Τι κοινό μπορεί να έχουν η Μπιγιονσέ, ο Σον Πεν, η Αλέξα Τσανγκ και ο μόλις 19 ετών Αμερικανός ράπερ Νέτσπεντ;

Σύμφωνα με τον Τζάρεντ Όβιατ, ανήκουν όλοι σε μια νέα κατηγορία διασημοτήτων που ο ίδιος αποκαλεί «cigfluencers» – πρόσωπα της μουσικής, της μόδας και του κινηματογράφου που έχουν επαναφέρει το τσιγάρο στη δημόσια εικόνα τους, όχι ως κάτι που πρέπει να κρυφτεί, αλλά σχεδόν ως αισθητικό αξεσουάρ, τονίζει η βρετανική εφημερίδα Financial Times σε ειδικό άρθρο της.

Ο 27χρονος Όβιατ δημιούργησε το 2021 στο Instagram τη σελίδα @Cigfluencers. Στην αρχή δημοσίευε κυρίως παλιές φωτογραφίες μοντέλων και ηθοποιών με τσιγάρο στο χέρι.

Σήμερα, όμως, ο λογαριασμός αριθμεί περισσότερους από 100.000 ακολούθους και πάνω από 500 φωτογραφίες, οι περισσότερες από τις οποίες είναι σύγχρονες.

Ο λογαριασμός προωθεί την επιστροφή του καπνίσματος στη μόδα μέσα από την ποπ κουλτούρα, και δημοσιεύει φωτογραφίες γνωστών διασημοτήτων που καπνίζουν επιδεικτικά.

«Είναι δύσκολο να ορίσεις τι ακριβώς είναι ένας cigfluencer», λέει ο Όβιατ, στη συλλογή του οποίου εμφανίζονται μεταξύ άλλων η Κάρι Κουν, ο Στέλαν Σκάρσγκορντ και η Ρενάτε Ρέινσβε: «Πρέπει όμως να αγαπά πραγματικά το κάπνισμα και να μην το κάνει για την εικόνα. Καταλαβαίνεις τη διαφορά».

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Cigfluencers (@cigfluencers)

Από κοινωνικά ανεπιθύμητο, ξανά σύμβολο στιλ

Μια τόσο απροκάλυπτα θετική σχέση με το τσιγάρο θα προκαλούσε έντονες αντιδράσεις μέχρι πριν από λίγα χρόνια.

Έπειτα από δεκαετίες ενημερωτικών εκστρατειών για τις καταστροφικές συνέπειες του καπνίσματος – τουλάχιστον ένας στους δύο μακροχρόνιους καπνιστές αναμένεται να πεθάνει εξαιτίας της συνήθειάς του – το τσιγάρο άρχισε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 να εξαφανίζεται από κινηματογραφικές οθόνες, τηλεοπτικές παραγωγές και περιοδικά.

Η Κάμερον Ντίαζ, η οποία είχε βρεθεί στο στόχαστρο αντικαπνιστικών οργανώσεων, εγκατέλειψε τελικά το κάπνισμα.

Το Fox News, από την άλλη, είχε σχολιάσει κάποτε ότι μπορούσε να παραβλέψει ακόμη και τον προκλητικό χορό της Μάιλι Σάιρους γύρω από έναν στύλο, όχι όμως και την «κακή είδηση» ότι κάπνιζε.

Δύο δεκαετίες αργότερα, η εικόνα αλλάζει ξανά.

Στην επίδειξη Άνοιξη/Καλοκαίρι 2027 του Γουίλι Τσαβαρία, πακέτα με την ονομασία «Willy Smokes» εμφανίστηκαν στις ζώνες των μοντέλων.

Η Μαντόνα και η Τσάρλι XCX φωτογραφήθηκαν να καπνίζουν στην πρώτη σειρά της αντίστοιχης επίδειξης του Saint Laurent, ενώ τσιγάρα εμφανίζονται στα πρόσφατα μουσικά βίντεο της Φίμπι Μπρίτζερς και της Γκρέισι Έιμπραμς.

Παράλληλα, παραγωγές όπως τα «Tuner», «Hacks», «Industry» και «Materialists» έχουν επαναφέρει το κάπνισμα στη mainstream τηλεοπτική και κινηματογραφική εικόνα.

Η γοητεία του «δεν με νοιάζει»

Για τη Σάρα Μίλοβ, κοινωνική ιστορικό και συγγραφέα του βιβλίου «The Cigarette: A Political History», ένα μέρος της νέας γοητείας του τσιγάρου βρίσκεται ακριβώς στην ατημέλητη, σχεδόν προκλητική αδιαφορία που εκπέμπει.

«Υπάρχει κάτι ελκυστικό σε αυτή την παρακμιακή εικόνα αδιαφορίας που συνοδεύει ένα τσιγάρο», εξηγεί.

Η Μίλοβ συνδέει την επιστροφή του και με μια ευρύτερη νοσταλγία για τις αναλογικές εμπειρίες – την ίδια πολιτισμική τάση που έφερε ξανά στο προσκήνιο τα βινύλια και τα έντυπα βιβλία.

Γύρω από αυτή την αισθητική έχει ήδη δημιουργηθεί μια ολόκληρη αγορά.

Ο οίκος Balenciaga έχει παρουσιάσει αρώματα μέσα σε συσκευασίες που θυμίζουν πακέτα τσιγάρων, η M.ph διαθέτει lip balm με την ονομασία «Ciggie», ενώ ο Πολ Σμιθ και η παριζιάνικη μπουτίκ Merci έχουν κυκλοφορήσει επώνυμους αναπτήρες.

