Η πιο συναρπαστική σεζόν στην ιστορία της Ευρωλίγκας, που για πρώτη φορά διεξήχθη με τη συμμετοχή 20 ομάδων, έφτασε πλέον στην τελική της ευθεία, με το Final Four της Αθήνας να αρχίζει την Παρασκευή (22/5) και ολοκληρώνεται δύο ημέρες αργότερα, την Κυριακή (24/5) με τον μεγάλο τελικό που θα κρίνει τον νικητή της διοργάνωσης.

Το Final Four, το οποίο δοκιμάστηκε πρώτη φορά για δύο σεζόν στα μέσα της δεκαετίας του 1960 και αργότερα υιοθετήθηκε για την ανάδειξη των πρωταθλητών Ευρώπης από το 1988 και μετά, προκαλεί όλη την αγωνία ενός δράματος, όπου όλα παίζονται σε ένα παιχνίδι.

Για ένα Σαββατοκύριακο κάθε χρόνο, τα βλέμματα της παγκόσμιας κοινότητας του μπάσκετ στρέφονται αποκλειστικά στο Final Four της Ευρωλίγκας, το οποίο έχει αποδείξει ότι αποτελεί καθαρή εικόνα της απρόβλεπτης φύσης, του απαράμιλλου πάθους και των ιδιαίτερων δυνατοτήτων του ευρωπαϊκού μπάσκετ.

Η διοργάνωση έχει φιλοξενηθεί σε πολλές από τις ιστορικές πόλεις της ηπείρου, προσφέροντας στους φιλάθλους έναν συνδυασμό εξαιρετικών αγώνων και πολιτιστικών εκδηλώσεων σε ένα εντυπωσιακό πακέτο.

Η πρώτη φορά όπου αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθεί το format με το Final Four στο τέλος, για την ανάδειξη του πρωταθλητή, ήταν κατά τη σεζόν του 1965-66. Μάλιστα, ανάμεσα στις ομάδες που συμμετείχαν βρισκόταν και μία Ελληνική.

Πιο συγκεκριμένα, στη Μπολόνια, τα δύο ζευγάρα των ημιτελικών αποτελούνταν από την ΤΣΣΚΑ Μόσχας κόντρα στη Μιλάνο αλλά και από τη Σλάβια Πράγας με αντίπαλο την ΑΕΚ! Ο «δικέφαλος» ηττήθηκε με 103-73 ωστόσο το τρόπαιο το σήκωσε τελικά η ιταλική ομάδα που επικράτησε με 77-72 ενώ οι «κιτρινόμαυροι» κατέλαβαν την τέταρτη θέση.

Το ίδιο format δοκιμάστηκε και την επόμενη σεζόν, ωστόσο έπρεπε να περάσουν 21 χρόνια ώστε να χρησιμοποιηθεί ξανά, ενώ ανάμεσα στις ομάδες βρισκόταν για μία ακόμη φορά ελληνικός σύλλογος.

Για την ακρίβεια, στο Final Four του 1988 στη Γάνδη, ο Άρης που εκείνη την περίοδο είχε πρωταγωνιστικό ρόλο, βρέθηκε αντιμέτωπος με την μετέπειτα τροπαιούχο Μιλάνο, ενώ την τετράδα συμπλήρωνε, η στη συνέχεια φιναλίστ, Μακάμπι Τελ Αβίβ και η Παρτιζάν, η οποία κατέλαβε την τρίτη θέση νικώντας την ομάδα της Θεσσαλονίκης με 105-93.

Το πρώτο επί ελληνικού εδάφους

Το 1993, η Ελλάδα φιλοξένησε για πρώτη φορά το Final Four, το οποίο διεξήχθη στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας.

Την πρώτη θέση κατέλαβε η Λιμόζ έχοντας επιβληθεί στον τελικό κόντρα στην Τρεβίζο με 59-55 ενώ ο ΠΑΟΚ πήρε την τρίτη θέση επικρατώντας της Ρεάλ Μαδρίτης με 76-70.

Η πρώτη διπλή Ελληνική εκπροσώπηση

Την αμέσως επόμενη σεζόν, δηλαδή το 1993-94 και το Final Four του Τελ Αβίβ, για πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού, βρέθηκαν δύο ελληνικές ομάδες.

