Προχώρησε το ΚΚΕ στον εμφύλιο με υπόδειξη των Σοβιετικών; Αυτό είναι το επιχείρημα του πρώην γραμματέα του κόμματος Νίκου Ζαχαριάδη, όταν οι δύο πρώην σύντροφοι του τον επισκέπτονται στην εξορία του στη Σιβηρία. Στο νέο αποκαλυπτικό βιβλίο του Νίκου Παπαδάτου, «Νίκος Ζαχαριάδης. Η ζωή και η δράση του μέσα από τα αρχεία του ΚΚΣΕ και της KGB» (εκδόσεις Πεδίο), δημοσιεύεται το χειρόγραφο ντοκουμέντο- απολογισμός αυτής της πολύ κρίσιμης συνάντησης.

Ιστορικός και μεθοδικός ερευνητής, ο Παπαδάτος αντλεί το βασικό υλικό του από τα πρώην σοβιετικά αρχεία (σημερινά Αρχεία της Ρωσικής Ομοσπονδίας). Στην ερευνητική δουλειά του οφείλουμε το εξαιρετικό του βιβλίο, «Ο Μπεζεντάκος μας άφησε γειά- Οι διώξεις των Ελλήνων κομμουνιστών στην ΕΣΣΔ 1937-1938»(Εκδόσεις ΚΨΜ)

Η επίσκεψη στο Τιουμέν της Σιβηρίας, γίνεται στις 6 Οκτωβρίου 1967. Ο άλλοτε λαοφιλής ηγέτης του κόμματος έχει εξοριστεί από την ηγεσία της σοβιετικής πατρίδας, που τόσο λάτρεψε και ακολούθησε πιστά. Σε σημείο, όπως υποστηρίζει στη συνάντηση με τους πρώην συντρόφους του, να σύρει τη χώρα σε έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο, με υπόδειξη του Στάλιν.

Τελικώς δεν είσαι πράκτορας..

Οι δύο σύντροφοι του, οι Κώστας Τσολάκης και Κώστας Κηπουρός, απεσταλμένοι από την ηγεσία του ΚΚΕ έρχονται για να του ανακοινώσουν την απόφαση της 11ης Ολομέλειας (συνήλθε τον Ιούνιο του ίδιου χρόνου) «που αφορά το άτομό του» και οποία είχε καταλήξει στο βαθυστόχαστο συμπέρασμα ότι ο Ζαχαριάδης  δεν ήταν «ύποπτος» για πράκτορας και συνεργάτης του ταξικού εχθρού.

Η κατηγορία μοιάζει σχεδόν σουρεαλιστική. Πρόκειται για τον ηγέτη που με το γράμμα του τον Οκτώβριο του 1940, όταν από τη φυλακή κάλεσε τον λαό να πολεμήσει στο πλευρό της φασιστικής κυβέρνησης Μεταξά κατά της ιταλικής επίθεσης, είχε αναβαθμίσει το ΚΚΕ από κομπάρσο σε πρωταγωνιστή των εξελίξεων στην Ελλάδα.

Οι κατηγορίες είχαν διατυπωθεί εναντίον του το 1956, μετά την παρέμβαση των «αδελφών κομμάτων» και την καθαίρεση του. Η νέας Σοβιετική ηγεσία καθάριζε τους φιλοσταλινικούς ηγέτες των κομματικών κομμάτων, όπως ήταν ο ηγέτης του ΚΚΕ. Ο Ζαχαριάδης διεγράφη από το ΚΚΕ το 1957.

Θύτες και θύματα

Η υπόθεση Ζαχαριάδη αναδεικνύει ένα απαράβατο κανόνα του κομουνιστικού κινήματος: οι θύτες γίνονται θύματα και τα τελευταία κάποια στιγμή θύτες. Με κορυφαία αλλά όχι μοναδική την υπόθεση Πλουμπίδη, ο Ζαχαριάδης είχε παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην πρακτορολογία, κατηγορώντας αβάσιμα, συντρίβοντας κυριολεκτικά, κορυφαία στελέχη του. Που μάλιστα αγωνίζονταν σε πολύ δύσκολες συνθήκες και στην παρανομία.

Αυτή την αλλαγή ρόλων συμβολίζει ο Κώστας Τσολάκης, ο ένας από τους δύο απεσταλμένους της Κεντρικής Επιτροπής που επισκέπτονται τον Ζαχαριάδη, στην εξορία του. Με το παρατσούκλι «Ταρζάν» και επικεφαλής των φιλοζαχαριαδικών, ο Τσολάκης είχε πρωτοστατήσει στις συγκρούσεις της Τασκένδης το 1955, όταν ο Ζαχαριάδης αρχίζει να χάνει τη μάχη στην Τασκένδη ενώ συγχρόνως αντιλαμβάνεται ότι δεν είναι αρεστός στη, μετασταλινική, νέα σοβιετική ηγεσία.

Μετά την ήττα στον εμφύλιο και την αποχώρηση των μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού, η πρωτεύουσα του σοβιετικού Ουζμπεκιστάν είναι το κέντρο των κομματικών εξελίξεων.