Το τσιγάρο ως μικρή «απαγορευμένη» απόλαυση

Ο Τζάρεντ Όβιατ βλέπει ακόμη μία εξήγηση: τη λεγόμενη «little-treat culture», την τάση δηλαδή να επιβραβεύει κάποιος τον εαυτό του με μικρές, σχετικά προσιτές απολαύσεις.

Σε μια εποχή γεμάτη προγράμματα ευεξίας, «καθαρή» διατροφή, γυμναστική, αυτοπειθαρχία και διαρκή αυτοβελτίωση, το άναμμα ενός τσιγάρου μπορεί να εκλαμβάνεται από ορισμένους ως μια εύκολη –αν και εθιστική– μικρή πράξη ανυπακοής.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν το «Brat summer» του 2024, η ηδονιστική, πράσινη νέον αισθητική που δημιούργησε η Τσάρλι XCX. Εκείνη την περίοδο, ο Όβιατ δέχθηκε περισσότερες φωτογραφίες για τη σελίδα Cigfluencers από ποτέ.

Και η σχέση της τραγουδίστριας με αυτή την εικόνα δεν σταμάτησε εκεί. Το οπτικό υλικό για το επόμενο άλμπουμ της, «Music, Fashion, Film», ενισχύει ακόμη περισσότερο το μοτίβο του καπνίσματος, ενώ στον γάμο της είχε ακόμη και χρυσό δίσκο γεμάτο τσιγάρα.

Οι ειδικοί προειδοποιούν: Δεν πρόκειται απλώς για αισθητική

Ο Δρ. Άλαν Μ. Μπραντ, ιστορικός της δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, αντιμετωπίζει την επιστροφή του τσιγάρου πολύ πιο επιφυλακτικά.

«Οι καπνοβιομηχανίες προσπαθούν εδώ και χρόνια να βρουν νέους τρόπους για να προωθήσουν τα προϊόντα τους και, σιγά σιγά, φαίνεται ότι αυτό αρχίζει να λειτουργεί», προειδοποιεί.

Υπενθυμίζει ότι το κάπνισμα συνδέεται, μεταξύ άλλων, με καρδιοπάθειες, καρκίνο του πνεύμονα και απώλεια όρασης, ενώ περισσότεροι από οκτώ εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο παγκοσμίως εξαιτίας του.

Όπως τονίζει, ακόμη και η απλή έκθεση νέων ανθρώπων σε εικόνες καπνίσματος μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας που τους ωθεί να ξεκινήσουν.

Το τσιγάρο ως αντίδοτο στη μοναξιά

Πίσω από την επιστροφή του, ωστόσο, μπορεί να κρύβεται και μια λιγότερο προφανής κοινωνική ανάγκη.

«Οι άνθρωποι, ιδιαίτερα οι νέοι, αισθάνονται μοναξιά», λέει ο Μπραντ.

Το να βγεις έξω από ένα κλαμπ, ένα μπαρ ή ένα πάρτι της Εβδομάδας Μόδας για ένα τσιγάρο δημιουργεί μια μικρή, αυθόρμητη κοινότητα. Άγνωστοι ζητούν φωτιά, μοιράζονται ένα πακέτο, πιάνουν κουβέντα και για λίγα λεπτά βρίσκονται μαζί χωρίς οθόνες και χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια.

«Οι άνθρωποι χρειάζονται σύνδεση, ακόμη κι αν αυτή συμβαίνει την ώρα που βγαίνουν από ένα μπαρ», παρατηρεί.

Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν εκείνο του Μπομπ Τέρι. Το 2025, σε ηλικία 75 ετών, άρχισε να κολλά στους δρόμους της Νέας Υόρκης φυλλάδια με τα οποία προσκαλούσε αγνώστους να καπνίσουν ένα τσιγάρο μαζί του.

Μια φωτογραφία της πρόσκλησης συγκέντρωσε περισσότερες από 38 εκατομμύρια προβολές στο X και, στα τέλη Νοεμβρίου, περίπου 2.000 άνθρωποι εμφανίστηκαν στο Washington Square Park για να καπνίσουν μαζί του.

«Δεν μπορούσα να το πιστέψω – ήταν υπέροχο», θυμάται ο Τέρι, ο οποίος καπνίζει από τα 15 του χρόνια. «Οι περισσότεροι ήταν μεταξύ 20 και 30 ετών. Όλοι περνούσαν καλά».

Όταν εκείνος ξεκινούσε το κάπνισμα, μπορούσε να αγοράσει ένα πακέτο από αυτόματο πωλητή πληρώνοντας μόλις 23 σεντς. Αναγνωρίζει ότι στάθηκε εξαιρετικά τυχερός, καθώς έξι δεκαετίες καπνίσματος δεν του έχουν προκαλέσει μέχρι σήμερα σοβαρά προβλήματα υγείας.

Και παρότι έγινε άθελά του σύμβολο αυτής της παράξενης επιστροφής του τσιγάρου, η συμβουλή του είναι πολύ λιγότερο ρομαντική από την εικόνα:

«Αν δεν καπνίζεις, μην αρχίσεις. Αν καπνίζεις ήδη και έχεις τη δύναμη, κόψ’ το. Αν δεν μπορείς, τουλάχιστον περιόρισέ το. Αν όμως απλώς αγαπάς το κάπνισμα και σου δίνει χαρά, άναψε ένα».

Το τσιγάρο, λοιπόν, μπορεί να επέστρεψε ως εικόνα – μέσα από τη μόδα, τη μουσική, τον κινηματογράφο και τα social media. Αυτό που δεν άλλαξε είναι το πραγματικό κόστος που κρύβεται πίσω από την ανανεωμένη «κουλ» αισθητική του.