Με ημίμετρα επιχειρεί η ελληνική κυβέρνηση να αντιμετωπίσει την ενεργειακή ακρίβεια, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να μην ανακοινώνει κατά τη διάρκεια του Υπουργικού Συμβουλίου τη μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα. Αντί αυτού ανακοίνωσε ότι η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης θα διατηρηθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, ενώ αυξάνεται από τα 10 στα 15 λεπτά ανά λίτρο η επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός σημείωσε παράλληλα ότι έχει αποστείλει επιστολή προς την Κομισιόν και το Eurogroup για την ανάγκη ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών σε σχέση με τις τιμές των καυσίμων.

Τι συμβαίνει όμως στις έλλες χώρες της ΕΕ και πως αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν την ενεργειακή κρίση; Ανατρέξαμε στα διεθνή μμε, Reuters, AP, Financial Times, Euronews, αλλά και στις επίσημες κυβερνητικές/ευρωπαϊκές πηγές, με έμφαση στις εξελίξεις Σεπτεμβρίου 2026. Η εικόνα είναι αρκετά ενδιαφέρουσα, γιατί οι χώρες της ΕΕ δεν αντιμετωπίζουν την κρίση με τον ίδιο τρόπο.

Διαβάστε: Ενεργειακή κρίση / Η Ευρώπη «κουρεύει» φόρους – Η Ελλάδα;

Η σημερινή κρίση έχει κυρίως σχέση με την εκτίναξη των τιμών πετρελαίου, diesel και φυσικού αερίου μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τις διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι τα μέτρα που είχαν ανακοινωθεί μέχρι τις αρχές Μαΐου ανέρχονταν σε €14,5 δισ., ενώ αν παραταθούν έως το τέλος του 2026 το δημοσιονομικό κόστος θα μπορούσε να φτάσει τα €38,6 δισ.

Τι κάνουν οι βασικές χώρες

Γερμανία: ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα

Η Γερμανία κάνει κάτι αρκετά ευρύ.

Από τον Οκτώβριο μέχρι το τέλος του 2026 μειώνει τον ενεργειακό φόρο σε βενζίνη και diesel κατά 14 λεπτά/λίτρο, που με την αντίστοιχη επίδραση στον ΦΠΑ φτάνει περίπου 17 λεπτά/λίτρο. Το κόστος υπολογίζεται σε €2,5 δισ.

Ταυτόχρονα, όμως, έχει πάρει μέτρα για την ίδια την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας:

• κατάργηση της εισφοράς αποθήκευσης φυσικού αερίου,
• €6,5 δισ. επιδότηση των δικτύων ηλεκτρισμού το 2026,
• μόνιμη μείωση του φόρου ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία,
• συνολική ελάφρυνση περίπου €10 δισ. ετησίως από τα ενεργειακά μέτρα.

Και υπάρχει ένα ενδιαφέρον επόμενο βήμα: η κυβέρνηση σχεδιάζει να συνεχίσει την επιδότηση των δικτύων με περίπου €5,5 δισ. ετησίως το 2027–2029.

Γαλλία: στοχευμένη βοήθεια αντί για οριζόντια επιδότηση

Η Γαλλία κινείται περισσότερο προς στοχευμένα επιδόματα.

Το νέο πακέτο €450 εκατ. περιλαμβάνει επέκταση του επιδόματος για τους «grands rouleurs», δηλαδή εργαζόμενους που χρησιμοποιούν πολύ το αυτοκίνητο για να πάνε στη δουλειά. Η ενίσχυση για το τελευταίο τρίμηνο του 2026 διπλασιάζεται σε σχέση με προηγουμένως, ενώ διευρύνεται σε περίπου 5,5 εκατ. εργαζομένους.

Παράλληλα, το Παρίσι θέλει να θεσπίσει έναν μηχανισμό ώστε όταν ανεβαίνουν οι τιμές των καυσίμων, τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα του κράτους να επιστρέφουν στην κοινωνία μέσω μέτρων στήριξης.

Ιταλία: πολύ ενδιαφέρον το μοντέλο των πλαφόν

Εδώ υπάρχει κάτι που θα άξιζε ιδιαίτερα να εξεταστεί για σύγκριση με την Ελλάδα.

Η κυβέρνηση έχει ήδη δαπανήσει περίπου €2,8 δισ. σε προσωρινές μειώσεις ειδικών φόρων στα καύσιμα. Τώρα όμως στρέφεται και στις ίδιες τις εταιρείες πετρελαίου.

