Η ολοένα και πιο εντατική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να σχετίζεται με επιδείνωση της ψυχοσωματικής ευημερίας των νέων, ιδίως των κοριτσιών, σε ορισμένες αγγλόφωνες χώρες, σύμφωνα με τα ευρήματα της φετινής Έκθεσης Παγκόσμιας Ευτυχίας, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα λίγο πριν από τη Διεθνή Ημέρα Ευτυχίας των Ηνωμένων Εθνών.

Στην κατάταξη του 2026, η Ελλάδα υποχώρησε στην 85η θέση μεταξύ 147 χωρών, από την 81η που κατείχε το προηγούμενο έτος.

Το ζήτημα έχει ήδη κινητοποιήσει κυβερνήσεις διεθνώς, με αρκετές χώρες να εξετάζουν περιοριστικά μέτρα για τη χρήση των social media από ανηλίκους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Αυστραλία, η οποία τον περασμένο Δεκέμβριο έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε τη χρήση τέτοιων πλατφορμών σε παιδιά κάτω των 16 ετών.

Η έρευνα βασίζεται σε δεδομένα της εταιρείας Gallup, σε συνδυασμό με άλλα επιστημονικά στοιχεία, τα οποία ανέλυσε διεθνής ερευνητική ομάδα υπό την καθοδήγηση του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Η σημασία της πραγματικής κοινωνικής επαφής

Παρότι δεν τεκμηριώνεται άμεση αιτιώδης σχέση μεταξύ χρήσης των κοινωνικών δικτύων και επιπέδων ευημερίας, η σύγκριση των δεδομένων της Gallup με εκείνα του προγράμματος PISA του ΟΟΣΑ και άλλων μελετών οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η υπερβολική χρήση των social media συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα ευτυχίας.

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Γιαν-Εμάνουελ ντε Νεβ, ένα από τα βασικά μηνύματα της έκθεσης είναι η ανάγκη «επαναφοράς του κοινωνικού χαρακτήρα» στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Ο ίδιος τονίζει ότι το περιεχόμενο που καταναλώνεται παθητικά – ιδίως εκείνο που προωθείται αλγοριθμικά και συνδέεται με τη λογική των influencers – φαίνεται να έχει πιο αρνητική επίδραση στους χρήστες σε σχέση με τη χρήση των μέσων ως εργαλείων πραγματικής κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

Αν και ο αντίκτυπος των κοινωνικών δικτύων είναι πολυπαραγοντικός και δεν μπορεί να αποδοθεί μονοσήμαντα, τα συγκεντρωτικά στοιχεία δείχνουν ότι 15χρονα κορίτσια που περνούν περισσότερες από πέντε ώρες ημερησίως σε τέτοιες πλατφόρμες δηλώνουν αισθητά χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή τους σε σύγκριση με συνομήλικές τους με πιο περιορισμένη χρήση.

Τα δεδομένα της Gallup αποτυπώνουν επίσης μια έντονη πτώση στην ικανοποίηση από τη ζωή μεταξύ των νέων κάτω των 25 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία κατά την τελευταία δεκαετία – μείωση που προσεγγίζει τη μία μονάδα σε κλίμακα από το 0 έως το 10.

Αντίθετα, στον υπόλοιπο κόσμο καταγράφεται, κατά μέσο όρο, αύξηση της ικανοποίησης των νέων από τη ζωή τους.

Σύμφωνα με την Τζούλι Ρέι της Gallup, η απόκλιση αυτή ενδέχεται να αντανακλά ευρύτερες κοινωνικές και πολιτισμικές συνθήκες που διαφοροποιούν την εμπειρία των νέων στις αγγλόφωνες χώρες σε σχέση με άλλες περιοχές του πλανήτη.