βρισκόμαστε σε μια ιδιαίτερα τεταμένη στιγμή, γιατί γνωρίζουμε τον κίνδυνο που βιώνουν τα τρανς άτομα (ιδίως οι τρανς γυναίκες), καθώς ο λόγος της δεξιάς αλλά και το TERF κίνημα έχουν επικεντρωθεί στη διάδοση του τρανσμισογυνισμού. Αυτές οι ζωές υποτιμώνται από τον καπιταλισμό, όπως συμβαίνει και με τα σώματα των μεταναστών ή των ανάπηρων ανθρώπων, για παράδειγμα.
Από την άλλη πλευρά, ο ηθικός πανικός που καλλιεργείται γύρω από την κουήρ ύπαρξη, έχει δίκιο σε ένα πράγμα: υπάρχουν όλο και περισσότερα άτομα που δηλώνουν ανοιχτά κουήρ σε σχέση με το παρελθόν. Βλέπουμε πολλούς νέους ανθρώπους να απορρίπτουν τους σις-ετεροκανονικούς κανόνες που τους επιβλήθηκαν από τη γέννησή τους και η κοινωνία δείχνει μεγαλύτερη αποδοχή στις κουήρ ζωές απ’ ό,τι παλιότερα.
Εδώ υπάρχει μια τεράστια ευκαιρία για αλληλεγγύη, μια συνειδητοποίηση ότι δεν είμαστε μόνοι, μέσα σε ένα όλο και πιο δυστοπικό πλαίσιο νομικών μέτρων από αντιδραστικές κυβερνήσεις και οργανώσεις, τα οποία γνωρίζουμε ότι θέτουν σε κίνδυνο την καθημερινή μας ζωή.
Μπορείτε να περιγράψετε τι συμβαίνει με τις φεμινιστικές απεργίες στην Ισπανία;
Όπως είπα στην πρώτη ερώτηση, βλέπουμε την άνοδο της δημοφιλίας ορισμένων συντηρητικών ρευμάτων μέσα στον φεμινισμό, ιδιαίτερα του ηγεμονικού φεμινισμού, που εκφράζεται με τρανσμισογυνισμό και αντι-κουήρ συναισθήματα. Έτσι, λογικά, υπάρχουν σημεία ρήξης μέσα στο κίνημα της 8ης Μάρτη γύρω από αυτά τα ζητήματα, κάτι που μερικές φορές δυσκολεύει την παρουσίαση ενός ενιαίου μετώπου.
Παράλληλα, όμως, ανοίγονται δρόμοι για πιο συμπεριληπτικές φεμινιστικές οργανώσεις, που εμπλουτίζουν το κίνημα με τρανς, συμπεριληπτικές και αντιρατσιστικές οπτικές.
Οι φεμινιστικές απεργίες στο ισπανικό κράτος γεννήθηκαν από μια συσσώρευση κοινών προσπαθειών, που επιταχύνθηκαν από νίκες όπως η απόρριψη της νομοθεσίας ενάντια στην άμβλωση το 2015, καθώς και από διαμαρτυρίες ενάντια στη σεξιστική βία. Πριν από την πρώτη φεμινιστική απεργία, είχαμε ήδη δει μετανάστριες εργάτριες και γυναίκες έγχρωμες να οργανώνονται αποτελεσματικά.
Αυτά τα παραδείγματα ήταν καθοριστικά ώστε το ισπανικό φεμινιστικό κίνημα να ενταχθεί στη Διεθνή Γυναικεία Απεργία. Ξεκινώντας από τη δύναμη της αυτοοργάνωσης στις διαφορετικές επαρχίες και με την ισχυρή ταύτιση με ένα διεθνές κίνημα, η εμπειρία της 8ης Μάρτη εδραιώθηκε ως σημαντικός παράγοντας μέσα στα κινήματα ισότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης, παρά τους περιορισμούς της κρίσης του COVID-19.
Πρόσφατα είδαμε το κίνημα να καλεί με επιτυχία σε μια ιστορική φεμινιστική γενική απεργία που πραγματοποιήθηκε στη Χώρα των Βάσκων (Euskal Herria) τον Νοέμβριο του 2023, με ιδιαίτερη εστίαση στην κρίση της φροντίδας και την εκμετάλλευση στον τομέα αυτό.
Τώρα το ερώτημα είναι πού πάει το κίνημα από εδώ και πέρα. Ο στόχος πρέπει να είναι κάτι παραπάνω από μια ημερομηνία στο ημερολόγιο. Βρισκόμαστε σε μια στιγμή όπου πρέπει να αγωνιστούμε ώστε ο νεοφιλελευθερισμός να μην καπηλευτεί τη φεμινιστική απεργία. Να οικοδομήσουμε την ιδέα ενός φεμινιστικού υποκειμένου που θα περιλαμβάνει άτομα που συνήθως αποκλείονται από τα ηγεμονικά φεμινιστικά ρεύματα (τρανς γυναίκες, γυναίκες έγχρωμες, γυναίκες της εργατικής τάξης), ώστε να αποφευχθεί η στασιμότητα.
