Στις 15 Μάρτη του 1944, είκοσι ένα Έλληνες και ένας Ιταλός εκτελέστηκαν από τους ναζί στην Καλογρέζα. Ογδόντα δύο χρόνια μετά, συγγενής του Ιταλού αντιφασίστα Αντόνιο Πελλεγκρίνο θα παρευρεθεί στις εκδηλώσεις μνήμης, το άλλο Σαββατοκύριακο, χάρις στις προσπάθειες ενός Ελληνα δημοσιογράφου και μίας Ελληνοιταλίδας ερευνήτριας.
Το μπλόκο στην προσφυγική συνοικία, έγινε με τη συμμετοχή δυνάμεων της Χωροφυλακής, της Ειδικής Ασφάλειας και των Ταγμάτων Ασφαλείας. Πριν ακόμη ξημερώσει, άνδρες των Ταγμάτων Ασφαλείας περικύκλωσαν την περιοχή.
Λίγο μετά συγκέντρωσαν τους άρρενες κάτοικους άνω των 16 ετών σε ένα οικόπεδο. Άνδρες της Ειδικής Ασφάλειας και των Ταγμάτων Ασφαλείας επέλεξαν και στη συνέχεια εκτέλεσαν 22 αγωνιστές (στην πλειονότητα τους, εργάτες), μεταξύ αυτών και τον Ιταλό αντιφασίστα.
Διαβάστε: «Σαν πουλιά τα τουφεκάν»: Ένα βιβλίο για το Μπλόκο της Καλογρέζας
Ηταν αντίποινα των ναζί, για το ισχυρό αντιστασιακό κίνημα της συνοικίας. Είχε εκφραστεί και με μεγάλες απεργίες στα λιγνιτωρυχεία της περιοχής, προκαλώντας προβλήματα στην τροφοδοσία των κατοχικών δυνάμεων.
Ο Αντόνιο Πελλεγκρίνο γεννήθηκε στις 24/10/1918, στη μικρή πόλη Λαβέλλο της περιφέρειας Βασιλικάτα στη Νότιο Ιταλία. Ήρθε στην Αθήνα ως στρατιώτης στην Κατοχή και υπηρέτησε στη φρουρά των Λιγνιτωρυχείων της Καλογρέζας.
Αμέσως μετά την Ανακωχή της Ιταλίας (Σεπτέμβριος 1943), μαζί με άλλους στρατιώτες της φρουράς των Λιγνιτωρυχείων, πέρασε στην Αντίσταση ύστερα από συνεννόηση με το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ.
Οι Iταλοί σύντροφοί του ανέβηκαν γρήγορα στο βουνό, ενώ εκείνος παρέμεινε στη συνοικία της Καλογρέζας, πιθανότατα ως σύνδεσμος. Ο Αντόνιο έζησε τους επόμενους έξι μήνες της ζωής του σαν ένας από τους… καλογρεζιανούς.
Στην Ιταλία η μνήμη του τιμάται στην ιδιαίτερη πατρίδα του το Λοβέλλο, όπου υπάρχει και ένας δρόμος με το όνομα του.
Διαβάστε: Το μπλόκο της Καλογρέζας. Του Μενέλαου Χαραλαμπίδη
Στην Ελλάδα μετά τον πόλεμο, οι συγγενείς των πεσόντων του Μπλόκου της Καλογρέζας συνήθιζαν να περνούν από τον τόπο της θυσίας για να αποθέσουν λίγα λουλούδια. «Διακριτικά», αφού όλα τα ‘σκιαζε η φοβέρα…
Το 1982, χάρη στις προσπάθειες των οικογενειών των πεσόντων και της τότε Δημοτικής Αρχής Νέας Ιωνίας με επικεφαλής τον δήμαρχο Γιάννη Δομνάκη, στήθηκε αναθηματική πλάκα στον χώρο της εκτέλεσης. Το Μάρτιο 1985, η αδερφή του Αντόνιο Πελλεγκρίνο, ήρθε στην Αθήνα κι έλαβε μέρος στην τελετή τιμής και μνήμης για τους πεσόντες.
Η γεωγραφική απόσταση σε συνδυασμό με τον φραγμό της γλώσσας, συντέλεσαν ώστε τα ίχνη του Αντόνιο Πελλεγκρίνο να καλυφθούν σιγά-σιγά από τη λήθη του χρόνου. Αλλά η Ελληνοιταλίδα ερευνήτρια Ολγα Νάσση και ο δημοσιογράφος Παντελής Σταματελόπουλος, βρήκαν την άκρη του ιστορικού νήματος, τον τόπο καταγωγής και τους εν ζωή συγγενείς του Ιταλού ήρωα.
Εκδήλωση στο μνημείο της Καλογρέζας το 2025 (Φωτογραφία: Παντελής Σταματελόπουλος)
Χάρις στις προσπάθειες του, ένας συγγενής του Αντόνιο θα βρίσκεται μεταξύ των συγγενών των πεσόντων και θα καταθέσει στεφάνι στην κορύφωση των εκδηλώσεων για την 82η επέτειο του Μπλόκου της Καλογρέζας.
Πρόκειται για τον Ντανίλο Ντι Κίο, από το Λαβέλλο, εγγονό ανιψιάς του Πελλεγκρίνο. Ο συγγενής του Ιταλού αντιφασίστα θα συνοδεύεται από τον Βιτσέντσο Ντε Μικέλε, εκπρόσωπο της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργασίας της Ιταλίας (CGIL- 5,2 εκατ μέλη), ο οποίος θα καταθέσει στεφάνι εκ μέρους της CGIL.
Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν την Κυριακή 22 Μαρτίου, στο μνημείο επί της Εθνικής Αντιστάσεως, Νέα Ιωνία, στις 11:00’πμ. Το Σάββατο 21/3 το πρωί, ο Ντανίλο Ντι Κίο, ο εκπρόσωπος της CGIL και ο δήμαρχος Νέας Ιωνίας Παναγιώτης Μανούρης θα δώσουν συνέντευξη στα γραφεία της ΕΣΗΕΑ. (Συντονίζει ο Στέλιος Κούλογλου).
