Έκκληση προς τους πολίτες να τηρούν συστηματικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια απευθύνει ο ΕΟΔΥ, προειδοποιώντας ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου αναμένεται να κυκλοφορήσει και φέτος στη χώρα, όπως συμβαίνει σχεδόν κάθε χρόνο από το 2010 και μετά.

Η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου καταγράφεται κάθε χρόνο σε πολλές χώρες του κόσμου και της Ευρώπης κατά την περίοδο αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών. Στην Ελλάδα, τα κρούσματα έχουν πλέον αποκτήσει ενδημικό χαρακτήρα, καθώς εμφανίζονται σχεδόν ανελλιπώς τα τελευταία χρόνια.

Τα στοιχεία που παραθέτει ο ΕΟΔΥ είναι ενδεικτικά της σοβαρότητας της κατάστασης.

Από το 2010 έως και το 2025 έχουν καταγραφεί συνολικά 2.184 περιστατικά λοίμωξης στη χώρα, με μέσο ετήσιο αριθμό 123 κρούσματα.

Από αυτά, το 71% αφορούσε σοβαρές μορφές της νόσου με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, ενώ 301 ασθενείς κατέληξαν, γεγονός που αντιστοιχεί σε θνησιμότητα περίπου 14%.

Κρούσματα έχουν εντοπιστεί στο παρελθόν σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας και σε περισσότερους από τους μισούς Δήμους της Ελλάδας.

Με βάση τα επιδημιολογικά δεδομένα των προηγούμενων ετών, οι ειδικοί θεωρούν σχεδόν βέβαιη την επανεμφάνιση περιστατικών και κατά τη φετινή περίοδο μετάδοσης του 2026.

Πώς μεταδίδεται ο ιός

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κοινών κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τραφούν από μολυσμένα πτηνά, κυρίως άγρια είδη, τα οποία αποτελούν τη φυσική δεξαμενή του ιού. Οι άνθρωποι που νοσούν δεν μεταδίδουν τον ιό ούτε σε άλλα κουνούπια ούτε σε άλλους ανθρώπους μέσω άμεσης επαφής.

Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων η λοίμωξη είναι ασυμπτωματική ή εκδηλώνεται με ήπια συμπτώματα. Ωστόσο, σε λιγότερο από το 1% των μολυσμένων ατόμων μπορεί να εμφανιστεί σοβαρή νευρολογική νόσος, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα, με πιθανές απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές.

Οι ομάδες υψηλού κινδύνου

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης αυξάνεται σημαντικά για:

• Άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών
• Ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς
• Πολίτες με χρόνια υποκείμενα νοσήματα

Η προχωρημένη ηλικία θεωρείται ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου τόσο για σοβαρές επιπλοκές όσο και για θανατηφόρα έκβαση της λοίμωξης.

Τα μέτρα προστασίας που συνιστά ο ΕΟΔΥ

Επειδή δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με ακρίβεια ποιες περιοχές θα επηρεαστούν περισσότερο κάθε χρονιά, ο ΕΟΔΥ καλεί τους πολίτες σε ολόκληρη τη χώρα να εφαρμόζουν με συνέπεια μέτρα ατομικής προστασίας καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου κυκλοφορίας των κουνουπιών.

Μεταξύ των βασικών συστάσεων περιλαμβάνονται:

• Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών προϊόντων για το σώμα και τον περιβάλλοντα χώρο, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης
• Τοποθέτηση σιτών σε παράθυρα και πόρτες
• Χρήση κουνουπιέρας όπου απαιτείται
• Λειτουργία ανεμιστήρων ή κλιματιστικών που δυσκολεύουν τη δράση των κουνουπιών
• Επιλογή ρούχων που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του σώματος

Απομάκρυνση στάσιμων νερών

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής των κουνουπιών, καθώς τα έντομα εναποθέτουν τα αυγά τους σε στάσιμα νερά. Για τον λόγο αυτό οι πολίτες καλούνται να:

• Ελέγχουν συστηματικά αυλές, κήπους, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα για λιμνάζοντα νερά
• Αναποδογυρίζουν ή να καλύπτουν αντικείμενα που συγκρατούν νερό
• Αλλάζουν το νερό σε δοχεία και σκεύη τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα
• Καθαρίζουν τακτικά υδρορροές, φρεάτια και λούκια
• Τοποθετούν σήτες στους αγωγούς εξαερισμού βόθρων

Ο ΕΟΔΥ τονίζει ότι οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατεσταλμένοι και όσοι πάσχουν από χρόνια νοσήματα πρέπει να εφαρμόζουν τα παραπάνω μέτρα με ακόμη μεγαλύτερη συνέπεια, καθώς αποτελούν τις πλέον ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Ενισχυμένη επιτήρηση σε όλη τη χώρα

Παράλληλα με τις οδηγίες προς τους πολίτες, ο ΕΟΔΥ υλοποιεί κάθε χρόνο ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση για την έγκαιρη ανίχνευση περιστατικών.

Οργανώνει δράσεις ενημέρωσης επαγγελματιών υγείας και κοινού, διερευνά άμεσα κάθε ύποπτο κρούσμα και συνεργάζεται διαρκώς με τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες και την τοπική αυτοδιοίκηση, που είναι υπεύθυνη για τα προγράμματα καταπολέμησης των κουνουπιών.

Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται στο «Σχέδιο Δράσης για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου» του υπουργείου Υγείας, το οποίο προβλέπει στοχευμένα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου κάθε περιοχής.

Ειδική διατομεακή Ομάδα Εργασίας αξιολογεί σε πραγματικό χρόνο τα επιδημιολογικά και εντομολογικά δεδομένα, καθορίζοντας τις περιοχές που θεωρούνται επηρεαζόμενες ή υψηλού κινδύνου, όπου εφαρμόζονται επιπρόσθετα μέτρα, μεταξύ των οποίων και παρεμβάσεις για τη διασφάλιση της επάρκειας και ασφάλειας του αίματος.