Τις συνθήκες διαβίωσης 448 ανθρώπων που ζουν σε αγροτικές περιοχές της Δυτικής Ελλάδας καταγράφει έρευνα της Co2gether, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Επισκέψεις Ζωής», η οποία αναδεικνύει τη σύνδεση της οικονομικής δυσχέρειας με τη σωματική και ψυχική υγεία.

Ads

Η φτώχεια στην τρίτη ηλικία δεν αποτυπώνεται μόνο στο εισόδημα, αλλά και στην ποιότητα της κατοικίας, στην πρόσβαση σε βασικά αγαθά, στην κατάσταση της υγείας και στην καθημερινή ψυχολογική επιβάρυνση.

Ads

Με κατ’ οίκον επισκέψεις, η διεπιστημονική ομάδα καταγράφει τις ανάγκες των ανθρώπων που συχνά δεν αποτυπώνονται επαρκώς στις γενικές στατιστικές. Τα ευρήματα δείχνουν πώς η οικονομική στέρηση, τα προβλήματα στέγασης, οι χρόνιες παθήσεις και η κοινωνική απομόνωση συνδέονται μεταξύ τους, επιβαρύνοντας την καθημερινότητα των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας.

Ads

Την έρευνα πραγματοποίησαν η Δρ. Μαρία Ζαφειροπούλου, γεροντολόγος, νομικός και ιδρύτρια της Co2gether, η Δρ. Ελίζαμπεθ Μεσθεναίος, κοινωνιολόγος και σύμβουλος της Co2gether, ο Δημήτριος Νέντας, υποψήφιος διδάκτορας και γενικός διευθυντής της Τράπεζας Τροφίμων, η Γεωργία Μποτζάκη, νομικός και συνήγορος ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Co2gether, η Ιφιγένεια Μπουλή, κοινωνική λειτουργός της Co2gether, και ο Γρηγόριος Αλόκριος, διευθυντής του Κέντρου Υγείας Χαλανδρίτσας.

Ads

Η πρωτοβουλία υλοποιείται με την υποστήριξη της Τράπεζας Τροφίμων και της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας, με στόχο την άμεση επαφή με ανθρώπους που χρειάζονται υποστήριξη στο σπίτι και στην κοινότητά τους.


Στεγαστική επιβάρυνση και ελλείψεις σε βασικές υποδομές

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στην έρευνα, το 28,9% του πληθυσμού στην Ελλάδα δαπανά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για στεγαστικές ανάγκες, ποσοστό που καταγράφεται ως το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, το 19% αδυνατεί να διατηρήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό.

Στο δείγμα της έρευνας, οι ελλείψεις στις κατοικίες είναι εμφανείς. Το 59,9% των κατοικιών των ατόμων άνω των 60 ετών κατασκευάστηκε πριν από το 1978, ενώ στο 20% η πρόσβαση στην είσοδο είναι δύσκολη.

Επιπλέον, το 23,1% των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας δεν διαθέτει βασικές ηλεκτρικές συσκευές, όπως ψυγείο ή πλυντήριο, ενώ το 13,2% δεν έχει ηλεκτρική κουζίνα.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι συνθήκες θέρμανσης. Το 47,4% αναφέρει ότι δεν διαθέτει επαρκή θέρμανση, ενώ το 32,1% χρησιμοποιεί μη ασφαλείς μεθόδους. Η ξυλόσομπα χρησιμοποιείται από το 21,5% και το τζάκι από το 33,9% των συμμετεχόντων.

Την ίδια στιγμή, το 7,7% δεν διαθέτει εσωτερικό χώρο υγιεινής ή μπάνιο, ενώ το 47,9% των μπάνιων που υπάρχουν χαρακτηρίζονται μέτριας ή κακής κατάστασης.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ανθρώπου με χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια, ο οποίος θερμαίνει την κατοικία του αποκλειστικά με σόμπα, ενώ ζει σε περιβάλλον με σοβαρά προβλήματα υγρασίας. Το παράδειγμα αποτυπώνει τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν όταν οι ανάγκες υγείας συνδυάζονται με ακατάλληλες συνθήκες στέγασης.

Χρόνια νοσήματα, άγχος και κοινωνική απομόνωση

Η στέρηση επηρεάζει και την ψυχική υγεία. Η μέση βαθμολογία άγχους των συμμετεχόντων στην κλίμακα GAD-7 ανέρχεται σε 8,9 στα 21. Συνολικά, το 40,6% εμφανίζει συμπτώματα μέτριου έως σοβαρού άγχους: το 30,3% μέτρια και το 10,3% σοβαρά.

Παράλληλα, τα προβλήματα σωματικής υγείας είναι συχνότερα στις μεγαλύτερες ηλικίες. Χρόνια νοσήματα αντιμετωπίζει το 92% των ατόμων άνω των 60 ετών, έναντι 61,9% των νεότερων συμμετεχόντων.

Στο σύνολο των ευρημάτων καταγράφονται επίσης διαταραχές ύπνου ή αϋπνία στο 60%, εύκολη κόπωση στο 37,9%, έντονο στρες στο 33,7% και βαθιά κοινωνική απομόνωση στο 28,4%.

Οι ανάγκες φροντίδας αποτελούν ακόμη μία σημαντική διάσταση. Το 41,2% των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας εξαρτάται από φροντιστή, ενώ το 34,7% λαμβάνει φροντίδα από μέλη της οικογένειας για περισσότερες από οκτώ ώρες την ημέρα, χωρίς θεσμική υποστήριξη.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν τόσο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ίδιοι οι ηλικιωμένοι όσο και το βάρος που επωμίζονται οι οικογενειακοί φροντιστές.

Οι προτάσεις για τη στήριξη των ηλικιωμένων

Σύμφωνα με τους συντάκτες της έρευνας, τα ευρήματα αναδεικνύουν τις ελλείψεις που αντιμετωπίζουν αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με δημογραφική συρρίκνωση και περιορισμένες επενδύσεις. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι ευρωπαϊκές στρατηγικές, όπως ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων, το «Κύμα Ανακαινίσεων» και το Όραμα για τις Αγροτικές Περιοχές, δεν έχουν τον ίδιο αντίκτυπο σε όλες τις περιοχές.

Η καλύτερη σύνδεση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης με την εθνική πολιτική και την εφαρμογή μέτρων σε τοπικό επίπεδο θα μπορούσε να συμβάλει στην πρόληψη προβλημάτων υγείας, στη βελτίωση των κατοικιών και στη μείωση των αναγκών μακροχρόνιας φροντίδας.

Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικούς άξονες:

Πρωτοβάθμια και κατ’ οίκον φροντίδα: Ανάπτυξη υπηρεσιών που θα καλύπτουν συνολικά τις ανάγκες των ηλικιωμένων, σε συνεργασία με το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» των δήμων.

Αναβάθμιση κατοικιών και ενεργειακή στήριξη: Στοχευμένες παρεμβάσεις για επισκευές, ασφαλή θέρμανση και βελτίωση της προσβασιμότητας, με έμφαση στους χαμηλοσυνταξιούχους.

Ψυχική υγεία και υποστήριξη φροντιστών: Ενίσχυση των κοινωνικών δομών με υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης και μέτρα ανακούφισης των οικογενειών που παρέχουν καθημερινή φροντίδα.

Επισιτιστική ασφάλεια: Συνεχής υποστήριξη της Τράπεζας Τροφίμων Δυτικής Ελλάδας, ώστε να καλύπτονται βασικές διατροφικές ανάγκες.

Δείτε ολόκληρη την έρευνα: