Με αμείωτη ένταση εξελίσσεται το πρώτο ισχυρό κύμα καύσωνα του φετινού καλοκαιριού, με τον υδράργυρο να ξεπερνά ήδη τους 41 βαθμούς Κελσίου και τις προγνώσεις να δείχνουν ακόμη υψηλότερες θερμοκρασίες έως και την Τετάρτη.

Σε αρκετές περιοχές της χώρας αναμένονται μέγιστες τιμές που ενδέχεται να αγγίξουν ακόμη και τους 43°C, ενώ οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι οι επόμενες δύο ημέρες θα αποτελέσουν την κορύφωση του φαινομένου.

Παρά τη σφοδρή ζέστη, οι δείκτες θερμικής καταπόνησης δεν δείχνουν προς το παρόν γενικευμένες συνθήκες ακραίου κινδύνου σε ολόκληρη τη χώρα.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε αρκετές περιοχές η υψηλή υγρασία ενισχύει σημαντικά την αίσθηση δυσφορίας, αυξάνοντας την επιβάρυνση για όσους εργάζονται ή κινούνται σε εξωτερικούς χώρους, αλλά και για τις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού.

Οι υψηλότερες θερμοκρασίες της ημέρας

Σύμφωνα με τα στοιχεία του δικτύου αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (meteo.gr), οι υψηλότερες μέγιστες θερμοκρασίες της Δευτέρας καταγράφηκαν στη Ρίζα Κορινθίας, τη Μακρακώμη Φθιώτιδας και την Ωλένη Ηλείας, όπου ο υδράργυρος έφτασε τους 41,1°C.

Η εικόνα των μετρήσεων δείχνει το εύρος του καύσωνα σε ολόκληρη την επικράτεια, καθώς σε 24 μετεωρολογικούς σταθμούς η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 40°C, ενώ σε 159 σταθμούς καταγράφηκαν μέγιστες τιμές άνω των 37°C, γεγονός που αποτυπώνει τη μεγάλη γεωγραφική εξάπλωση του θερμού κύματος.

Η υγρασία κάνει τη ζέστη ακόμη πιο αποπνικτική

Σύμφωνα με μετεωρολόγους, η θερμοκρασία από μόνη της δεν αρκεί για να περιγράψει τις πραγματικές συνθήκες που βιώνει ο ανθρώπινος οργανισμός.

Σε περιοχές όπως η Ηλεία, ο Πύργος, η Ήπειρος, η Πρέβεζα, η Πάργα, το Αιτωλικό και γενικότερα τμήματα της Αιτωλοακαρνανίας, οι θερμοκρασίες κινήθηκαν γύρω στους 36-37 βαθμούς, όμως η ιδιαίτερα αυξημένη σχετική υγρασία εκτόξευσε τον δείκτη δυσφορίας, δημιουργώντας συνθήκες πολύ μεγαλύτερης θερμικής επιβάρυνσης.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αίσθηση της ζέστης επηρεάζεται όχι μόνο από τη θερμοκρασία, αλλά και από παράγοντες όπως η υγρασία, ο άνεμος και η ηλιακή ακτινοβολία, οι οποίοι καθορίζουν το πραγματικό επίπεδο καταπόνησης του ανθρώπινου σώματος.

Τι δείχνει ο δείκτης θερμικής καταπόνησης

Παρότι ο καύσωνας βρίσκεται στην κορύφωσή του, η εικόνα του δείκτη WBGT (Wet Bulb Globe Temperature), που χρησιμοποιείται διεθνώς για την αξιολόγηση της θερμικής επιβάρυνσης, δεν υποδηλώνει γενικευμένες συνθήκες ακραίου κινδύνου.

Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι δεν αναμένεται εκτεταμένη εμφάνιση των υψηλότερων κατηγοριών επικινδυνότητας, ωστόσο σε αρκετές περιοχές της δυτικής Ελλάδας, της Θεσσαλίας, της ανατολικής Στερεάς, της Αττικής και της νότιας Πελοποννήσου καταγράφονται τιμές που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.

Οι συνθήκες αυτές μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά εργαζόμενους σε υπαίθριες δραστηριότητες, αθλούμενους, ηλικιωμένους, μικρά παιδιά και άτομα που δεν έχουν ακόμη εγκλιματιστεί στις υψηλές θερμοκρασίες.

