Πολλοί θυμόμαστε εκείνο τον παλιό καιρό που οι δάσκαλοι απαιτούσαν γραμμένο εκατό φορές κάτι που δεν είχες μάθει καλά ή κάτι που έκανες αντίθετα απ’ ό,τι έπρεπε. Έτσι και μέσα στα πολλά ανορθολογικά αποτελέσματα που επιφέρει η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών είναι η μετατροπή της επιμόρφωσης σε ποινή, της μάθησης σε τιμωρία. Αυτά περίπου επισημαίνει ο φίλος Σωτήρης σε κείμενο του στο φιλόξενο tvxs.gr. Αυτά είναι η ορθολογική κριτική των πραγμάτων που νομίζω ότι φωτίζει από μία πλευρά τις σκιές των εξελίξεων.

Η έλλειψη που θα χαρακτηρίζει τον «ελλιπή» εκπαιδευτικό δεν θα αφορά τόσο παιδαγωγικά και γνωστικά εφόδια και ικανότητες. Δεν αφορά μόνο τα εξωτερικά χαρακτηριστικά που περιγράφει ο νομοθέτης. Διαπερνά βαθύτερα την ταυτότητά του. Θα είναι ταυτόχρονα και κυρίως έλλειψη απόλαυσης, έλλειψη μιας κλεμμένης σιγουριάς, μιας χαμένης παιδαγωγικής ελευθερίας. Τέτοιες κουβέντες είχαμε και με άλλους φίλους συναδέρφους, όπως ο Τάσος Μάτος. Οι εκπαιδευτικοί βρίσκονται αντιμέτωποι με μια νέα πραγματικότητα που εξαφανίζει τους προσδιορισμούς του σχολείου, που θέτει στο στόχαστρο τη δική τους παρουσία ωσάν να εργάζονται σε κοινωνικό και πολιτικό κενό. Για παράδειγμα, δεν τίθεται το ζήτημα να αξιολογηθεί η λεγόμενη και «τράπεζα θυμάτων», γεμάτη προχειρότητες και λάθη, με αμφίβολα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, για την οποία πετάχτηκε πάνω από ένα εκατομμύριο ευρώ. Αντιθέτως, η τράπεζα μπορεί να γίνει αδιαμφισβήτητη προκρούστεια κλίνη για την δουλειά των εκπαιδευτικών μέσα στις αίθουσες.

Κάπως έτσι, με την καραμέλα της αξιολόγησης, οι εκπαιδευτικοί θα βρεθούν αντιμέτωποι με το ερώτημα ποιος τους κλέβει την εργασιακή βεβαιότητα, που συνιστά ουσία του λειτουργήματός τους, απαραίτητο στοιχείο για να σταθούν απέναντι σε δεκάδες μαθητικά βλέμματα σαν φορείς και προσωποποίηση των μορφωτικών αγαθών που προσφέρει η πολιτεία και των απαιτήσεων που ορίζει η κοινωνία. Ο ψυχισμός ήδη έχει αλλάξει και μαζί αλλάζει ο συνάδερφος και γίνεται ανταγωνιστής, ο διευθυντής και γίνεται φόβητρο, ο σύμβουλος και γίνεται επιθεωρητής. Ποιος, λοιπόν, απειλεί τον εκπαιδευτικό; Ποιος στερεί την ευχαρίστηση μιας εργασίας που είχε τις δικές της χαρές; Από την άλλη, η ταπείνωση και η τεχνολογία της αξιολόγησης πείθουν τον ίδιο για την ενοχή του, ορίζουν το θύμα σαν φταίχτη. Στην εποχή του «αμύνεσθαι περί πάρτης» ο ελλιπής εκπαιδευτικός αναγνωρίζει το πρόβλημα στη δική του αδυναμία.

Έτσι, στην περίπτωση αυτή, η επιμόρφωση μπορεί να υποκαταστήσει τη σχέση με τον κοινωνικό περίγυρο, να μεταβιβάσει το πρόβλημα σε έναν τρίτο που θα μοιάζει γνώστης και λυτρωτής που θα επιμορφώσει την έλλειψη σε πληρότητα. Η επιμόρφωση μετατρέπεται σε επιθυμητή τιμωρία που θα προσφέρει την εξιλέωση, που θα επιφέρει ισορροπία και, ακόμη περισσότερο, γίνεται δεκτή σαν γιατρειά με δόση ανακούφισης, δημιουργεί ισχυρές προσδέσεις με τον μηχανισμό και τα πρόσωπα που προσφέρουν ελπίδα και υπόσχεση ότι θα ξαναδώσουν στον «ελλιπή» κάτι από την χαμένη ευχαρίστηση, κάτι απ’ ό,τι επιθυμεί. Απόλαυση με γεύση οδύνης. Κάτι σαν ό,τι νιώθει το παιδάκι που του απαγόρευσαν τα γλυκά και το αφήνουν κρυφά να γευτεί λίγη σοκολάτα…