Ο Ολυμπιακός και ο Παναθηναϊκός «διασταύρωσαν τα ξίφη» τους σε έναν ημιτελικό όπου οι ερυθρόλευκοι κατάφεραν να επικρατήσουν με 77-72 και να περάσουν στον τελικό.

Εκεί αντιμετώπισαν τη Μπανταλόνα, η οποία είχε περάσει το επίσης ισπανικό εμπόδιο Μπαρτσελόνα. Στον μεγάλο τελικό, η ομάδα του Πειραιά δεν μπόρεσε να πάρει τη νίκη και ηττήθηκε με σκορ 59-57 ενώ το «τριφύλλι» ακολούθησε στην τρίτη θέση, αφού επιβλήθηκε των Καταλανών με 100-83.

Μάλιστα, αντίστοιχη ήταν η κατάσταση και την επόμενη χρονιά (1994-95) στη Σαραγόσα, όπου οι «αιώνιοι» έφτασαν ξανά μαζί στο Final Four. Ο Ολυμπιακός ήταν ξανά νικητής κόντρα στον Παναθηναϊκό με 58-52, ενώ στον άλλο ημιτελικό η Ρεάλ Μαδρίτης τα κατάφερε με αντίπαλο τη Λιμόζ και πέρασε στον τελικό επικρατώντας με 62-49.

Για μία ακόμη φορά, νικήτρια ήταν η ομάδα από την Ισπανία, καθώς η «Βασίλισσα» έκαμψε τους «ερυθρόλευκους» με 73-61 ενώ οι «πράσινοι» νίκησαν με 91-77 τη Λιμόζ και πήραν ξανά την τρίτη θέση.

Το Final Four του 2001

Τη σεζόν 2000-2001 στην Ευρωλίγκα δεν πραγματοποιήθηκε Final Four, ωστόσο υπό την αιγίδα της FIBA διεξήχθη στο Παρίσι η SuproLeague, με τον τίτλο να αναγνωρίζεται κανονικά.

Η Μακάμπι κατάφερε να πάρει την πρώτη θέση επικρατώντας στον τελικό του Παναθηναϊκού με 81-67, ενώ η τρίτη θέση κρίθηκε ανάμεσα στην Εφές και την ΤΣΣΚΑ Μόσχας, με την τούρκικη ομάδα να νικά τη ρωσική με σκορ 91-85.

Η τελευταία φορά επί ελληνικού εδάφους

Το 2007 η Αθήνα και το ΟΑΚΑ φιλοξένησαν το τελευταίο Final Four που διεξήχθη στη χώρα μας. Μάλιστα, ο Παναθηναϊκός ήταν ο θριαμβευτής, κατακτώντας το τέταρτο τρόπαιο του, μετά τη νίκη στον τελικό κόντρα στην ΤΣΣΚΑ Μόσχας με 93-91.

Την τρίτη πήρε η Μάλαγα κόντρα στη Μπασκόνια (76-74), ενώ MVP του Final Four αναδείχθηκε ο Δημήτρης Διαμαντίδης και πρώτος σκόρερ ο Θοδωρής Παπαλουκάς που έπαιζε εκείνη την περίοδο στη Ρωσία (ΤΣΣΚΑ).

Τα ελληνικά Final Four

• 1993 – Πειραιάς
• 2000 – Θεσσαλονίκη
• 2007 – Αθήνα

Αναλυτικά η λίστα με τους νικητές

Κύπελλο Πρωταθλητριών

• 1958: Ρίγα (Λετονία)
• 1959: Ρίγα (Λετονία)
• 1960: Ρίγα (Λετονία)
• 1961: ΤΣΣΚΑ Μόσχας (Ρωσία)
• 1962: Ντιναμό Τιφλίδας (Γεωργία)
• 1963: ΤΣΣΚΑ Μόσχας (Ρωσία)
• 1964: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 1965: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 1966: Αρμάνι Μιλάνο (Ιταλία)
• 1967: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 1968: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 1969: ΤΣΣΚΑ Μόσχας (Ρωσία)
• 1970: Βαρέζε (Ιταλία)
• 1971: ΤΣΣΚΑ Μόσχας (Ρωσία)
• 1972: Βαρέζε (Ιταλία)
• 1973: Βαρέζε (Ιταλία)
• 1974: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 1975: Βαρέζε (Ιταλία)
• 1976: Βαρέζε (Ιταλία)
• 1977: Μακάμπι Τελ Αβίβ (Ισραήλ)
• 1978: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 1979: Μπόσνα Σαράγεβο (Βοσνία)
• 1980: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 1981: Μακάμπι Τελ Αβίβ (Ισραήλ)
• 1982: Καντού (Ιταλία)
• 1983: Καντού (Ιταλία)
• 1984: Βίρτους Ρόμα (Ιταλία)
• 1985: Τσιμπόνα (Κροατία)
• 1986: Τσιμπόνα (Κροατία)
• 1987: Αρμάνι Μιλάνο Μιλάνο (Ιταλία)