Στις “συντροφοκτόνες” συγκρούσεις στην Τασκένδη,  οπαδοί του Ζαχαριάδη είχαν ξυλοκοπήσει άγρια τους οπαδούς της νέας τοπικής ηγεσίας, σε σημείο που ένα μέλος της, ο Πάνος Δημητρίου, είχε χάσει το ένα αυτί του από δάγκωμα. Τώρα ο Τσολάκης είναι απεσταλμένος από το στρατόπεδο που άλλοτε πολέμησε, παίζοντας και τον ρόλο του ανακριτή του παλιού αφεντικού.

Ο μαχητικός Ζαχαριάδης τα βάζει και με τον.. Πάπα

Πιθανότατα η επιλογή Τσολάκη να είχε στόχο τον εξευμενισμό του Ζαχαριάδη, από ένα στέλεχος που τον είχε υποστηρίξει. Άλλωστε η επίσκεψη των δύο είναι και μία απάντηση σε μία επιστολή Ζαχαριάδη προς τη σοβιετική ηγεσία, με την οποία ζητούσε να του δοθεί άδεια να γυρίσει στην Ελλάδα, η οποία δημοσιεύεται στη συνέχεια, στα ντοκουμέντα που συνοδεύουν το άρθρο.

Ο Ζαχαριάδης δεν ανταποκρίνεται στο άνοιγμα με το οποίο του ανακοινώνεται ότι ..δεν είναι πράκτορας. Απειλεί με νέα απεργία πείνας( έχει ήδη κάνει δύο) αγνοώντας τις παραινέσεις και τις απειλές των δύο απεσταλμένων, που είχαν και την αποστολή να τον πείσουν να μην προχωρήσει. Όχι, προς θεού, για να μην βλάψει την υγεία του. Αλλά για να μην κάνει κακό στο ΚΚΕ και τη μεγάλη σοβιετική πατρίδα.

Ένα σημαντικό στοιχείο με ιστορική σημασία για το ελληνικό κομουνιστικό κίνημα, είναι ότι ο Ζαχαριάδης, κάθε άλλο παρά το έχει βάλει κάτω. Δεν παραδέχεται κανένα από τα μεγάλα, συχνά ολέθρια, λάθη του. Αλλά δεν έχει χάσει και τη μαχητικότητα του.

Υποτίθεται ότι η Μόσχα και το ΚΚΣΕ είναι για το κομουνιστικό κίνημα ότι Πάπας και το Βατικανό για την καθολική θρησκεία. Aλλά στην ίδια επιστολή του προς τη σοβιετική ηγεσία με την οποία ζητάει να τελειώσει η εξορία του, ο Ζαχαριάδης δεν μασάει τα λόγια του:

«Ως τώρα, δεν έχω λάβει καμία πειστική απάντηση από την Κ.Ε. του ΚΚΣΕ. Καταλαβαίνω φυσικά ότι τα σοβιετικά όργανα Ασφαλείας φοβούνται να με αφήσουν να ξεφύγω από τα νύχια τους, γιατί ο Ζαχαριάδης «γνωρίζει πολλά», ειδικά για τον ρόλο τους στο αίσχος της Τασκένδης το 1955. Αυτή η γνωστή σε όλους αλήθεια είναι προφανής ακόμη και σε άτομα με χαμηλότερο πνευματικό επίπεδο. Εκπλήσσει μόνο η τάση μας να συνεχίσουμε να κάνουμε τέτοιες βλακείες.

Καταλαβαίνω επίσης ότι οι κρατικές αρχές Ασφαλείας αποφάσισαν η εξορία μου να είναι ισόβια. Έχω ήδη γράψει στην Κ.Ε. του ΚΚΣΕ ότι, εάν στόχος σας είναι η φυσική μου εξόντωση, είμαι έτοιμος να σας βοηθήσω σε αυτό».

Ο εμφύλιος και οι υποδείξεις των Σοβιετικών

Στη συνέχεια η συζήτηση ανάμεσα στους τρεις πρώην συντρόφους ξεφεύγει, με ξεσπάσματα και αμοιβαίες κατηγορίες. Στο κρίσιμο ερώτημα, αν ο εμφύλιος ξεκίνησε με υπόδειξη των Σοβιετικών, δεν δίνεται οριστική απάντηση.

Ο συγγραφέας Νίκος Παπαδάτος κάνει μία σειρά ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις για το κορυφαίο αυτό θέμα, που αξίζει να διαβάσετε στο βιβλίο του.

Στο ντοκουμέντο που ακολουθεί, ο Ζαχαριάδης υποστηρίζει ότι «η έναρξη του Β ́ ένοπλου αγώνα είχε υποδειχθεί από το ΚΚΣΕ το 1947».

Όταν οι δύο πρώην σύντροφοι τού θυμίζουν ότι ο εμφύλιος ξεκίνησε το 1946, ο Ζαχαριάδης απαντά ότι αυτό δεν έχει σημασία. «Αν μας έλεγαν να τον σταματήσουμε, θα τον σταματούσαμε».

Διαβάστε επίσης: Συγκλονιστικά ντοκουμέντα για τη απόδραση και την εκτέλεση του λαϊκού ήρωα Μιχάλη Μπεζεντάκου