Ο Καπουτζίδης με τη θεία Σταματίνα στη σειρά «Σέρρες» έκανε μια ρωγμή στην αορατότητα των ίντερσεξ ατόμων, όπως  λένε τα μέλη της Ελληνικής Κοινότητας Ίντερσεξ στη συνέντευξη που παραχώρησαν στο Tvxs στην οποία περιγράφουν τι σημαίνει το ίντερσεξ βίωμα να παραμένει μέχρι σήμερα το πιο αόρατο κομμάτι του φάσματος της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας.

Ίντερσεξ (Intersex) ή Διαφυλικά ονομάζονται τα άτομα που γεννιούνται με διάφορες φυσικές παραλλαγές στα χαρακτηριστικά φύλου τους οι οποίες δεν παραπέμπουν στον κλασικό ιατρικό ορισμό των αρσενικών και των θηλυκών  σωμάτων.

Παρακολουθώντας πέρσι το ντοκιμαντέρ «The secret of me» ένιωσα οδύνη βλέποντας ανθρώπους να μαρτυρούν τι αποτύπωμα άφησε στη ζωή τους η απόφαση ενός γιατρού ή ενός γονέα για το ποιο φύλο θα είναι αυτό που θα τους χαρακτηρίσει στην υπόλοιπη ζωή τους.

Ρωτάω με ποια ιστορία θα περιέγραφαν πιο ανάγλυφα τη ζωή ενός ίντερσεξ  ατόμου στην Ελλάδα.

«Θα περιγράφαμε τη ζωή ενός ίντερσεξ ατόμου μέσα από την ιστορία ενός παιδιού που γεννιέται σ’ ένα ελληνικό μαιευτήριο και οι γιατροί λένε στους γονείς του: “Πρέπει να αποφασίσουμε άμεσα να το διορθώσουμε”, “Θα κάνουμε μια μικρή επέμβαση και δεν θα του πείτε τίποτα”, “Δεν θα συναντήσει ποτέ άλλους ανθρώπους σαν κι αυτό” κλπ. Από εκεί ξεκινά μια σιωπή που διαρκεί χρόνια.

Οι γονείς δεν μιλούν, το παιδί μεγαλώνει χωρίς να ξέρει γιατί νιώθει διαφορετικό, γιατί υπάρχουν μυστικά γύρω από το σώμα του. Στο σχολείο αντιμετωπίζει πειράγματα, στο νοσοκομείο εξετάσεις και παρεμβάσεις χωρίς εξήγηση. Μόνο ως ενήλικο άτομο ανακαλύπτει την αλήθεια: ότι δεν ήταν “λάθος”, αλλά απλώς ίντερσεξ. Αυτή η ιστορία, που δυστυχώς δεν είναι μεμονωμένη , δείχνει τη δύναμη και τον πόνο της απόκρυψης, αλλά και την ανάγκη για αλήθεια, ορατότητα, σεβασμό και αυτοδιάθεση».

Στο θέμα  της παραβίασης των δικαιωμάτων τα ίντερσεξ άτομα επιβαρύνονται περισσότερο καθώς παραβιάζονται τα δικαιώματα τους από τη στιγμή της γέννησης. Θέλετε να μας περιγράψετε με ποιον τρόπο παραβιάζονται τα δικαιώματα καθ’ολη τη διάρκεια της ζωής;

Καταρχάς, διεθνώς, το δικαίωμα τους στη ζωή παραβιάζεται πριν καν την γέννηση, καθώς υπάρχουν ακόμα ανενημέρωτοι ή φοβικοί γιατροί που, στις περιπτώσεις προγεννητικής διάγνωσης, (παραδοσιακά) τρομοκρατούν τους μέλλοντες γονείς συστήνοντας τον τερματισμό της κύησης, ακόμα και μετά τον πέμπτο μήνα…

Αν καταφέρουν να γεννηθούν και εμφανίζουν κάποια μη τυπική ανατομία, στους γονείς προτείνονται αμέσως διάφορες επεμβάσεις αισθητικής «κανονικοποίησης», χωρίς να τους εξηγούνται οι μακροχρόνιες ψυχοσωματικές συνέπειες στη ζωή του παιδιού τους.