Ευρωλίγκα Final Four

• 1988: Αρμάνι Μιλάνο (Ιταλία)
• 1989: Γιουγκοπλάστικα (Κροατία)
• 1990: Γιουγκοπλάστικα (Κροατία)
• 1991: Γιουγκοπλάστικα (Κροατία)
• 1992: Παρτιζάν (Σερβία)
• 1993: Λιμόζ (Γαλλία)
• 1994: Χοβεντούτ Μπανταλόνα (Ισπανία)
• 1995: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 1996: Παναθηναϊκός (Ελλάδα)
• 1997: Ολυμπιακός (Ελλάδα)
• 1998: Βίρτους Μπολόνια (Ιταλία)
• 1999: Ζαλγκίρις Κάουνας (Λιθουανία)
• 2000: Παναθηναϊκός (Ελλάδα)
• 2001 (Σουπρολίγκα): Μακάμπι Τελ Αβίβ (Ισραήλ)
• 2001 (Ευρωλίγκα): Βίρτους Μπολόνια (Ιταλία) Best-of-three
• 2002: Παναθηναϊκός (Ελλάδα)
• 2003: Μπαρτσελόνα (Ισπανία)
• 2004: Μακάμπι Τελ Αβίβ (Ισραήλ)
• 2005: Μακάμπι Τελ Αβίβ (Ισραήλ)
• 2006: ΤΣΣΚΑ Μόσχας (Ρωσία)
• 2007: Παναθηναϊκός (Ελλάδα)
• 2008: ΤΣΣΚΑ Μόσχας (Ρωσία)
• 2009: Παναθηναϊκός (Ελλάδα)
• 2010: Μπαρτσελόνα (Ισπανία)
• 2011: Παναθηναϊκός (Ελλάδα)
• 2012: Ολυμπιακός (Ελλάδα)
• 2013: Ολυμπιακός (Ελλάδα)
• 2014: Μακάμπι Τελ Αβίβ (Ισραήλ)
• 2015: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 2016: ΤΣΣΚΑ Μόσχας (Ρωσία)
• 2017: Φενέρμπαχτσε (Τουρκία)
• 2018: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 2019: ΤΣΣΚΑ Μόσχας (Ρωσία)
• 2020: Ακύρωση χρονιά λόγω πανδημίας COVID-19
• 2021: Αναντολού Εφές (Τουρκία)
• 2022: Αναντολού Εφές (Τουρκία)
• 2023: Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
• 2024: Παναθηναϊκός (Ελλάδα)
• 2025: Φενέρμπαχτσε (Τουρκία)

*Από το 1988 και έπειτα υιοθετήθηκε το format του Final Four

** Το 2001 υπήρχε και η EuroLeague και η Σουπρολίγκα

***Η σεζόν 2019-20 διεκόπη πρόωρα λόγω της πανδημίας

Οι κατακτήσεις ανά ομάδα

• Ρεάλ Μαδρίτης 11
• ΤΣΣΚΑ Μόσχας 8
• Παναθηναϊκός 7
• Μακάμπι Τελ Αβίβ 6
• Βαρέζε 5
• Ολυμπιακός 3
• Ολίμπια Μιλάνο 3
• Ρίγα 3
• Γιουγκλοπλάστικα 3
• Μπαρτσελόνα 2
• Βίρτους Μπολόνια 2
• Καντού 2
• Τσιμπόνα 2
• Αναντολού Εφές 2
• Φενέρμπαχτσε 2
• Ντιναμό Τιφλίδας 1
• Μπανταλόνα 1
• Ζαλγκίρις 1
• Μπόσνα 1
• Βίρτους Ρόμα 1
• Παρτίζαν 1
• Λιμόζ 1

