Στη Ρουμανία και την Ουγγαρία δεν μπορούν να βρουν λύση για την πτώση της στάθμης του Δούναβη, που απειλεί τη λειτουργία των πυρηνικών αντιδραστήρων. Αλλά στην Ελλάδα του Μητσοτάκη, ισχυρά λόμπι δουλεύουν ασταμάτητα υπέρ των πυρηνικών. Η κυβέρνηση ηδη συγκρότησε διακυβερνητική επιτροπή που ψάχνει την καλύτερη τοποθεσία. Και τα προπαγανδιστικά άρθρα διαδέχονται το ένα το άλλο.

Η ιστορική ξηρασία και οι εξαιρετικά χαμηλές στάθμες του Δούναβη ανάγκασαν την Ουγγαρία να περιορίσει δραστικά την παραγωγή του πυρηνικού σταθμού του Πακς, ενώ στη Ρουμανία οι δύο αντιδραστήρες του Τσερναβοντά τέθηκαν τελικά εκτός λειτουργίας, καθώς δεν υπήρχε επαρκές νερό για την ψύξη τους. (Reuters).

Διαβάστε: Ξηρασία στην Ευρώπη / Ο Δούναβης σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα – Απειλούνται μεταφορές και πυρηνικοί σταθμοί

Που θα εγκατασταθούν άραγε -όπως μας προτείνουν τελευταία διάφοροι- στην άνυδρη αλλά σεισμογενή Ελλάδα; Δίπλα σε θάλασσα που θα ρυπαίνουν; Και ποιος θα φροντίσει για τη λειτουργία τους; O σταθμάρχης των Τεμπών; Oταν είναι πολλά τα λεφτά, τέτοιες ερωτήσεις περνούν σε δεύτερη μοίρα.

Διαβάστε: Μητσοτάκης / Ολοταχώς προς «μίνι» πυρηνικούς αντιδραστήρες – Συγκροτεί υπουργική επιτροπή «υψηλού επιπέδου»

Η κωλοτούμπα Μητσοτάκη

Πρόσφατα, η «φωνή των πυρηνικών», τέως του Πολυτεχνείου, Μαρία Δαμανάκη, μας παρα-πληροφόρησε ότι «η πολιτική για τις ΑΠΕ δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα». Αυτό δεν έχει καμία βάση, ειδικά για την Ελλάδα. Οι ΑΠΕ καλύπτουν πλέον σταθερά πάνω από το 50% της μηνιαίας ηλεκτροπαραγωγής της χώρας (π.χ. 56% τον Μάρτιο του 2026).

«Η ασφάλεια στις νέες (πυρηνικές) εγκαταστάσεις μπορεί να είναι πολύ πιο ουσιαστική» γράφει η κυρία Δαμανάκη, ενώ η Ελλάδα «δεν μπορεί να είναι αδιάφορη ή εχθρική εκ των προτέρων. ..Η απόφαση του Ελληνα πρωθυπουργού να την τοποθετήσει στο τραπέζι των συζητήσεων είναι σωστή».

Διαβάστε: Στέλιος Κούλογλου / Εδώ πυρηνικός σταθμός, εδώ πυρηνικός σταθμός. Σας μιλάει…

Θυμίζω ότι τον Μάρτιο, πριν μιλήσει η «φωνή», ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε κάνει μια απίστευτη κωλοτούμπα που πέρασε απαρατήρητη από τα ελληνικά ΜΜΕ, με ελάχιστες εξαιρέσεις.

Ο «πράσινος» πρόεδρος της ΝΔ, που κατέστρεψε τη Δυτική Μακεδονία στο όνομα της πράσινης ενέργειας, ανακοίνωσε σε Σύνοδο για την Πυρηνική Ενέργεια στο Παρίσι ότι η Ελλάδα θα εξετάσει εάν οι αρθρωτοί αντιδραστήρες, οι περίφημοι SMRs, μπορούν να ενταχθούν στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα.

Ποιος θα αναλάβει τον σταθμό; Ιδού η απορία

Στις αρχές Αυγούστου, ένας αρθρογράφος στο Protagon αφού προσπέρασε το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι σεισμογενής,  διασκέδασε και τις επιφυλάξεις για πυρηνικά εργοστάσια στην πιο ρουσφετολογική  χώρα της Ευρώπης, που δεν μπορεί να λειτουργήσει ούτε σιδηρόδρομο:

«Εύλογα ο ανυποψίαστος πολίτης θα διερωτηθεί αν η Ελλάδα είναι σε θέση να φέρει σε πέρας ένα τόσο απαιτητικό έργο. Η απάντηση είναι «ναι» – το έχει ήδη κάνει..

..Από τεχνικής άποψης, ο σταθμός αερίου της Ρεβυθούσας αποτελεί ένα έργο με απαιτήσεις παρεμφερείς με εκείνες ενός πυρηνικού σταθμού. Η κρίσιμη ερώτηση, όμως, είναι ποια από τις δύο Ελλάδες θα το αναλάβει. Η Ελλάδα που δουλεύει με το ανώτατο επίπεδο επαγγελματισμού; Ή η Ελλάδα που πνίγεται στα ΦΕΚ, στις επιτροπές και στην αναβλητικότητα;».

Η σύγκριση ενός πυρηνικού σταθμού με το έργο της Ρεβυθούσας για την αποθήκευση και την επεξεργασία φυσικού αερίου είναι αστεία. Είναι σαν να συγκρίνεις ένα περίστροφο με ένα κανόνι.

