Αποφυλακίστηκε το πρωί της Τρίτης από τις φυλακές Δομοκού ο Ηλίας Κασιδιάρης, έπειτα από σχεδόν 7 χρόνια εγκλεισμού, αφού είχε καταδικαστεί για τη διεύθυνση της εγκληματικής νεοναζιστικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή.

Ads

Έξω από τις φυλακές τον περίμεναν οπαδοί του, ενώ ο ίδιος ανακοίνωσε πως σκοπεύει να ιδρύσει κόμμα.

Ads

Βγαίνοντας από τη φυλακή ο Ηλίας Κασιάρης δήλωσε τα εξής: «Έχω δώσει τον λόγο μου πως μόλις περάσω αυτήν την πύλη, δεν θα επιστρέψω απλά στην ελευθερία, αλλά και στην πρώτη γραμμή των εθνικών αγώνων. Και σήμερα επιστρέφω. Και απ’ ό,τι βλέπω, δεν είμαι μόνος. Είναι μαζί μου και ένα νέο, ισχυρό εθνικό κόμμα, όπως αυτά που κυριαρχούν σε όλη την Ευρώπη και σκοπός μου είναι να απαλλαγεί η χώρα από την πιο διεφθαρμένη κυβέρνηση της Μεταπολίτευσης.

Ads

»Βλέπω στην τηλεόραση τους πολιτικούς, όλες αυτές τις ημέρες, πώς κλαίγονται κυριολεκτικά, συνωμοτούν, και λένε ότι δεν πρέπει να με αφήσουν να επιστρέψω στη Βουλή. Όμως δεν αποφασίζουν αυτοί. Στη Δημοκρατία ένας είναι ο κριτής, ο κυρίαρχος ελληνικός λαός, όλοι εσείς οι σκεπτόμενοι Έλληνες πολίτες».

Ads

Η δικηγόρος του, Βάσω Πανταζή έξω από φυλακές Δομοκού δήλωσε μεταξύ άλλων: «Εμείς θα προσφύγουμε στον Άρειο Πάγο για την τελεσίδικη αυτή απόφαση ενοχής, η οποία θεωρούμε ότι έχει νομικά σφάλματα και θα διεκδικήσουμε την οριστική απαλλαγή του στον τρίτο βαθμό εθνικής δικαιοδοσίας. Ήδη έχουμε προσφύγει στα διεθνή όργανα του ΟΗΕ για την καταπάτηση του τεκμηρίου αθωότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έχουμε διαβάσει την απαγορευτική τροπολογία για την οποία γίνεται λόγος όλο αυτό το χρονικό διάστημα. Είναι σίγουρη η κάθοδος του κ. Κασιδιάρη με μια νομική φόρμουλα και πολιτική μορφή, η οποία δεν θα εμπίπτει στις απαγορεύσεις της φωτογραφικής για εμάς τροπολογίας που ψηφίστηκε το 2023».


Το ερώτημα είναι όμως κατά πόσο μπορεί πράγματι να μετάσχει ως υποψήφιος στις ερχόμενες βουλευτικές εκλογές.

Υπενθυμίζεται ότι η προηγούμενη απόπειρά του μέσω του κόμματος «Έλληνες» αποκλείστηκε από τον Άρειο Πάγο το 2023, με το σκεπτικό ότι η πολιτική του δράση συνδεόταν με τη Χρυσή Αυγή και με πρακτικές αντίθετες προς την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Διαβάστε: Αποφυλάκιση Κασιδιάρη / Οι αντιδράσεις των κομμάτων – «Όχι» στην κάθοδο στις εκλογές

Κασιδιάρης: Τι λένε οι συνταγματολόγοι για το ενδεχόμενο συμμετοχής του στις εκλογές

Χαρακτηριστική είναι η τοποθέτηση του κ. Νίκου Αλιβιζάτου πως η αποφυλάκιση δεν συνεπάγεται και εξάλειψη του εκλογικού κωλύματος.

Μιλώντας στο Mega είπε πως «Τα 14 χρόνια της ποινής είναι τα χρόνια που επέβαλε το δικαστήριο και όχι τα χρόνια της εκτίσεως της ποινής. Άρα δεν μπορεί να κατέβει», υποστήριξε, επισημαίνοντας πάντως ότι τον τελευταίο λόγο θα έχει ο Άρειος Πάγος κατά την ανακήρυξη των συνδυασμών.