Η Eni ανακοίνωσε ανώτατη τιμή €2,19/litre για diesel και €1,99 για βενζίνη. Ακολούθησαν η SOCAR του Αζερμπαϊτζάν και η Q8. Περίπου οι μισοί σταθμοί ανεφοδιασμού της Ιταλίας αναμένεται να καλύπτονται από τις συμφωνίες αυτές.

Παράλληλα συζητείται φόρος υπερκερδών στις ενεργειακές εταιρείες, είτε σε ευρωπαϊκό είτε σε εθνικό επίπεδο.

Ισπανία: ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα παρέμβαση στο φυσικό αέριο

Η Ισπανία ανακοίνωσε στις 29 Σεπτεμβρίου ότι περιορίζει την επίδραση της διεθνούς τιμής φυσικού αερίου στο ρυθμιζόμενο τιμολόγιο TUR, ενώ επανέφερε ανώτατη τιμή €19,55 για τη φιάλη butano.

Είναι ενδιαφέρον ότι το ισπανικό υπουργείο υποστηρίζει πως η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ έχει περιορίσει την επίδραση των υψηλών τιμών φυσικού αερίου στην ηλεκτρική ενέργεια.

Ελλάδα: κυρίως καύσιμα και στοχευμένες ελαφρύνσεις

Η Ελλάδα είχε από τον Μάρτιο πακέτο περίπου €300 εκατ., με επιδότηση diesel κατά 16 λεπτά/λίτρο προ ΦΠΑ, δηλαδή περίπου 20 λεπτά στην τελική τιμή.

Τον Σεπτέμβριο συνεχίστηκε η επιδότηση diesel στο δίκτυο, στα 10 λεπτά/λίτρο.

Στη ΔΕΘ ανακοινώθηκε επίσης ότι από τον Ιανουάριο θα μειωθούν κατά 50% οι χρεώσεις ΥΚΩ για όλους τους οικιακούς λογαριασμούς ηλεκτρικού, που αφορούν περισσότερες από 6 εκατ. παροχές.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο: οι χώρες κινούνται σε 5 διαφορετικές κατευθύνσεις

Αν το δούμε συγκριτικά, εμφανίζονται πέντε βασικά εργαλεία:

1. Μείωση φόρων στα καύσιμα
Γερμανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα.

2. Άμεση επιδότηση συγκεκριμένων καταναλωτών
Γαλλία, Ελλάδα, Πορτογαλία.

3. Παρέμβαση στην ίδια την τιμή/περιθώριο κέρδους
Ιταλία, Τσεχία και, σε διαφορετική μορφή, Ισπανία.

4. Μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας μέσω δικτύων/φόρων
Γερμανία, Πολωνία, Ελλάδα.

5. Φορολόγηση ή συζήτηση φορολόγησης των έκτακτων κερδών των ενεργειακών εταιρειών
Ιταλία, Τσεχία, Πολωνία, ενώ Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Αυστρία και άλλα κράτη ζητούν πλέον ευρωπαϊκή προσέγγιση.  

Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό πολιτικό/οικονομικό στοιχείο της σημερινής συζήτησης: δεν υπάρχει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό μοντέλο αντιμετώπισης. Άλλες κυβερνήσεις απορροφούν το κόστος μέσω του προϋπολογισμού, άλλες μειώνουν φόρους, άλλες επιδοτούν συγκεκριμένες κατηγορίες και άλλες προσπαθούν να μεταφέρουν μέρος του κόστους στις ενεργειακές επιχειρήσεις.

Και υπάρχει πλέον μια σαφής ευρωπαϊκή συζήτηση για windfall tax σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συζήτησαν μάλιστα στις 29 Σεπτεμβρίου και το ενδεχόμενο περαιτέρω απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου.

Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα

Ο ΟΟΣΑ έχει καταγράψει πάνω από 240 μέτρα σε 49 χώρες για την τρέχουσα ενεργειακή κρίση. Περίπου 30% είναι ενεργά και στοχευμένα, 40% ενεργά αλλά μη στοχευμένα και 30% έχουν ήδη λήξει.

Και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πλέον επιτρέπει στα κράτη να χρησιμοποιούν πιο ευέλικτα κρατικές ενισχύσειςγια αγρότες, αλιείς, μεταφορές και ενεργοβόρες βιομηχανίες, ενώ συστήνει εισοδηματική στήριξη, energy vouchers και μειώσεις φόρων ηλεκτρικής ενέργειας για ευάλωτα νοικοκυριά.