Οι παίκτες με τις περισσότερες συμμετοχές στην ιστορία των Final Four

• Βίκτορ Χριάπα (ΤΣΣΚΑ Μόσχας): 12 Final Four – 23 ματς
• Κώστας Σλούκας (Ολυμπιακός, Φενέρμπαχτσε, Παναθηναϊκός): 11 Final Four – 22 ματς
• Σέρχιο Γιούλ (Ρεάλ Μαδρίτης): 11 Final Four – 20 ματς
• Κώστας Παπανικολάου (Ολυμπιακός, Μπαρτσελόνα): 10 Final Four – 16 ματς
• Κάιλ Χάινς (Ολυμπιακός, ΤΣΣΚΑ Μόσχας, Αρμάνι Μιλάνο): 9 Final Four – 18 ματς
• Θοδωρής Παπαλουκάς (Ολυμπιακός, ΤΣΣΚΑ Μόσχας): 9 Final Four – 18 ματς
• Σέρχιο Ροντρίγκεθ (Ρεάλ Μαδρίτης): 9 Final Four – 18 ματς
• Ρούντι Φερνάντεθ (Ρεάλ Μαδρίτης): 9 Final Four – 18 ματς
• Τζέι Αρ Γκόλντεν (ΤΣΣΚΑ Μόσχας): 8 Final Four – 16 ματς
• Αντρέι Βοροντσέβιτς (ΤΣΣΚΑ Μόσχας): 8 Final Four – 15 ματς

Οι σκόρερ των final four της Ευρωλίγκας

Ο Νίκος Γκάλης παραμένει στην κορυφή της λίστας των σκόρερ εδώ και 32 χρόνια, από το 1994 δηλαδή στο Τελ Αβίβ όταν εμφανίστηκε για τελευταία φορά!

Ο αρχηγός της Ρεάλ Σέρχιο Γιουλ, μετά και τη συμμετοχή του στο Βερολίνο το 2024, έχει φτάσει στους 213 πόντους, 18 λιγότερους από τον Γκάλη, 3ος παραμένει ο μέχρι το 2024 συμπαίκτης του Γιουλ στη Ρεάλ Τσάτσο Ροντρίγκεθ με 209, ενώ ο Σλούκας πέρυσι έβαλε μόλις 2 πόντους σε όλο το Final Four και παρέμεινε 5ος.

1. Νίκος Γκάλης   231      Άρης, Παναθηναϊκός
2. Σέρχιο Γιουλ    213      Ρεάλ Μαδρίτης
3. Σέρχιο Ροντρίγκεθ       209      Ρεάλ Μαδρίτης, ΤΣΣΚΑ Μόσχας, Μιλάνο
4. JR Χόλντεν       194      ΤΣΣΚΑ Μόσχας
5. Κώστας Σλούκας         193      Ολυμπιακός, Φενέρμπαχτσε
6. Νάντο ντε Κολό           179      ΤΣΣΚΑ Μόσχας
7. Τράτζαν Λάνγκτον       172      ΤΣΣΚΑ Μόσχας
8. Χουάν Κάρλος Ναβάρο           168      Μπαρτσελόνα
9. Θοδωρής Παπαλουκάς           164      ΤΣΣΚΑ Μόσχας, Ολυμπιακός
10. Ντέγιαν Μποντίρογκα 164      Παναθηναϊκός, Μπαρτσελόνα

Οι προπονητές με τις περισσότερες συμμετοχές στην ιστορία των Final Four

1. Ζέλιμιρ Ομπράντοβιτς: 18
2. Ετόρε Μεσίνα: 12
3. Ντούσαν Ίβκοβιτς: 8
4. Γιώργος Μπαρτζώκας: 7
5. Εργκίν Αταμάν: 7
6. Σαρούνας Γιασικεβίτσιους: 7
7. Μπόζινταρ Μάλκοβιτς: 7
8. Πάμπλο Λάσο: 7
9. Γιάννης Ιωαννίδης: 6
10. Γκαρσία Ρενέσες: 6
11. Δημήτρης Ιτούδης: 6

Οι MVP των Final Four

Οι παίκτες που ξεχωρίζουν στους αγώνες του Final-4, και κερδίζουν βάσει των εμφανίσεών τους το βραβείο του πολυτιμότερου.

