Οκτώ χρόνια. Από το κρύο του χειμώνα στην αφόρητη ζέστη του καλοκαιριού και πάλι πίσω. Δύο θαλάσσιοι λέοντες παραμένουν εγκλωβισμένοι σε μια μικρή τσιμεντένια δεξαμενή στο Αττικό Ζωολογικό Πάρκο, σε μια καθημερινότητα που επαναλαμβάνεται σχεδόν απαράλλαχτη.

Η εικόνα προκαλεί οργή. Τα ζώα κολυμπούν μονότονα, διαγράφοντας ασταμάτητα την ίδια κυκλική πορεία. Σύμφωνα με παρατηρήσεις που έχουν καταγραφεί, φτάνουν περίπου τους 240 κύκλους μέσα σε μία ώρα, ενώ συχνά στρέφουν το βλέμμα προς το σημείο όπου τους δίνεται η τροφή. Μια ζωή περιορισμένη σε λίγα μέτρα νερού, τσιμέντου, αναμονής και επανάληψης. Το ερώτημα είναι αναπόφευκτο. Αν μια τέτοια κατάσταση συνεχίζεται επί οκτώ χρόνια, τι ακριβώς εννοούμε όταν μιλάμε για ευζωία των ζώων;

Όταν η επιβίωση βαφτίζεται «ευζωία»

Η ευζωία ενός άγριου ζώου προφανώς ξεπερνά την παροχή τροφής, νερού και κτηνιατρικής περίθαλψης.

Συνδέεται με τη δυνατότητα κίνησης, εξερεύνησης, κοινωνικής αλληλεπίδρασης, επιλογής και εκδήλωσης φυσικών συμπεριφορών. Όταν η ζωή ενός θαλάσσιου θηλαστικού περιορίζεται σε μια μικρή τεχνητή δεξαμενή και η κίνησή του μετατρέπεται σε αδιάκοπη επανάληψη της ίδιας διαδρομής, η συζήτηση οφείλει να προχωρήσει πολύ πέρα από το εάν πληρούνται κάποιες ελάχιστες τυπικές προδιαγραφές.

Υπάρχει ένα βαθύτερο, ηθικό ερώτημα. Μπορεί η έκθεση ενός άγριου ζώου για ανθρώπινη ψυχαγωγία να δικαιολογεί έναν τέτοιο περιορισμό;

Οι ευθύνες βαραίνουν πρωτίστως την Πολιτεία και τις αρμόδιες υπηρεσίες, οι οποίες οφείλουν να ελέγχουν ουσιαστικά τις συνθήκες διαβίωσης των ζώων. Οκτώ χρόνια αποτελούν υπερβολικά μεγάλο διάστημα για μια κατάσταση που προκαλεί τόσο σοβαρά ερωτήματα. Απαιτούνται σαφείς απαντήσεις για τις συνθήκες διαβίωσης των δύο θαλάσσιων λεόντων, επιστημονική αξιολόγηση της συμπεριφοράς τους και πλήρης διαφάνεια ως προς τους ελέγχους που έχουν πραγματοποιηθεί.

Κάθε εισιτήριο είναι και μια επιλογή

Υπάρχει όμως και η ευθύνη του κοινού. Ένας ζωολογικός κήπος αποτελεί ταυτόχρονα οικονομική δραστηριότητα. Τα εισιτήρια των επισκεπτών συντηρούν το μοντέλο λειτουργίας του. Κάθε οικογένεια και κάθε οργανωμένη επίσκεψη ενισχύει οικονομικά έναν χώρο όπου άγρια ζώα εκτίθενται στο ανθρώπινο βλέμμα.
Και εδώ βρίσκεται μια μεγάλη αντίφαση.

Πηγαίνουμε τα παιδιά στους ζωολογικούς κήπους υποτίθεται για να γνωρίσουν και να αγαπήσουν τα ζώα. Τι μαθαίνουν όμως βλέποντας έναν θαλάσσιο λέοντα να πραγματοποιεί εκατοντάδες φορές την ίδια διαδρομή μέσα σε μια τσιμεντένια δεξαμενή; Ποια σχέση με την άγρια ζωή καλλιεργείται μέσα από την εικόνα ενός ζώου αποκομμένου από το φυσικό του περιβάλλον και περιορισμένου σε έναν χώρο έκθεσης;

Το ζήτημα φυσικά ξεπερνά τους δύο θαλάσσιους λέοντες. Αφορά τα δελφίνια, τα μεταναστευτικά πουλιά, τα τροπικά θηλαστικά, τους πιγκουίνους και κάθε άλλο ζώο που περνά τη ζωή του σε συνθήκες αιχμαλωσίας. Αφορά συνολικά τη σχέση μας με τα υπόλοιπα είδη και το κατά πόσο εξακολουθούμε να θεωρούμε αυτονόητο το δικαίωμα του ανθρώπου να περιορίζει ένα άγριο ζώο προκειμένου να το παρατηρεί και να ψυχαγωγείται.

Οκτώ χρόνια είναι μια ολόκληρη ζωή

Οκτώ χρόνια είναι μια ολόκληρη ζωή εγκλωβισμού. Περίπου 2.900 ημέρες μέσα στις οποίες η ίδια διαδρομή επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά.

Κάπου εδώ οι διακηρύξεις περί προστασίας των ζώων οφείλουν να συναντήσουν την πραγματικότητα. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να εξετάσουν ουσιαστικά την περίπτωση, να δημοσιοποιήσουν τα αποτελέσματα των ελέγχων και να αξιολογήσουν λύσεις που θα υπηρετούν πραγματικά την ευζωία των συγκεκριμένων ζώων.

Γιατί η σιωπή των ζώων ποτέ δεν υπήρξε απόδειξη ότι περνούν καλά. Υπήρξε απλώς ο λόγος που χρειάζονται τη δική μας φωνή.