Στις ψηφιακές μέρες που ζούμε ο έρωτας δεν «περνά μόνο από το στομάχι», αλλά και από το διαδίκτυο. Οι ιντερνετικές γνωριμίες είναι, πλέον, ένας πολύ συνηθισμένος τρόπος για να γνωρίσει κανείς τον έρωτα.

Εκατομμύρια άνθρωποι αναζητούν συντροφικότητα μέσα από εφαρμογές και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όμως, σε αυτόν τον ψηφιακό κόσμο της αγάπης και του έρωτα, παραμονεύει ένας ύπουλος κίνδυνος: οι απάτες.

Σύμφωνα με το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ερευνών (FBI), το 2022 πάνω από 24.000 Αμερικανοί έπεσαν θύματα ερωτικής απάτης, με τις οικονομικές απώλειες να ξεπερνούν το 1 δισεκατομμύριο δολάρια. Δεν πρόκειται απλώς για «συναισθηματική απάτη», αλλά για οργανωμένα δίκτυα εγκληματιών, που αξιοποιούν τις πιο εξελιγμένες τεχνικές κοινωνικής μηχανικής για να χειραγωγήσουν και να αποσπάσουν χρήματα από ευάλωτους ανθρώπους.

Δυτική Αφρική: παγκόσμιο κέντρο απάτης

Με τους διαβόητους «Yahoo Boys» στη Νιγηρία και τους «Sakawa Boys» να πρωτοστατούν στη Γκάνα, οι δύο αφρικανικές χώρες έχουν εξελιχθεί σε παγκόσμια κέντρα διαδικτυακής απάτης. Σύμφωνα με το The Conversation, εδώ και χρόνια, οι χώρες αυτές βρίσκονται στο μικροσκόπιο των διωκτικών αρχών, καθώς οι δράστες αξιοποιούν τις ψηφιακές τεχνολογίες για να προσεγγίσουν και να εξαπατήσουν θύματα κυρίως από τη Δύση.

Ωστόσο, πέρα από τις συνηθισμένες αφηγήσεις περί «ανήθικων απατεώνων» και «αθώων θυμάτων», η πρόσφατη έρευνα του Suleman Lazarus, επισκέπτη καθηγητή στο Mannheim Centre for Criminology του London School of Economics and Political Science, ρίχνει φως στα βαθύτερα αίτια του φαινομένου.

Οι απατεώνες – εκδικητές

Σύμφωνα με τις συνεντεύξεις και τα αρχεία που αναλύθηκαν, πολλοί από τους απατεώνες της Δυτικής Αφρικής θεωρούν ότι η δράση τους είναι μια μορφή «δικαιολογημένης ανταπόδοσης» απέναντι στη Δύση. Ορισμένοι μιλούν ξεκάθαρα για «οικονομικό πόλεμο». Μια προσπάθεια να ανακτήσουν τον πλούτο που τους αφαιρέθηκε από τους αποικιοκράτες.

Για εκείνους η απάτη δεν είναι απλώς μια παράνομη ενέργεια, αλλά μια «πολιτική πράξη». Το αφήγημα αυτό ενισχύεται από τη λαϊκή κουλτούρα, με τα τραγούδια της νιγηριανής hip-hop σκηνής να εξυμνούν τους Yahoo Boys ως έξυπνους, ικανούς και επιτυχημένους νέους που καταφέρνουν να ξεγελάσουν τους πρώην αποικιοκράτες.

Νέοι, φοιτητές και τεχνολογικά καταρτισμένοι

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της έρευνας το 81,7% των ανθρώπων αυτών είναι κάτω των 26 ετών, το 74% είναι φοιτητές πανεπιστημίου. Για να κάνουν τις απάτες τους χρησιμοποιούν iPhone κατά 60%.

Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης είναι το βασικό τους όπλο, με το Facebook να πρωτοστατεί στις απάτες, καθώς χρησιμοποιείται σχεδόν στο 50% των περιπτώσεων.

Συνήθως παρουσιάζονται ως λευκοί Αμερικανοί (46%), στρατιωτικοί (12%) ή λευκοί Ευρωπαίοι (10%). Οι περισσότερες απάτες στοχεύουν κυρίως γυναίκες με το 70% των δραστών επιλέγει γυναίκες ως θύματα, ενώ ένα πολύ μικρότερο ποσοστό στοχεύει άνδρες ή και τα δύο φύλα.

Η απάτη απαιτεί μέθοδο. Οι απατεώνες χτίζουν αληθοφανή προφίλ, κερδίζουν την εμπιστοσύνη του θύματος και στη συνέχεια δημιουργούν ένα σενάριο που τους επιτρέπει να ζητήσουν οικονομική ενίσχυση. Συχνά προσποιούνται πως έχουν κάποιο ξαφνικό οικονομικό πρόβλημα, ιατρικό ζήτημα ή ανάγκη για ταξιδιωτικά έξοδα ώστε να «συναντηθούν» με το θύμα.

Οι δράστες δεν είναι απλώς εγκληματίες, αλλά νέοι με πρόσβαση στην τεχνολογία, οι οποίοι χρησιμοποιούν την εξυπνάδα και τη γνώση τους για να χειραγωγήσουν και να αποσπάσουν χρήματα από τα θύματά τους. Στην πραγματικότητα, όμως, τα χρήματα δεν χρησιμοποιούνται γι’ αυτούς τους σκοπούς. Αντ’ αυτού, επενδύονται στην πολυτελή ζωή των απατεώνων ή ακόμη και σε άλλες εγκληματικές δραστηριότητες.

Τι μπορούν να κάνουν οι αρχές και οι πολίτες

Η διαδικτυακή ρομαντική απάτη δεν είναι απλώς ένα οικονομικό έγκλημα – είναι ένα κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο που για να το αντιμετωπίσουμε πρέπει να το κατανοήσουμε. Τα ευρήματα αυτών των ερευνών προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες στις διωκτικές αρχές και στους φορείς χάραξης πολιτικής, ώστε να αναπτύξουν πιο αποτελεσματικές στρατηγικές καταπολέμησης της διαδικτυακής απάτης όπως η αυστηρότερη ρύθμιση των διαδικτυακών πλατφορμών και η εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των χρηστών του διαδικτύου ώστε να γνωρίζουν τα βασικά σημάδια μιας διαδικτυακής απάτης και να είναι πιο προσεκτικοί όταν βλέπουν ρομαντικές υποσχέσεις στα σόσιαλ.