Υπάρχουν στιγμές που η πολιτική διαμαρτυρία παίρνει τις πιο ευφάνταστες μορφές. Στο Πόρτλαντ του Όρεγκον στις ΗΠΑ, όπου οι καιροί είναι ζόρικοι για την αμερικανική Αριστερά, μια ομάδα πολιτών επιλέγει να αφήσει στην άκρη όχι μόνο τα κομματικά συνθήματα, αλλά και τα ρούχα της. Ανεβαίνει στα ποδήλατα και διασχίζει γυμνή την πόλη.

Το κάνουν από το 2004. Φέτος, όμως, κάτι έχει αλλάξει: το Πόρτλαντ φιλοξενεί όχι μία, αλλά δύο σχετικές συλλογικότητες. Και η διάσπαση αυτή δεν αφορά απλώς το ποιος οργανώνει μια ποδηλατοδρομία. Αποκαλύπτει μια βαθύτερη συζήτηση που διεξάγεται σήμερα στην αμερικανική προοδευτική πολιτική: πότε μια διαμαρτυρία παύει να είναι διαμαρτυρία; Και μπορεί η χαρά, η συλλογικότητα και η γιορτή να αποτελούν από μόνες τους πράξεις αντίστασης;

Όπως αναφέρει και το δημοσίευμα των New York Times, το World Naked Bike Ride ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 στο Βανκούβερ του Καναδά, με στόχο να αναδείξει την εξάρτηση από το πετρέλαιο, την ανάγκη για ασφαλέστερους δρόμους για τους ποδηλάτες και την αποδοχή του ανθρώπινου σώματος. Στο Πόρτλαντ, όμως, η διοργάνωση απέκτησε σταδιακά τη δική της ζωή.

Από μια σχετικά μικρή πολιτική δράση εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γεγονότα του καλοκαιριού. Στις αρχές της δεκαετίας του 2020, 10.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις ποδηλατοδρομίες. Οι δρόμοι έκλειναν προσωρινά για την κυκλοφορία, υπήρχαν επισκέπτες και τουρίστες, ενώ οι διοργανωτές πουλούσαν και αναμνηστικά.

Κάπου εκεί άρχισε να γεννιέται το ερώτημα που προβλημάτισε όσους θεώρησαν ότι μάλλον η διαμαρτυρία είχε μετατραπεί σε πάρτι.

Το 2024 οι διοργανωτές αποφάσισαν να διακόψουν προσωρινά την εκδήλωση, προκειμένου να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να διαχειριστεί με ασφάλεια το τεράστιο πλήθος. Μια άλλη ομάδα, όμως, θεώρησε ότι το Πόρτλαντ δεν χρειαζόταν απλώς μια γυμνή ποδηλατοδρομία. Χρειαζόταν μια καθαρά πολιτική διαμαρτυρία. Έτσι γεννήθηκε η δεύτερη διοργάνωση.

Ο ρόλος της αστυνομίας

Η βασική διαφορά είναι η σχέση με την αστυνομία. Η νέα ομάδα αρνείται οποιαδήποτε βοήθεια από τις αρχές. «Δεν μπορώ προσωπικά να συμμετάσχω σε μια ποδηλατοδρομία που είναι διαμαρτυρία και περιλαμβάνει την αστυνομία», λέει ο ποδηλάτης Moorland Moss, ένας από τους ανθρώπους που βοήθησαν στη δημιουργία της εναλλακτικής διοργάνωσης. Για εκείνον, η αντίφαση είναι προφανής.

Στη διαμαρτυρία της ομάδας που ξεκίνησε την κινητοποίηση ωστόσο, η εικόνα είναι πολύ διαφορετική. Ποδήλατα στολισμένα με φωτάκια και ντισκομπάλες, ηχεία που παίζουν ποπ μουσική, χορός, ζογκλέρ και μια ομάδα σάμπα. Οι συμμετέχοντες, γυμνοί ή ημίγυμνοι, μετατρέπουν τους δρόμους της πόλης σε μια ιδιότυπη γιορτή.

Και για πολλούς από αυτούς, ακριβώς εκεί βρίσκεται το πολιτικό νόημα.

Η ανθρωπολόγος Adonia Lugo, που έχει μελετήσει την κουλτούρα των ποδηλατικών διαμαρτυριών, θέτει ένα ερώτημα που βρίσκεται στην καρδιά της αντιπαράθεσης: «Το να κάνεις ποδήλατο και να συμμετέχεις σε μια ομαδική ποδηλατοδρομία αφορά την υπεράσπιση του ποδηλάτου στον δημόσιο χώρο ή την αλλαγή του κόσμου;» Ίσως, όμως, η απάντηση να είναι και τα δύο.

Για τον Mike Bonnet, που συμμετέχει εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία μαζί με τον σύζυγό του, η εμπειρία είναι μια γιορτή της ίδιας της ζωής. Για άλλους, είναι μια σπάνια στιγμή κατά την οποία το σώμα παύει να είναι αντικείμενο ντροπής.

«Βλέπω ανθρώπους με ουλές, ανθρώπους που έχουν χάσει πολύ βάρος, ανθρώπους που βρίσκονται στη διαδικασία μετάβασης», λέει ο Micah Bicker. «Κανείς εδώ δεν περπατάει έχοντας διαστρεβλωμένη εικόνα για το σώμα του».

Αυτή η αποδοχή όλων των σωμάτων αποτελεί, για τους συμμετέχοντες, πολιτική πράξη. Σε μια κοινωνία όπου το σώμα αξιολογείται, συγκρίνεται, εμπορευματοποιείται και συχνά κρύβεται, η δημόσια γύμνια μπορεί να λειτουργήσει ως διεκδίκηση αυτονομίας.

Η δεύτερη πορεία, πάντως, θέλει να είναι πιο ξεκάθαρα πολιτική. Οι διοργανωτές θα μιλήσουν για την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, την ισχύ των ολιγαρχών και των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών, αλλά και για την ανασφάλεια που βιώνουν ποδηλάτες και πεζοί σε μια πόλη σχεδιασμένη πρωτίστως για αυτοκίνητα.

Δύο αντιλήψεις για την αντίσταση

Θα περάσουν ακόμη μέσα από το γκαράζ ενός εμπορικού κέντρου που πρόκειται να κατεδαφιστεί, διαμαρτυρόμενοι για την ανάπλαση της περιοχής.

Δύο πορείες, δύο αντιλήψεις για την αντίσταση. Η μία λέει ότι η πολιτική χρειάζεται σαφές μήνυμα και σύγκρουση. Η άλλη υπενθυμίζει ότι η συλλογικότητα, η χαρά, η ελευθερία και η αποδοχή του σώματος μπορούν επίσης να είναι πολιτικές πράξεις.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο ενδιαφέρουσα αντίφαση του Πόρτλαντ: σε μια εποχή πολιτικής πόλωσης, κάποιοι επιλέγουν να αντισταθούν φωνάζοντας. Άλλοι, απλώς, γδύνονται, ανεβαίνουν στα ποδήλατά τους και κάνουν μια ολόκληρη πόλη να κοιτάξει. Σε κάθε περίπτωση η πολιτική συζήτηση παραμένει ζωντανή και τα αιτήματα εκφράζονται μέσω του κινήματος με διαφορετικούς τρόπους.