Αν, βέβαια, επαγγελματίες όπως ο αρθρογράφος αναλάβουν την υπόθεση, ξεπερνώντας τα ΦΕΚ (δηλαδή τους περιβαλλοντικούς νόμους) και κάνουν γρήγορα (πριν αντιδράσουν οι ιθαγενείς), δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα.

Η προπαγάνδα των «μικρών» πυρηνικών

Τα συμφέροντα είναι μεγάλα. Γαλλικοί και άλλοι ενεργειακοί όμιλοι αναζητούν χώρες χωρίς πυρηνική υποδομή, όπου μπορούν να ανοίξουν νέες αγορές.

Προπαγανδιστικά, αποκαλούν τους αρθρωτούς αντιδραστήρες «μικρούς» (SMRs) και τους παρουσιάζουν ως τη νέα, ασφαλή και πιο φθηνή λύση. Αλλά αυτό το βασικό επιχείρημα, ότι δηλαδή πρόκειται για μικρότερους αντιδραστήρες άρα και για μικρότερο πρόβλημα, δεν επιβεβαιώνεται από την επιστημονική έρευνα.

Μελέτη ερευνητών του Stanford και του University of British Columbia κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι περισσότεροι σχεδιασμοί SMRs που εξετάστηκαν θα μπορούσαν να παράγουν από δύο έως και τριάντα φορές περισσότερα πυρηνικά απόβλητα ανά μονάδα παραγόμενης ενέργειας σε σχέση με τους συμβατικούς αντιδραστήρες.( Εδώ η μελέτη)

«Μικροί» αντιδραστήρες, μεγαλύτερα απόβλητα

Άρα, η περίφημη «μικρή» πυρηνική λύση δεν εξαφανίζει το πρόβλημα των αποβλήτων. Μπορεί να το μεγαλώνει.

Και το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ποσότητα. Είναι και η διαχείριση. Τα πυρηνικά απόβλητα παραμένουν επικίνδυνα για χρονικά διαστήματα που υπερβαίνουν κατά πολύ τον σημερινό ανθρώπινο πολιτισμό.

Χρειάζονται ασφαλή αποθήκευση και τελικά μόνιμη διάθεση σε εγκαταστάσεις που δεν υπάρχουν ακόμη σε επαρκή κλίμακα σε κανένα μέρος του κόσμου. Η Ελλάδα, μια χώρα που δεν έχει λύσει ούτε το πρόβλημα των χωματερών, θα πρέπει επομένως να απαντήσει πρώτα στο πολύ απλό ερώτημα: πού θα πάνε τα απόβλητα;

Υπάρχει και ένα δεύτερο ζήτημα που συχνά χάνεται πίσω από το επικοινωνιακό περιτύλιγμα της «καινοτομίας»: η ασφάλεια.

Χωρίς εγγυήσεις ασφάλειας και οικονομικής βιωσιμότητα

Οι SMRs δεν είναι ένας ενιαίος τύπος τεχνολογίας. Υπάρχουν διαφορετικά σχέδια, διαφορετικά καύσιμα και διαφορετικές απαιτήσεις. Ορισμένα προϋποθέτουν καύσιμα υψηλότερου εμπλουτισμού, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις ασφαλείας.

Και όταν αντί για έναν μεγάλο αντιδραστήρα έχουμε ένα δίκτυο πολλών μικρότερων μονάδων, αυξάνονται αντίστοιχα τα σημεία που πρέπει να ελέγχονται, να προστατεύονται και να επιτηρούνται.

Αμφισβητείται επίσης το οικονομικό επιχείρημα. Οι SMRs υπόσχονται μικρότερο αρχικό κόστος από τα συμβατικά πυρηνικά εργοστάσια. Ομως η μαζική παραγωγή που θα έκανε αυτή την υπόσχεση πραγματικότητα δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Η οικονομική τους βιωσιμότητα παραμένει σε σημαντικό βαθμό υπόθεση για το μέλλον.

Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;

Υπάρχει ακόμη μια διάσταση, γεωπολιτική. Η πυρηνική τεχνολογία δεν αφορά μόνο την παραγωγή ηλεκτρισμού. Η ανάπτυξη πυρηνικών υποδομών δημιουργεί τεχνογνωσία, ανθρώπινο δυναμικό και πρακτικές που συνδέονται ευρύτερα με την πυρηνική τεχνολογία.

Δεν σημαίνει φυσικά ότι μια χώρα που αποκτά SMRs αποκτά αυτομάτως δυνατότητα κατασκευής πυρηνικών όπλων. Σημαίνει όμως ότι εντάσσεται σε ένα πολύ διαφορετικό στρατηγικό περιβάλλον.

Η Ελλάδα καλείται να αποφασίσει εάν θα ανοίξει μια νέα αγορά δισεκατομμυρίων για μια τεχνολογία που ακόμη αναζητά την οικονομική και τεχνική της λύση. Και αυτή η απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί πίσω από κλειστές πόρτες, ούτε με το επιχείρημα ότι «η τεχνολογία αλλάζει». Με παραπειστικά επιχειρήματα ότι οι πράσινες πηγές ενέργειας δεν είναι αποτελεσματικές.

Πριν αρχίσει το πάρτι των συμφερόντων, χρειάζεται δημόσια συζήτηση, ανεξάρτητες μελέτες, πλήρης οικονομική ανάλυση και απαντήσεις για την ασφάλεια, τα απόβλητα, το νερό, το κόστος και το ποιος τελικά θα πληρώσει τον λογαριασμό.

Γιατί τα πυρηνικά εργοστάσια μπορεί να παρουσιάζονται ως μικρά. Τα συμφέροντα γύρω τους, όμως, μόνο μικρά δεν είναι.