Στο ίδιο μήκος κινείται και η τοποθέτηση του κ. Νίκου Παπασπύρου, αναπληρωτής Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου και Διευθυντή του Εργαστηρίου Συνταγματικών Ερευνών στη Νομική Σχολή (ΕΚΠΑ). Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα τα “ΝΕΑ” αναφέρει: «Τι συμβαίνει με τον καταδικασθέντα σε κάθειρξη για εγκληματική οργάνωση σε περίπτωση αποφυλάκισης λόγω έκτισης ποινής; Μπορεί να μετάσχει στην ηγεσία κόμματος; Μπορεί τέτοιο κόμμα να λάβει μέρος στις εκλογές; Μπορεί ο ίδιος να είναι υποψήφιος βουλευτής; Και ως πότε ισχύουν οι απαγορεύσεις του νόμου; Η σύντομη απάντηση είναι ότι η αποφυλάκιση είναι αδιάφορη. Η αναλυτική απάντηση έχει ως εξής: πρόσωπο που έχει τέτοια καταδίκη δεν επιτρέπεται να μετέχει στην ηγεσία πολιτικού κόμματος για όλη την χρονική διάρκεια της ποινής, με αφετηρία την απόφαση σε πρώτο βαθμό. Αν επομένως καταδικάστηκε το 2020 σε ποινή 13 ετών, η ισχύς των απαγορευτικών εκτείνεται έως το 2033.

»Το γεγονός ότι συνυπολογίζεται για την “έκτιση” της ποινής προγενέστερη προσωρινή κράτηση, ευεργετικός υπολογισμός του χρόνου ή άλλη παράμετρος δεν ενδιαφέρει. Η ρύθμιση έχει λογική διότι πριν την καταδίκη δεν μπορεί να τεθεί τέτοια απαγόρευση λόγω του τεκμηρίου αθωότητας. Αν μετάσχει σε ηγεσία, έστω και αποκρυπτόμενη, ο Άρειος Πάγος δεν επιτρέπεται να ανακηρύξει τους συνδυασμούς του κόμματος και επομένως αυτό δεν μπορεί να λάβει μέρος στις εκλογές. Το ίδιο ισχύει και αν το κόμμα έχει τον καταδικασθέντα ως υποψήφιο βουλευτή, εφόσον θεωρηθεί ότι το κόμμα δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Η ρύθμιση έχει λογική διότι αν το κόμμα εν γνώσεις του πολιτεύεται με τέτοια πρόσωπα, πρέπει να αξιολογηθεί αν αντιστρατεύεται το πολίτευμα».

Στο ενδεχόμενο επιστροφής του Ηλία Κασιδιάρη στην κεντρική πολιτική σκηνή αναφέρθηκε και ο συνταγματολόγος και καθηγητής Δημοσίου Δικαίου της Νομικής Αθηνών, Σπύρος Βλαχόπουλος, μιλώντας στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews.

Όπως εξήγησε, το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο αφήνει ανοιχτά ορισμένα ενδεχόμενα ως προς την υποψηφιότητά του, ταυτόχρονα όμως παρέχει στον Άρειο Πάγο σημαντικά περιθώρια να εμποδίσει την κάθοδο ενός κομματικού σχηματισμού, εφόσον κρίνει ότι δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Επιπλέον, οπως υπογραμμίζει σε άρθρο του ο Ξενοφών Κοντιάδης, Συνταγματολόγος, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ως προς το κρίσιμο νομικό ερώτημα, η ισχύουσα εκλογική νομοθεσία, που θεσπίστηκε το 2023, είναι σαφής (άρθρο 32 παρ. 1 του π.δ. 26/2012), την οποία και παραθέτει:

«Στις βουλευτικές εκλογές λαμβάνουν μέρος είτε συνδυασμοί υποψηφίων ενός μόνο κόμματος, είτε συνδυασμοί συνασπισμού περισσότερων του ενός συνεργαζόμενων κομμάτων, είτε συνασπισμοί ανεξάρτητων υποψηφίων, είτε μεμονωμένοι υποψήφιοι. Για την κατάρτιση συνδυασμού πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) Το κόμμα να έχει ιδρυθεί νόμιμα.

β) Ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας, τα μέλη της διοικούσας επιτροπής, ο νόμιμος εκπρόσωπος και η πραγματική ηγεσία του κόμματος να μην έχουν καταδικασθεί σε οποιονδήποτε βαθμό σε κάθειρξη για τα αδικήματα των κεφαλαίων 1 – 6 του Δεύτερου Βιβλίου του Ποινικού Κώδικα, ή σε οποιαδήποτε ποινή για εγκλήματα του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα που επισύρουν την ποινή της ισόβιας κάθειρξης. Η αποστέρηση του δικαιώματος κατάρτισης συνδυασμών, σύμφωνα με την παρούσα περίπτωση, ισχύει για τη χρονική διάρκεια της επιβληθείσας ποινής και υπολογίζεται από την επομένη της ημέρας της οριστικής καταδικαστικής απόφασης. Η έκτιση ή μη της ποινής ή η παραγραφή αυτής δεν ασκεί επιρροή στον υπολογισμό του ανωτέρω χρονικού διαστήματος. Στο πλαίσιο του παρόντος άρθρου, η πραγματική ηγεσία έχει την έννοια ότι πρόσωπο άλλο από εκείνο που κατέχει τυπικά θέση προέδρου, γενικού γραμματέα, μέλους της διοικούσας επιτροπής ή νομίμου εκπροσώπου με συγκεκριμένες πράξεις του εμφανίζεται να ασκεί διοίκηση του κόμματος, ή να έχει τοποθετήσει εικονική ηγεσία, ή να έχει τον ηγετικό πολιτικό ρόλο προς το εκλογικό σώμα.

γ) Η οργάνωση και η δράση του κόμματος να εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. H κρίση περί του ότι η δράση του πολιτικού κόμματος δεν εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος δύναται να λάβει χώρα μόνο όταν υφίσταται καταδίκη σε οποιονδήποτε βαθμό υποψηφίων βουλευτών ή ιδρυτικών μελών ή διατελεσάντων προέδρων για τα αδικήματα των άρθρων 134, 187 και 187Α του Ποινικού Κώδικα. Στην περίπτωση συνασπισμού κομμάτων οι ανωτέρω προϋποθέσεις πρέπει να συντρέχουν για καθένα από τα κόμματα που απαρτίζουν τον συνασπισμό. Η συνδρομή των προϋποθέσεων της παρούσας ελέγχεται αυτεπαγγέλτως από το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου συμμετέχουν ο Πρόεδρος αυτού και όλα τα μέλη του, το οποίο λαμβάνει ή δύναται να ζητεί σχετική τεκμηρίωση από τις κατά περίπτωση αρμόδιες δικαστικές ή άλλες αρχές […]».

Κασιδιάρης: Μπορεί να είναι υποψήφιος ως ανεξάρτητος;

Σύμφωνα με τον συνταγματολόγο Σπύρο Βλαχόπουλο, μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου που έκρινε συνταγματικές τις σχετικές νομοθετικές διατάξεις, υπάρχει σαφές πλαίσιο για το τι μπορεί να πράξει ο Ηλίας Κασιδιάρης.

«Προβλέπει ότι μπορεί να κατέλθει ως υποψήφιος, ως ανεξάρτητος υποψήφιος», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι δεν υπάρχει νομοθετικό κώλυμα που να του απαγορεύει να διεκδικήσει την εκλογή του ως μεμονωμένος υποψήφιος.

Μπορεί, δηλαδή, να κατέλθει μόνος του, ως ανεξάρτητος, σε οποιαδήποτε εκλογική περιφέρεια.

Ωστόσο, όπως σημείωσε ο κ. Βλαχόπουλος, αυτή η δυνατότητα είναι στην πράξη εξαιρετικά δύσκολο να οδηγήσει στην εκλογή του. Και αυτό διότι, προκειμένου να εκλεγεί κάποιος ως βουλευτής, ισχύει και για τους ανεξάρτητους η προϋπόθεση του 3% των εγκύρων ψηφοδελτίων πανελλαδικά.

Το «μπλόκο» σε κόμμα με υποκρυπτόμενη ηγεσία Κασιδιάρη

Διαφορετική είναι η περίπτωση ενός κομματικού σχηματισμού στον οποίο ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν εμφανίζεται τυπικά ως αρχηγός, αλλά θεωρείται ότι αποτελεί την πραγματική ή «υποκρυπτόμενη» ηγεσία.

