Στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), υπό την προεδρία του Μιχάλη Πικραμένου και με εισηγήτριες τις συμβούλους Κωνσταντίνα Κονιδιτσιώτου-Κόλλια και Χριστίνα Μπολόφη, εξετάστηκαν τέσσερις αιτήσεις ακύρωσης. Οι αιτήσεις κατατέθηκαν από την ΠΟΣΔΕΠ, καθηγητές ΑΕΙ και Κολεγίων και αφορούν την υπουργική απόφαση που εκδόθηκε βάσει του νόμου 5094/2024 σχετικά με την ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων στην Ελλάδα.

Ο εν λόγω νόμος ρυθμίζει την αδειοδότηση και τη λειτουργία στην Ελλάδα παραρτημάτων ξένων ΑΕΙ — κρατικών ή ιδιωτικών — τα οποία ιδρύονται ως Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ). Τα ΝΠΠΕ έχουν μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα, δεν διανέμουν μερίσματα, ωστόσο οι φοιτητές καταβάλλουν δίδακτρα.

Οι προσφεύγοντες ζητούν από το ΣτΕ να εμποδίσει τη λειτουργία των εν λόγω Πανεπιστημίων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, επικαλούμενοι ότι η σχετική νομοθεσία αντίκειται στο Σύνταγμα. Συγκεκριμένα, υποστηρίζουν πως παραβιάζεται το άρθρο 16, το οποίο προβλέπει παροχή ανώτατης εκπαίδευσης μόνο από δημόσια ιδρύματα και καθηγητές με δημόσια ιδιότητα, απαγορεύοντας τη δημιουργία ιδιωτικών ΑΕΙ και επιβάλλοντας δωρεάν εκπαίδευση.

Επιπλέον, οι αιτούντες θεωρούν ότι η ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων υπονομεύει τις συνταγματικές εγγυήσεις για την ποιότητα της ανώτατης εκπαίδευσης και την ακαδημαϊκή ελευθερία.

Τα Κολέγια από την πλευρά τους ισχυρίζονται πως ο νόμος αλλοιώνει το υπάρχον τοπίο της εκπαιδευτικής αγοράς, δημιουργώντας άνισες συνθήκες ανταγωνισμού. Υποστηρίζουν ότι η αναγνώριση νέων νομικών προσώπων ως επίσημων παρόχων τίτλων σπουδών, τους υποβαθμίζει σε φορείς δεύτερης κατηγορίας, ενώ ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας των ΝΠΠΕ περιορίζει αδικαιολόγητα θεμελιώδεις ελευθερίες του ευρωπαϊκού δικαίου.

Κατά τη διάρκεια της ακρόασης τέθηκε το ζήτημα της δυναμικής και εξελικτικής ερμηνείας του άρθρου 16, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εγκατάσταση ξένων Πανεπιστημίων στη χώρα ή αν αυτό αντίκειται στο Σύνταγμα.

Σχολιάστηκε επίσης πως η λειτουργία ιδιωτικών Πανεπιστημίων ενδέχεται να επιφέρει αλλαγές και στη θέση των καθηγητών Κολεγίων, οι οποίοι θα αποκτήσουν ρόλο πανεπιστημιακών και πιθανώς θα φτάσουν να συμμετέχουν σε θεσμικά όργανα όπως το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.

Υπογραμμίστηκε ότι η δωρεάν εκπαίδευση, όπως αναφέρεται στο Σύνταγμα, κινδυνεύει να αντικατασταθεί από μια εμπορευματοποιημένη προσέγγιση της εκπαίδευσης, όπου οι φοιτητές θα λειτουργούν ως πελάτες και οι καθηγητές θα είναι ιδιωτικοί υπάλληλοι.

Ζητήθηκε επίσης από το δικαστήριο να απευθύνει προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ).

Από την άλλη πλευρά, επισημάνθηκε ότι η εποχή του κρατικού μονοπωλίου στην εκπαίδευση έχει παρέλθει λόγω της Ε.Ε. και πως η διασυνοριακή εγκατάσταση ξένων ΑΕΙ είναι θεμιτή. Επιπλέον, υποστηρίχθηκε ότι τα ήδη υπάρχοντα Κολέγια παρέχουν τίτλους με επαγγελματικά δικαιώματα και ότι η λειτουργία των ξένων Πανεπιστημίων στην Ελλάδα θα περιορίσει τη μαζική φυγή φοιτητών στο εξωτερικό, καθώς θα μπορούν να φοιτούν σε παραρτήματα εντός χώρας.

Τονίστηκε ότι η παρουσία των ιδιωτικών Πανεπιστημίων δεν θα καταργήσει ούτε θα υποβαθμίσει τα δημόσια ΑΕΙ και πως η ερμηνεία του άρθρου 16 μπορεί να επεκταθεί ώστε να επιτρέψει και την ύπαρξη μη κρατικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.

Το δικαστήριο επιφυλάχθηκε να ανακοινώσει την απόφασή του.