Σεζόν   Παίκτης/Ομάδα

• 1987-88           Μπομπ Μάκαντου (Μιλάνο)
• 1988-1989       Ντίνο Ράτζα (Γιουγκοπλάστικα)
• 1989-90           Τόνι Κούκοτς (Γιουγκοπλάστικα)
• 1990-91           Τόνι Κούκοτς (Γιουγκοπλάστικα)
• 1991-92           Σάσα Ντανίλοβιτς (Παρτίζαν)
• 1992-93           Τόνι Κούκοτς (Μπενετόν Τρεβίζο)
• 1993-94           Ζάρκο Πάσπαλι (Ολυμπιακός)
• 1994-95           Άρβιντας Σαμπόνις (Ρεάλ Μαδρίτης)
• 1995-96           Ντόμινικ Γουίλκινς (Παναθηναϊκός)
• 1996-97           Ντέιβιντ Ρίβερς (Ολυμπιακός)
• 1997-98           Ζόραν Σάβιτς (Κίντερ Μπολόνια)
• 1998-99           Τάιους Έντνι (Ζάλγκιρις)
• 1999-00           Ζέλικο Ρέμπρατσα (Παναθηναϊκός)
• 2000-01           Άριελ ΜακΝτόναλντ (Μακάμπι – SuproLeague)
• 2000-01           Μάνου Τζινόμπιλι (Κίντερ Μπολόνια – EuroLeague)
• 2001-02           Ντέγιαν Μποντιρόγκα (Παναθηναϊκός)
• 2002-03           Ντέγιαν Μποντιρόγκα (Μπαρτσελόνα)
• 2003-04           Άντονι Πάρκερ (Μακάμπι)
• 2004-05           Σαρούνας Γιασικεβίτσιους (Μακάμπι)
• 2005-06           Θοδωρής Παπαλουκάς (ΤΣΣΚΑ Μόσχας)
• 2006-07           Δημήτρης Διαμαντίδης (Παναθηναϊκός)
• 2007-08           Τρέιγιαν Λάνγκντον (ΤΣΣΚΑ Μόσχας)
• 2008-09           Βασίλης Σπανούλης (Παναθηναϊκός)
• 2009-10           Χουάν Κάρλος Ναβάρο (Μπαρτσελόνα)
• 2010-11           Δημήτρης Διαμαντίδης (Παναθηναϊκός)
• 2011-12           Βασίλης Σπανούλης (Ολυμπιακός)
• 2012-13           Βασίλης Σπανούλης (Ολυμπιακός)
• 2013-14           Ταϊρίς Ράις (Μακάμπι)
• 2014-15           Αντρές Νοτσιόνι (Ρεάλ Μαδρίτης)
• 2015-16           Νάντο Ντε Κολό (ΤΣΣΚΑ Μόσχας)
• 2016-17           Εκπε Γιούντο (Φενέρμπαχτσε)
• 2017-18           Λούκα Ντόντσιτς (Ρεάλ Μαδρίτης)
• 2018-19           Ουίλ Κλάιμπερν (ΤΣΣΚΑ Μόσχας)
• 2019-20           – (διακοπή λόγω πανδημίας)
• 2020-21           Βασίλιε Μίτσιτς (Αναντολού Εφές)
• 2021-22           Βασίλιε Μίτσιτς (Αναντολού Εφές)
• 2022-23           Έντι Ταβάρες (Ρεάλ Μαδρίτης)
• 2023-24           Κώστας Σλούκας (Παναθηναϊκός)
• 2024-25           Νάιτζελ Χέις Ντέιβις (Φενέρμπαχτσε)

Οι προπονητές με τους περισσότερους τίτλους 

1. Ζέλιμιρ Ομπράντοβιτς – 9
2. Ετόρε Μεσίνα – 4
3. Μπόζινταρ Μάλκοβιτς – 4
4. Πέδρο Φεράντιθ – 4
5. Αλεξάντερ Γκομέλσκι – 4
6. Εργκίν Αταμάν – 3
7. Πίνι Γκέρσον – 3
8. Αλεξάνταρ Νίκολιτς – 3
9. Σαρούνας Γιασικεβίτσιους – 1
10. Γιώργος Μπαρτζώκας – 1