Ο Σπύρος Βλαχόπουλος εξήγησε ότι η νομοθεσία προβλέπει πως δεν μπορεί να ανακηρυχθεί συνδυασμός όταν η δηλωμένη ή υποκρυπτόμενη ηγεσία του είναι πρόσωπο που έχει καταδικαστεί, ακόμη και με οριστική απόφαση που δεν έχει καταστεί αμετάκλητη, για συγκεκριμένα ποινικά αδικήματα, μεταξύ των οποίων και η διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.

Στην περίπτωση αυτή, εφόσον ο Άρειος Πάγος κρίνει ότι ένας κομματικός σχηματισμός έχει ως υποκρυπτόμενη ηγεσία τον Ηλία Κασιδιάρη, ο σχηματισμός δεν θα ανακηρυχθεί από το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου.

Το κρίσιμο στοιχείο, όπως υπογράμμισε ο καθηγητής, είναι ότι η απαγόρευση δεν αφορά μόνο την περίπτωση κατά την οποία ο Κασιδιάρης εμφανίζεται τυπικά ως αρχηγός. Το ίδιο μπορεί να συμβεί εφόσον κριθεί ότι, παρά την τυπική εικόνα, αποτελεί στην πραγματικότητα την ηγεσία του σχηματισμού.

Τι συμβαίνει εάν εμφανιστεί απλώς ως υποψήφιος βουλευτής

Ένα ακόμη ενδεχόμενο που εξετάστηκε είναι ο Ηλίας Κασιδιάρης να μην εμφανίζεται ως αρχηγός ή υποκρυπτόμενος ηγέτης ενός κόμματος, αλλά να συμμετέχει στις εκλογές ως υποψήφιος βουλευτής ενός κομματικού σχηματισμού.

Σε αυτή την περίπτωση, όπως ανέφερε, «τυπικά δεν υπάρχει πρόβλημα».

Ωστόσο, η νομοθεσία δίνει και πάλι στον Άρειο Πάγο τη δυνατότητα να παρέμβει. Συγκεκριμένα, δεν ανακηρύσσονται κομματικοί σχηματισμοί των οποίων η δράση και η λειτουργία δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Ο κ. Βλαχόπουλος επισήμανε ότι αυτό μπορεί να εφαρμοστεί και στην περίπτωση που ο υποψήφιος βουλευτής έχει καταδικαστεί για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.

Έτσι, ακόμη και εάν ο Κασιδιάρης εμφανίζεται απλώς ως υποψήφιος και το κόμμα διαθέτει ένα καταστατικό που τυπικά υπερασπίζεται τη δημοκρατία και την ελευθερία, ο Άρειος Πάγος μπορεί να κρίνει ότι ο συγκεκριμένος σχηματισμός δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι, σε αυτή την περίπτωση, δεν αποκλείεται ο συγκεκριμένος υποψήφιος από τον Άρειο Πάγο, αλλά μπορεί να μην ανακηρύξει ολόκληρο τον συνδυασμό. «Μπορεί να μην ανακηρύξει τον συνδυασμό συνολικά», τόνισε ο συνταγματολόγος.

Το προηγούμενο των «Σπαρτιατών» και τα ερωτήματα για τον Άρειο Πάγο

Κατά τη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα του πώς κατέστη δυνατό να συμμετάσχουν στις εκλογές του 2023 οι «Σπαρτιάτες», παρά τις τότε συζητήσεις για πιθανή σχέση και υποκρυπτόμενη ηγεσία του Ηλία Κασιδιάρη.

Ο κ. Βλαχόπουλος σημείωσε ότι πρόκειται για ένα σημαντικό ζήτημα, το οποίο συνδέεται και με τη διαδικασία και τα πολύ στενά χρονικά περιθώρια που διαθέτει ο Άρειος Πάγος πριν από τις εκλογές.

Όπως εξήγησε, οι συνδυασμοί ανακηρύσσονται από τον Άρειο Πάγο λίγο πριν από τις εκλογές, σε μια διαδικασία που γίνεται μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα και στην οποία μπορούν να κατατεθούν υπομνήματα. Κατά συνέπεια, το δικαστήριο καλείται να λάβει εξαιρετικά σοβαρές αποφάσεις μέσα σε λίγες ημέρες.

Για τον ίδιο, αυτό δημιουργεί ένα θεσμικό πρόβλημα.

«Θα έπρεπε να υπάρχει μια ειδική διαδικασία η οποία να πληροί δικαιοκρατικές εγγυήσεις και να υπάρχει μια δυνατότητα χρονική προκειμένου ο Άρειος Πάγος ή το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο να αποφαίνεται για τα θέματα αυτά», ανέφερε.

