Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές επικρίσεις από την Κομισιόν αναφορικά με την καθυστέρηση ενσωμάτωσης δύο κρίσιμων ευρωπαϊκών Οδηγιών για τον ΦΠΑ στο εθνικό δίκαιο, μια καθυστέρηση που έχει σημαντικές επιπτώσεις τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις μικρές επιχειρήσεις.

Η Κομισιόν άρχισε ήδη τη διαδικασία παράβασης του ενωσιακού δικαίου για τις δύο Οδηγίες, τέσσερα χρόνια μετά την ψήφιση της πρώτης Οδηγίας, και δύο χρόνια μετά την ψήφιση της δεύτερης.

Η κυβερνητική στάση απέναντι στην ενσωμάτωση των Οδηγιών χαρακτηρίζεται από εμφανή απροθυμία, με το υπουργείο Οικονομικών να δηλώνει «μη έτοιμο» για την άμεση εφαρμογή τους.

Η πρώτη από τις δύο Οδηγίες (2020/285) θα μπορούσε να προσφέρει σημαντική ανακούφιση σε εκατοντάδες χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις, παρέχοντας τη δυνατότητα απαλλαγής από την υποχρέωση ΦΠΑ για επιχειρήσεις με τζίρο έως 85.000 ευρώ. Στην ελληνική πραγματικότητα, όπου κυριαρχούν οι μικρές επιχειρήσεις, η εφαρμογή αυτής της Οδηγίας θα μπορούσε να έχει καταλυτική επίδραση στην αγορά.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η δεύτερη Οδηγία (2022/542), η οποία προβλέπει τη δυνατότητα εφαρμογής μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Συγκεκριμένα, επιτρέπει την εφαρμογή έως δύο μειωμένων συντελεστών με ελάχιστο ύψος 5% και έναν κάτω του 5% σε προϊόντα όπως τρόφιμα, νερό, φάρμακα και πολιτιστικά αγαθά.

Οι επιπτώσεις αυτής της καθυστέρησης είναι πολλαπλές. Ενώ η κυβέρνηση διατηρεί τα φορολογικά υπερέσοδα και χτίζει πρωτογενή υπερ-πλεονάσματα, οι καταναλωτές και οι μικρές επιχειρήσεις υφίστανται τις συνέπειες της μη εφαρμογής των ευεργετικών διατάξεων των Οδηγιών.

Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το ζήτημα για τις μικρές επιχειρήσεις, καθώς ακόμη και με ένα χαμηλότερο όριο τζίρου (π.χ. 40.000 ευρώ), ο αριθμός των επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να επωφεληθούν είναι εξαιρετικά μεγάλος. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυξημένη ανταγωνιστικότητα και χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι η έναρξη της διαδικασίας παράβασης κατά της Ελλάδας για τη μη συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό δίκαιο στον τομέα του ΦΠΑ δεν έτυχε της αναμενόμενης προσοχής τόσο από την αντιπολίτευση όσο και από τα μέσα ενημέρωσης.

Η καθυστέρηση στην ενσωμάτωση της Οδηγίας 2022/542 είναι ιδιαίτερα προβληματική, δεδομένου ότι συνέπεσε με την περίοδο έξαρσης του πληθωρισμού και της ακρίβειας. Η έγκαιρη εφαρμογή της θα μπορούσε να είχε προσφέρει σημαντική ανακούφιση στους καταναλωτές κατά τη διάρκεια αυτής της δύσκολης περιόδου.