Οι επόμενες 48 ώρες θα είναι οι πιο δύσκολες

Οι προγνώσεις συγκλίνουν ότι το κύμα ζέστης θα διατηρηθεί τουλάχιστον έως και την Τετάρτη, με την Τρίτη να αναμένεται ακόμη θερμότερη σε αρκετές περιοχές της χώρας.

Οι μέγιστες θερμοκρασίες θα εξακολουθήσουν να ξεπερνούν τους 40 βαθμούς σε πολλές ηπειρωτικές περιοχές, ενώ από την Τετάρτη θα αρχίσει σταδιακή αποκλιμάκωση στη βόρεια Ελλάδα. Αντίθετα, στην κεντρική και τη νότια χώρα η έντονη ζέστη θα επιμείνει περισσότερο πριν αρχίσει να υποχωρεί.

Καύσωνας και υγεία: Οι 9 παθήσεις που επιβαρύνονται περισσότερο από την ακραία ζέστη – Τι προειδοποιούν οι ειδικοί

Οι ημέρες του καύσωνα δεν προκαλούν μόνο έντονη δυσφορία, αλλά μπορούν να εξελιχθούν σε σοβαρή απειλή για εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν με χρόνια προβλήματα υγείας.

Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες καταπονούν τον οργανισμό, δυσκολεύουν τη φυσιολογική θερμορύθμιση και αυξάνουν τον κίνδυνο επιδείνωσης υποκείμενων νοσημάτων, οδηγώντας σε περισσότερες επιπλοκές, νοσηλείες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε απειλητικές για τη ζωή καταστάσεις.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα δεν αρκεί η αναζήτηση λίγης δροσιάς. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι ευπαθείς ομάδες, καθώς η ακραία ζέστη αυξάνει σημαντικά τις απαιτήσεις του οργανισμού και μπορεί να επιδεινώσει την πορεία αρκετών χρόνιων παθήσεων.

Γιατί η ζέστη επιβαρύνει τον οργανισμό

Η διατήρηση της φυσιολογικής θερμοκρασίας του σώματος απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια όταν επικρατούν ακραίες θερμοκρασίες. Ο οργανισμός αναγκάζεται να εργάζεται εντονότερα για να αποβάλει τη θερμότητα, γεγονός που επιβαρύνει την καρδιά, τα νεφρά και άλλα ζωτικά συστήματα.

Σύμφωνα με ειδικούς, αυτή η αυξημένη καταπόνηση μπορεί να οδηγήσει σε απορρύθμιση προϋπαρχόντων νοσημάτων και να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας.

Οι παθήσεις που επηρεάζονται περισσότερο:

1. Αρθρίτιδα και ουρική αρθρίτιδα

Οι υψηλές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με αυξημένη υγρασία, μπορούν να εντείνουν τη φλεγμονή στις αρθρώσεις, προκαλώντας περισσότερο πόνο, δυσκαμψία και οίδημα σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα.

Στην ουρική αρθρίτιδα, η αφυδάτωση αυξάνει τα επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα, ευνοώντας τη δημιουργία κρυστάλλων στις αρθρώσεις και την εκδήλωση επώδυνων κρίσεων.

2. Χρόνια νεφρική νόσος και πέτρες στα νεφρά

Η έντονη εφίδρωση και η μειωμένη πρόσληψη υγρών αυξάνουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης, με αποτέλεσμα τα ούρα να γίνονται πιο συμπυκνωμένα και να διευκολύνεται ο σχηματισμός λίθων.

Στα άτομα με χρόνια νεφρική νόσο, η μειωμένη αιμάτωση των νεφρών και οι διαταραχές στην ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά τη νεφρική λειτουργία.

3. Άσθμα και Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)

Ο ιδιαίτερα θερμός και ξηρός αέρας μπορεί να προκαλέσει στένωση των αεραγωγών, αυξάνοντας την πιθανότητα κρίσεων άσθματος ή παροξύνσεων της ΧΑΠ.

Ταυτόχρονα, κατά τις ημέρες του καύσωνα παρατηρούνται συχνά υψηλότερες συγκεντρώσεις όζοντος, ατμοσφαιρικής ρύπανσης και γύρης, παράγοντες που επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο το αναπνευστικό σύστημα.

4. Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος

Οι υψηλές θερμοκρασίες συνδέονται με συχνότερες εξάρσεις της νόσου, με αρκετούς ασθενείς να εμφανίζουν εντονότερους πόνους στις αρθρώσεις, κόπωση και δερματικά εξανθήματα.