Αγωνίζεστε για τα δικαιώματα των παιδιών και ενηλίκων  που γεννιούνται με ποικιλομορφία χαρακτηριστικών φύλου. Ποια είναι τα μέτωπα στα οποία δίνετε τον αγώνα σας;

Στον ίντερσεξ ακτιβισμό δίνουμε πολυμέτωπο αγώνα γιατί τα ζητήματα που αφορούν τα ίντερσεξ άτομα είναι διαπλεκόμενα, ιατρικά, νομικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά. Το πρώτο μέτωπο είναι η κατάργηση των μη αναγκαίων «διορθωτικών» IGM επεμβάσεων σε βρέφη και παιδιά χωρίς τη δική τους συναίνεση, αυτές οι πρακτικές παραβιάζουν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Παράλληλα, διεκδικούμε νομική αναγνώριση των ίντερσεξ ατόμων, πρόσβαση σε σωστή ενημέρωση και εκπαίδευση για γονείς, ιατρούς και εκπαιδευτικούς, ώστε να σπάσει η σιωπή και το στίγμα.

Πιο συγκεκριμένα: Στην Υγεία αγωνιζόμαστε για την απο-παθολογικοποίηση των ίντερσεξ σωμάτων, την απαγόρευση των μη συναινετικών ιατρικών παρεμβάσεων που καταλήγουν στην παραβίαση της σωματικής τους ακεραιότητας και στην πρόκληση σωματικού (συχνά χρόνιου) πόνου, στην απουσία σεξουαλικής αίσθησης ή λειτουργικότητας και στην πρόκληση ψυχολογικού τραύματος. Αλλά παράλληλα και για την έλλειψη πρόσβασης σε σχετική ή/και αναγκαία φαρμακευτική αγωγή.

Στην εκπαίδευση αγωνιζόμαστε για ορατότητα και συμπερίληψη της ίντερσεξ πληροφορίας και της φυσικής ποικιλομορφίας στα σχολικά προγράμματα μέσω επικαιροποίησης, ώστε τα ίντερσεξ παιδιά να βρίσκουν κι εκείνα θετικά πρότυπα, να μπορούν να ανήκουν και να βιώνουν ασφαλείς χώρους εκπαίδευσης.

Σε επίπεδο πολιτειότητας, αγωνιζόμαστε για νομική αναγνώριση, μέσω ενός τρίτου δείκτη φύλου “Χ”, που θα μπορούν να χρησιμοποιούν άνθρωποι με έμφυλες ταυτότητες εκτός του διπόλου Α/Θ, ανεξάρτητα αν είναι ίντερσεξ ή όχι. Στο κοινωνικό επίπεδο τέλος, αγωνιζόμαστε για ορατότητα και διάδοση της γνώσης που θα απαλείψει το στίγμα, θα μειώσει τις δομικές & λεκτικές διακρίσεις και τελικά την έμφυλη βία και κακοποίηση.

Οι επεμβάσεις «κανονικοποίησης»  (IGM)  συνεχίζονται παρά το ότι έχουν χαρακτηριστεί από τον ΟΗΕ ως ανθρώπινα βασανιστήρια και παρά τον Ν.4958/2022 που έχει ψηφιστεί στην Ελλάδα. Με ποια επιχειρήματα προχωρούν σε τέτοιες επεμβάσεις; Εσείς είστε σε επαφή με την επιστημονική κοινότητα και σε ποιο σημείο εισακούγεστε; 

Οι γιατροί που εξακολουθούν να κάνουν «επεμβάσεις κανονικοποίησης» (IGM) σε ίντερσεξ παιδιά, παρά τον Ν. 4958/2022 και τις διεθνείς καταδίκες, λένε ότι το κάνουν «για το καλό μας»: για να αποφύγουμε ψυχολογική δυσφορία, για να έχουμε “λειτουργικά” γεννητικά όργανα, για να ταιριάζουμε στο φύλο που δηλώθηκε στη γέννησή μας ή επειδή το θέλουν οι γονείς.

