Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι πλατφόρμες βίντεο για πρώτη φορά χρησιμοποιούνται περισσότερο για ενημέρωση από το κοινό σε σχέση με τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, σύμφωνα με ετήσια έκθεση που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα από το Ινστιτούτο Reuters.

«Το 2026 σηματοδοτεί ένα σημαντικό ορόσημο: για πρώτη φορά, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι πλατφόρμες βίντεο θα ξεπεράσουν άλλες πηγές ειδήσεων και θα γίνουν το βασικό μέσο πρόσβασης των ανθρώπων στις ειδήσεις παγκοσμίως», γράφει ο Τζιμ Ίγκαν, ο επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης του Ινστιτούτου Reuters για τη Μελέτη της Δημοσιογραφίας.

Η έκθεση που δημοσιεύεται ετησίως από αυτό το ινστιτούτο, το οποίο συνδέεται με το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, θεωρείται σημείο αναφοράς για την ανάλυση των μετασχηματισμών των μέσων ενημέρωσης.

Η έκθεση διαπιστώνει ότι το κοινό αντιδράει με ανησυχία σε ζητήματα πολιτικής, οικονομικής και τεχνολογικής αλλαγής. Οι μακροχρόνιες διεθνείς συμμαχίες μεταβάλλονται, το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα δέχεται πιέσεις και η μεταπολεμική τάξη φαντάζει όλο και πιο αβέβαιη. Ταυτόχρονα, οι άνθρωποι προσαρμόζονται στην ταχεία διάδοση της τεχνητής νοημοσύνης σε πολλές πτυχές της καθημερινής ζωής.

Καθώς ο κόσμος αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα, τα μέσα ενημέρωσης ενημερώνουν για τα σημαντικά γεγονότα όλο το εικοσιτετράωρο, διεκδικώντας μερίδιο από τις τέσσερις έως πέντε ώρες κάθε μέρα που οι άνθρωποι αφιερώνουν στα smartphone τους.

Τα δεδομένα της φετινής έκθεσης αποτυπώνουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα, αντανακλώντας το αυξημένο αίσθημα αβεβαιότητας.

Εντός του μιντιακού τοπίου, αναδύεται ένα φαινομενικό παράδοξο μεταξύ συμπεριφοράς και στάσεων. Υπάρχει συνεχής στροφή στην κατανάλωση ειδήσεων από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα βίντεο και τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Ταυτόχρονα, οι ανησυχίες σχετικά με την εμπιστοσύνη στις ειδήσεις, την παραπληροφόρηση και τον ευρύτερο αντίκτυπο των συγκεκριμένων μοντέλων αυξάνονται.

Το κοινό πάντως εξακολουθεί να ενδιαφέρεται για το τι επιδιώκουν οι ειδήσεις και η δημοσιογραφία, τόσο με νέους τρόπους και εργαλεία, όσο και με παραδοσιακές μορφές. Η  υποχώρηση της τηλεόρασης ως πηγής ενημέρωσης είναι ευρέως διαδεδομένη στον κλάδο των ΜΜΕ. Εκείνο που ίσως δεν έχει αναγνωριστεί στον ίδιο βαθμό είναι ότι τα τελευταία χρόνια η χρήση ειδησεογραφικών ιστοσελίδων και εφαρμογών από το κοινό μειώνεται με παρόμοιο ρυθμό.

Τα στοιχεία για την Ελλάδα

Η Ουγγαρία κατέγραψε το χαμηλότερο επίπεδο εμπιστοσύνης στις ειδήσεις μεταξύ 48 χωρών, στο 17%, ενώ ακολουθεί πολύ κοντά η Ελλάδα με 18%. «Οι Έλληνες πιστεύουν σε συντριπτικό βαθμό ότι τα μέσα ενημέρωσης της χώρας υπόκεινται σε αθέμιτες πολιτικές και επιχειρηματικές επιρροές», σημειώνει η έκθεση.

Από πού ενημερώνονται οι Έλληνες; Το 85% από ψηφιακά μέσα (ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, applications, κοινωνικά δίκτυα και πλατφόρμες ανταλλαγής βίντεο, ειδησεογραφικά podcasts και AI chatbots), το 64% από κοινωνικά δίκτυα, το 46% από την τηλεόραση και μόλις το 10% από έντυπα.

Όπως εξηγεί η έκθεση, η ελληνική αγορά των μίντια χαρακτηρίζεται από κατακερματισμό, υψηλή χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ενημέρωση και ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης στα ΜΜΕ από τις 48 χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα.