Επιπλέον, πολλοί πάσχοντες παρουσιάζουν αυξημένη ευαισθησία στην ηλιακή ακτινοβολία, γεγονός που καθιστά την αποτελεσματική αντηλιακή προστασία ιδιαίτερα σημαντική.

5. Σακχαρώδης διαβήτης

Η ζέστη μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τον γλυκαιμικό έλεγχο.

Η αυξημένη αιμάτωση του δέρματος ενδέχεται να επιταχύνει την απορρόφηση της ινσουλίνης, αυξάνοντας τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας, ενώ η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει άνοδο των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα.

Για τον λόγο αυτό, οι διαβητικοί καλούνται να ελέγχουν συχνότερα το σάκχαρό τους, να ενυδατώνονται επαρκώς και να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού τους.

6. Σκλήρυνση κατά πλάκας

Ακόμη και μικρή αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος μπορεί να επιδεινώσει προσωρινά τα συμπτώματα της σκλήρυνσης κατά πλάκας.

Το γνωστό φαινόμενο Uhthoff μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη κόπωση, μυϊκή αδυναμία, μούδιασμα, προβλήματα όρασης και δυσκολίες στη συγκέντρωση.

Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι τα συμπτώματα αυτά συνήθως υποχωρούν όταν μειωθεί η θερμοκρασία του σώματος και δεν αποτελούν απαραίτητα ένδειξη νέας υποτροπής της νόσου.

7. Καρδιαγγειακά νοσήματα

Κατά τη διάρκεια του καύσωνα η καρδιά λειτουργεί εντονότερα προκειμένου να αποβάλει τη θερμότητα μέσω του δέρματος.

Για όσους πάσχουν από στεφανιαία νόσο ή καρδιακή ανεπάρκεια, αυτή η πρόσθετη καταπόνηση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου ή απορρύθμισης της καρδιακής λειτουργίας, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει αφυδάτωση.

8. Ημικρανία

Οι απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας, η έντονη ηλιοφάνεια, η αφυδάτωση, η ατμοσφαιρική ρύπανση αλλά και οι διαταραχές του ύπνου αποτελούν γνωστούς παράγοντες που μπορούν να πυροδοτήσουν κρίσεις ημικρανίας.

Γι’ αυτό αρκετοί ασθενείς εμφανίζουν συχνότερα επεισόδια κατά τους θερινούς μήνες.

9. Κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές

Η ακραία ζέστη δεν επηρεάζει μόνο τη σωματική αλλά και την ψυχική υγεία.

Μελέτες δείχνουν ότι κατά τις περιόδους καύσωνα αυξάνονται οι επισκέψεις στα τμήματα επειγόντων περιστατικών για ψυχιατρικά προβλήματα, ενώ έχει παρατηρηθεί και μεγαλύτερος κίνδυνος αυτοκτονικού ιδεασμού και αυτοκτονικών συμπεριφορών.

Η θερμική καταπόνηση, η αφυδάτωση και η κακή ποιότητα ύπνου μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης και των αγχωδών διαταραχών.

Επιπλέον, ορισμένα αντικαταθλιπτικά και άλλα ψυχοτρόπα φάρμακα επηρεάζουν τη θερμορύθμιση ή αυξάνουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική τη στενή συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

Πώς μπορούμε να προστατευθούμε

Οι ειδικοί συστήνουν να λαμβάνονται συγκεκριμένα μέτρα κατά τις ημέρες με πολύ υψηλές θερμοκρασίες:

• Επαρκής κατανάλωση νερού, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού όπου απαιτείται
• Παραμονή σε δροσερούς ή κλιματιζόμενους χώρους, ιδιαίτερα μεταξύ 11:00 και 17:00
• Επιλογή ελαφριών, ανοιχτόχρωμων ρούχων από υφάσματα που επιτρέπουν στο σώμα να αναπνέει
• Αποφυγή πολύωρης έκθεσης στον ήλιο και περιορισμός των εξωτερικών δραστηριοτήτων τις θερμότερες ώρες
• Σωστή κατανομή των γευμάτων μέσα στην ημέρα και επαρκής ξεκούραση
• Επικοινωνία με τον προσωπικό γιατρό για ενδεχόμενη προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής, καθώς ορισμένα φάρμακα μπορεί να αυξάνουν την ευαισθησία του οργανισμού στις υψηλές θερμοκρασίες