Ο καθηγητής έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη να υπάρχει περισσότερος χρόνος και μια ολοκληρωμένη διαδικασία πριν από την ανακήρυξη των κομματικών σχηματισμών.

Όπως υπογράμμισε, δεν είναι δυνατό να προκηρύσσονται εκλογές και, λίγο πριν από αυτές, ο Άρειος Πάγος να καλείται μέσα σε ελάχιστες ημέρες να αποφασίσει εάν ένας συγκεκριμένος πολιτικός σχηματισμός μπορεί να συμμετάσχει ή όχι.

Το ζήτημα, σύμφωνα με τον ίδιο, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα εάν μια απόφαση του Αρείου Πάγου αποδειχθεί εκ των υστέρων εσφαλμένη και το συγκεκριμένο κόμμα έχει καταφέρει να εκλέξει βουλευτές. Τότε μπορεί να προκύψουν σοβαρές συνέπειες για τη λειτουργία της Βουλής και την εκπροσώπηση των εκλογικών περιφερειών.

Ο κ. Βλαχόπουλος υπενθύμισε, μάλιστα, ότι στο παρελθόν η Βουλή λειτούργησε για μεγάλο χρονικό διάστημα με 297 βουλευτές, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα ιδιαίτερα προβληματικό.

Η υποκρυπτόμενη ηγεσία και η δημόσια παρουσία του Κασιδιάρη

Σε ερώτηση για το εάν ο Ηλίας Κασιδιάρης θα μπορούσε να βρίσκεται πίσω από έναν πολιτικό σχηματισμό χωρίς να εμφανίζεται επισήμως ως αρχηγός ή υποψήφιος, ο καθηγητής επανήλθε στην έννοια της «υποκρυπτόμενης ηγεσίας».

Όπως εξήγησε, εάν κριθεί ότι ένα πρόσωπο αποτελεί στην πραγματικότητα την ηγεσία ενός κόμματος, παρότι αυτό δεν προκύπτει τυπικά, τότε μπορεί να ενεργοποιηθεί το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο.

Μάλιστα, έκανε μια ιδιαίτερα χαρακτηριστική παρατήρηση για το πώς θα μπορούσε να επηρεάσει την κρίση του Αρείου Πάγου η ίδια η πολιτική δραστηριότητα του Κασιδιάρη.

«Όσο περισσότερο υπάρχει η δημόσια εμφάνιση ενός προσώπου με ένα αρχηγικό προφίλ, εκεί αντιλαμβάνεστε ότι δυναμώνει η εικόνα μιας υποκρυπτόμενης ηγεσίας», ανέφερε.

«Είναι πολύ δύσκολο» να τον δούμε στις επόμενες εκλογές

Ερωτηθείς εάν, με βάση το υφιστάμενο νομικό οπλοστάσιο και όσα έχουν προηγηθεί, θεωρεί πιθανό να δούμε τον Ηλία Κασιδιάρη να συμμετέχει στις επόμενες εκλογές με οποιονδήποτε τρόπο, ο Σπύρος Βλαχόπουλος ήταν επιφυλακτικός.

«Είναι πολύ δύσκολο και δεν θέλω να κάνω προβλέψεις», απάντησε.

Όπως εξήγησε, κανείς δεν μπορεί να προδικάσει την απόφαση που θα λάβει ο Άρειος Πάγος, καθώς αυτή θα εξαρτηθεί από τα πραγματικά δεδομένα που θα υπάρχουν εκείνη τη στιγμή και από τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογηθούν.

Στο υποθετικό σενάριο, πάντως, κατά το οποίο ο Κασιδιάρης κατέβει ως υποψήφιος βουλευτής με ένα κόμμα που τυπικά διαθέτει ένα απολύτως δημοκρατικό καταστατικό, και πάλι ο Άρειος Πάγος έχει τη δυνατότητα να εξετάσει εάν ο συγκεκριμένος σχηματισμός υπηρετεί πράγματι την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

«Δεν μπορώ να προβλέψω», επανέλαβε ο κ. Βλαχόπουλος, σημειώνοντας ωστόσο ότι υπάρχει η δυνατότητα στον Άρειο Πάγο να κρίνει ότι δεν πρέπει να κατέβει ο συγκεκριμένος σχηματισμός, εφόσον κρίνει ότι δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.