Οι Έλληνες συνεχίζουν να χρησιμοποιούν κυρίως το Facebook για την ενημέρωσή τους, με το 52% να αναφέρει ότι ενημερώνεται για ειδησεογραφικά θέματα και το 75% για όλα τα θέματα.

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται το Instagram με 33% για ειδήσεις και 63% για όλα τα θέματα και τρίτο το YouTube με 32% για ειδήσεις.

Η Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών έχει υιοθετήσει από το 2025 κώδικα δεοντολογίας για την τεχνητή νοημοσύνη, σύμφωνα με την έκθεση όμως, «η γνωστοποίηση της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία στην Ελλάδα παραμένει η εξαίρεση, ενώ έχουν ήδη υπάρξει περιπτώσεις όπου μη επαληθευμένο ή εσφαλμένο περιεχόμενο που δημιουργήθηκε από AI δημοσιεύθηκε σε ειδησεογραφικά άρθρα».

Social Media

Τα social media ξεπέρασαν για πρώτη φορά τις ειδησεογραφικές ιστοσελίδες. Το 54% των ερωτηθέντων ενημερώνεται από κοινωνικά δίκτυα και πλατφόρμες βίντεο, έναντι 51% που ενημερώνεται από ιστοσελίδες και εφαρμογές ειδήσεων.

Tα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι πλατφόρμες βίντεο αποτελούν πλέον για πρώτη φορά τον πιο διαδεδομένο τρόπο πρόσβασης σε διαδικτυακές ειδήσεις.

Αυτή η μεταβολή στον τρόπο κατανάλωσης των ειδήσεων παρατηρείται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.

Τεχνητή Νοημοσύνη

Η χρήση των chatbots τεχνητής νοημοσύνης για ενημέρωση αυξάνεται γρήγορα, αν και όχι με τον ίδιο ρυθμό που αυξάνεται η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για άλλους λόγους. Το 10% των ατόμων χρησιμοποιεί AI chatbots για να ενημερώνεται, έναντι 7% που χρησιμοποιούσε chatbots την προηγούμενη χρονιά.

Η χρήση τους παρατηρείται κυρίως μεταξύ των ατόμων που ενδιαφέρονται για την επικαιρότητα και είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στις νεότερες ηλικίες. Συγκεκριμένα, το 16% των ατόμων κάτω των 35 ετών δηλώνει ότι χρησιμοποιεί AI chatbots για ενημέρωση.

Η Νότια Κορέα, η Ελλάδα και η Ισπανία κατέγραψαν διπλασιασμό της χρήσης AI chatbots για ειδήσεις μέσα σε έναν χρόνο. Σε αρκετές χώρες όμως, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία, δεν σημειώθηκε αύξηση στη χρήση AI chatbots για ενημέρωση κατά τη διάρκεια του έτους.

Οι χρήστες εκτιμούν την επιπλέον ανάλυση και τις επεξηγήσεις που μπορούν να προσφέρουν τα chatbots στις ειδήσεις. Η πιο δημοφιλής λειτουργία τους, σύμφωνα με το 42% των ερωτηθέντων, είναι η δυνατότητα υποβολής συμπληρωματικών ή διευκρινιστικών ερωτήσεων μετά την αρχική απάντηση.

Οι δημιουργοί περιεχομένου και τα βίντεο

Περίπου το ένα τέταρτο (27%) των ερωτηθέντων λαμβάνει ειδήσεις από μεμονωμένους δημιουργούς περιεχομένου ή influencers, ενώ σχεδόν οι μισοί (46%) λαμβάνουν ειδήσεις από δημιουργούς περιεχομένου οποιουδήποτε τύπου.

Οι ερωτηθέντες δηλώνουν ότι οι δημιουργοί περιεχομένου είναι πιο ψυχαγωγικοί, πιο εύκολοι στην κατανόηση και πιο προσιτοί σε σχέση με τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Κατά μέσο όρο ωστόσο, οι ερωτηθέντες θεωρούν ότι οι δημιουργοί είναι λιγότερο αξιόπιστοι και λιγότερο αμερόληπτοι.

Το ενδιαφέρον για τις ειδήσεις μειώνεται

Από το 2021, το ποσοστό του κοινού που δηλώνει ότι ενδιαφέρεται «πάρα πολύ» ή «πολύ» για τις ειδήσεις έχει μειωθεί κατά 13 ποσοστιαίες μονάδες.