Όμως, οι ίντερσεξ άνθρωποι, γνωρίζουμε πως οι επεμβάσεις αυτές δεν είναι ιατρικά αναγκαίες· γίνονται για να συμμορφωθούν τα σώματά μας στα κοινωνικά στερεότυπα του δυαδικού φύλου. Πολλά από εμάς ζούμε τις συνέπειες — πόνο, ουλές, απώλεια αίσθησης, στειρότητα, τραύμα — και την αίσθηση ότι άλλοι αποφάσισαν για το σώμα μας. Ζητάμε να σταματήσουν οριστικά οι μη συναινετικές επεμβάσεις και να αντικατασταθούν από φροντίδα που σέβεται την αυτοδιάθεσή μας, τα σώματά μας και το δικαίωμά μας να μεγαλώσουμε όπως είμαστε — άνθρωποι.

Πρόσφατα είδα το ντοκιμαντέρ «The secret of me»  στο οποίο συμμετείχαν ίντερσεξ άτομα που δεν γνώριζαν καν για ποιο λόγο είχαν υποστεί δεκάδες χειρουργεία έως και την εφηβεία τους για να καταλήξουν σε ένα ξένο σώμα τελικά με επιλογή του γιατρού ή των γονέων. Με ποιους τρόπους τραυματίζεται ένα ίντερσεξ  άτομο; 

Το τραύμα για ένα ίντερσεξ άτομο δεν περιορίζεται στις ουλές των επεμβάσεων. Ξεκινά από την παιδική ηλικία, όταν το σώμα του αντιμετωπίζεται ως «λάθος» και το ίδιο στερείται πληροφόρησης και συμμετοχής στις αποφάσεις. Η σιωπή γύρω από το σώμα του δημιουργεί αίσθημα ντροπής και απομόνωσης, ενώ το μυστικό που κουβαλούν οι οικογένειες το κάνει να πιστεύει πως πρέπει να ντρέπεται και να κρύβεται.

Πολλά από εμάς μεγαλώνουμε με διαρκή φόβο απόρριψης και δυσκολία να εμπιστευτούμε γιατρούς ή οικείους. Ο ψυχικός πόνος δεν προέρχεται μόνο από τις πράξεις, αλλά κι από την αίσθηση ότι το σώμα και η ιστορία μας δεν μας ανήκαν ποτέ — ότι κάποιος άλλος αποφάσισε ποιοι “επιτρέπεται” να είμαστε.

Με ανακοίνωση σας ευχαριστήσατε δημόσια τον κ. Καπουτζίδη για τη συμπερίληψη ενός ίντερσεξ χαρακτήρα στον δεύτερο κύκλο της σειράς Σέρρες. Είναι όπως παρατηρείτε κι εσείς η πρώτη φορά που ο όρος «ίντερσεξ» ακούγεται επίσημα στην ελληνική τηλεόραση σε σειρά μυθοπλασίας. Γιατί άργησε αυτό κατά τη γνώμη σας  ενώ υπάρχουν πολλές σειρές πλέον που συμπεριλαμβάνουν άλλες ομάδες της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας;

Άργησε γιατί το ίντερσεξ βίωμα παραμένει το πιο αόρατο κομμάτι του φάσματος της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας. Για δεκαετίες, η κοινωνία , ακόμη και μέσα στο ίδιο το κίνημα , δεν γνώριζε τι σημαίνει “ίντερσεξ”, κι αυτό δεν είναι τυχαίο. Η ιατρικοποίηση και η σιωπή γύρω από τα σώματά μας μας έκαναν να πιστεύουμε ότι δεν πρέπει να μιλάμε γι’ αυτό. Μεγαλώναμε πιστεύοντας ότι είμαστε “εξαιρέσεις” ή “ιατρικά λάθη”.