Το ένα τέταρτο (25%) των ερωτηθέντων είναι πλέον περιστασιακοί ή παθητικοί χρήστες ειδήσεων, συνήθως ενημερώνονται μόνο μία φορά την εβδομάδα και έχουν μικρό ή καθόλου ενδιαφέρον για την επικαιρότητα. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 16% το 2021.

Ωστόσο, παρότι υπάρχουν λιγότεροι «λάτρεις των ειδήσεων» σχεδόν σε κάθε χώρα, αυτοί οι χρήστες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ενεργοί ως προς τη συμμετοχή και την προθυμία τους να πληρώσουν συνδρομές για ενημέρωση.

Σε τέσσερις χώρες – Βουλγαρία, Κροατία, Ελλάδα και Τουρκία – το 60% ή περισσότερο του πληθυσμού λέει τώρα ότι αποφεύγει τις ειδήσεις μερικές φορές ή συχνά.

Η εμπιστοσύνη σε χαμηλά επίπεδα

Η εμπιστοσύνη στις ειδήσεις έχει υποχωρήσει συνολικά στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από τότε που ξεκίνησαν οι μετρήσεις το 2015 (37%).

Η εμπιστοσύνη μειώθηκε κατά 5 ή περισσότερες ποσοστιαίες μονάδες σε 19 χώρες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μόλις το ένα τέταρτο (25%) των πολιτών δηλώνει ότι εμπιστεύεται τις ειδήσεις.

Η μείωση στην εμπιστοσύνη συνδέεται επίσης με τις αλλαγές στον τρόπο κατανάλωσης ειδήσεων. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι πλατφόρμες βίντεο θεωρούνται εδώ και καιρό λιγότερο αξιόπιστα από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Ως εκ τούτου, η συνολική εμπιστοσύνη τείνει να μειώνεται όσο περισσότεροι άνθρωποι ενημερώνονται μέσω κοινωνικών δικτύων, πλατφορμών βίντεο και AI chatbots.

Οι ανησυχίες για τις ψευδείς ειδήσεις αυξήθηκαν επίσης κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες, φτάνοντας κατά μέσο όρο το 62%, ενώ σε 11 χώρες η αύξηση ξεπέρασε τις 5 ποσοστιαίες μονάδες. Μόνο στη Βραζιλία, οι ανησυχίες για την παραπληροφόρηση μειώθηκαν (-3 ποσοστιαίες μονάδες).

Το κοινό δεν πληρώνει συνδρομές για ειδήσεις

Το ποσοστό των ανθρώπων που πληρώνουν για πρόσβαση σε διαδικτυακές ειδήσεις στις 20 χώρες που εξετάζονται παραμένει αμετάβλητο στο 17%.

Η αύξηση των εσόδων από τους αναγνώστες είναι πιθανό να γίνει δυσκολότερη, καθώς μειώνεται η ροή των χρηστών που επισκέπτονται ειδησεογραφικές ιστοσελίδες και εφαρμογές.

Ωστόσο, παρατηρούνται ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις ως προς τα είδη των οργανισμών που υποστηρίζουν υλικά οι πολίτες και τους λόγους για τους οποίους το κάνουν.

Σημαντικός αριθμός ανθρώπων υποστηρίζει οικονομικά μη παραδοσιακά ειδησεογραφικά μέσα. Οι περισσότεροι πληρώνουν για ειδήσεις λόγω των άμεσων ωφελειών που αποκομίζουν από το περιεχόμενο στο οποίο θέλουν να έχουν πρόσβαση (81% δηλώνει ότι αυτό το κίνητρο αποτελεί έναν από τους λόγους πληρωμής).

Παράλληλα, σχεδόν οι μισοί (46%) από όσους πληρώνουν για ειδήσεις επικαλούνται και λόγους που σχετίζονται με αξίες, όπως η στήριξη της δημοσιογραφίας λόγω της σημασίας της για την κοινωνία.

Η διαχρονική υποστήριξη της αμεροληψίας

Οι πολίτες εξακολουθούν να υποστηρίζουν την ιδέα της αμεροληψίας στην ειδησεογραφική κάλυψη.

Αν και η υποστήριξη προς την αμερόληπτη ενημέρωση έχει μειωθεί από το 2020, όσοι δηλώνουν ότι την προτιμούν εξακολουθούν να είναι περισσότεροι από εκείνους που προτιμούν ειδήσεις που εκφράζουν μία συγκεκριμένη οπτική γωνία.