Η ορατότητα προϋποθέτει ενημέρωση, και αυτή έχει αρχίσει μόλις πρόσφατα . Η επιλογή του κ. Καπουτζίδη να εντάξει ίντερσεξ χαρακτήρα είναι μια ρωγμή στην αόρατότητα, μια πρόσκληση να δούμε την ποικιλομορφία των σωμάτων ως αυτό που είναι: φυσική και ανθρώπινη.

• Διαβάστε: Ελληνική Κοινότητα Ίντερσεξ / Το «ευχαριστώ» στον Καπουτζίδη για τη «θεία Σταματίνα» στις «Σέρρες»

Πώς ανταποκρίνεται η πολιτεία στα αιτήματα σας; Και σε επίπεδο νομοθετικό και σε επίπεδο ενημέρωσης πχ στα σχολεία; Είναι ανοιχτή σε πρωτοβουλίες που θα βοηθήσουν την κοινωνία να γίνει πιο συμπεριληπτική;

Η πολιτεία έκανε ένα σημαντικό βήμα με τον Ν. 4958/2022, απαγορεύοντας τις μη συναινετικές επεμβάσεις. Ωστόσο,  η εφαρμογή του νόμου παραμένει μετέωρη, η επιτροπή που θεσπίζει ο νόμος δεν έχει συσταθεί και η ιατρική κοινότητα δεν έχει ενημερωθεί θεσμικά. Στα σχολεία δεν υπάρχει ουσιαστική εκπαίδευση για το φύλο και τη σωματική ποικιλομορφία (παρόλο που ψηφίστηκε η αποστολή κατευθυντήριων συμπερίληψης των ΛΟΑΤΚΙ+ παιδιών στα σχολεία με τον Ν.5029/2023), ενώ οι γιατροί συχνά αγνοούν τον συγκεκριμένο νόμο ή ρωτούν την οργάνωση μας. Παρά τις δηλώσεις συμπερίληψης του πρωθυπουργού το 2022, οι πρόσφατες τοποθετήσεις του για «δύο φύλα μόνο» δείχνουν οπισθοχώρηση και διπλό μήνυμα. Η πολιτεία φαίνεται να ακούει τυπικά μόνο, αλλά όχι να ενεργεί σταθερά· εμείς ζητάμε συνέπεια, εκπαίδευση και θεσμική προστασία που θα έχει πραγματικό αντίκτυπο στις ζωές μας.

Τι θεωρείτε ότι έχετε κερδίσει ως κοινότητα και τι θέλετε άμεσα να κατακτηθεί στην κοινωνία; 

Ως ίντερσεξ κοινότητα έχουμε κερδίσει κάτι πολύτιμο: να σπάσει η σιωπή. Πλέον μιλάμε δημόσια, απαιτούμε χώρο και διαμορφώνουμε το δικό μας λόγο αντί να μιλούν άλλοι για εμάς. Η ψήφιση του Ν. 4958/2022 ήταν ένα πρώτο βήμα αναγνώρισης των παραβιάσεων που έχουμε υποστεί, αλλά όχι της ίδιας της ίντερσεξ σωματικότητας. Παραμένουμε αόρατα στα έγγραφα, στις ταυτότητες, στα σχολικά βιβλία και στα πρωτόκολλα υγείας.

Αυτό που θέλουμε άμεσα είναι εκπαίδευση για το φύλο και τη σωματική ποικιλομορφία σε σχολεία και πανεπιστήμια, εφαρμογή του νόμου με συμμετοχή των ίντερσεξ ατόμων και θεσμική αναγνώριση που θα προστατεύει τα δικαιώματά μας. Με δυό λόγια, θα θέλαμε η Ελληνική Πολιτεία να ακολουθήσει τις πρόσφατες ευρωπαϊκές συστάσεις για ίντερσεξ που η ίδια ψήφισε στις 07/10/2025.