Στην Κολχίδα, στον απόηχο των αργοναυτών / Άνδρες, γυναίκες, τέρατα, θαύματα, προφητείες και γεωπολιτική

Μέρος Α. Η αφορμή, ο μύθος, οι πρωταγωνιστές, η διαδρομή

Βρέθηκα πρόσφατα στη Γεωργία (Φεβρουάριος 2026, λίγο πριν ξεκινήσουν οι άγριες μέρες του πολέμου στη γειτονιά μας), σε αυτή τη μικρή τόσο σε έκταση όσο και πληθυσμό χώρα, με την οποία η δική μας έχει ισχυρούς δεσμούς από τα βάθη των αιώνων. Εκεί βρίσκεται η μυθική Κολχίδα, προορισμός των αργοναυτών, εκεί ο Καύκασος όπου καταδικάστηκε σε αιώνια τιμωρία ο Προμηθέας, εκεί ο Βαθύς Λιμένας (Βατούμι), η Διοσκουριάς (Σοχούμι, στη σήμερα αποσχισμένη Αμπχαζία), η Τσάλκα των Ελλήνων και φυσικά η Τιφλίδα (Tbilisi), η πρωτεύουσα. Στην πόλη Τσάλκα (περίπου 90 χλμ δυτικά της Τιφλίδας), το σύνολο σχεδόν των 55.000 κατοίκων της (1989) ήταν Έλληνες και το ίδιο ίσχυε για 27 χωριά της ομώνυμης ορεινής περιοχής. Όμως η γλώσα που μιλιόταν δεν ήταν η ελληνική (με εξαίρεση τέσσερα χωριά).

Εγκαταστημένοι στον Πόντο, πριν βρεθούν στα μέρη του Καυκάσου, οι υπόδουλοι στους Οθωμανούς Έλληνες είχαν κάποια στιγμή υποχρεωθεί από αυτούς (18^ος αιώνας) να επιλέξουν μεταξύ γλώσας και θρησκείας. Επέλεξαν το δεύτερο για τον αυτοπροσδιορισμό τους. Έφυγαν από εκεί μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1829 που πυροδότησε η ελληνική επανάσταση, φοβούμενοι τους Οθωμανούς και ακολουθώντας τους Ρώσους [1]. Και αργότερα, από το 1916 και μετά, η Γεωργία υποδέχτηκε δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες του Πόντου. Η απογραφή του 1989 κατέγραψε συνολικά περισσότερους από 100.000 Έλληνες στη Γεωργία [2]. Σύντομα αποδεκατίστηκαν. Την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης ακολούθησαν χάος, φτώχεια και εθνικιστικές βιαιότητες που οδήγησαν σε μεγάλης κλίμακας επαναπατρισμό αυτών των Ελλήνων της διασποράς, κυρίως κατά τη δεκαετία του 1990.

Με το που πάτησα στα μέρη όπου βρισκόταν η αρχαία Κολχίδα, στη δυτική πλευρά της Γεωργίας, ένιωσα αυτομάτως τον απόηχο της αργοναυτικής εκστρατείας. Πλήθος αντικείμενα, εκδηλώσεις και τόποι εκεί με αυτήν συνδέονται. Καθόλου περίεργο που ένιωσα και την ανάγκη να ανασύρω από το παρελθόν και να ξεσκονίσω για τα καλά τα της αργοναυτικής εκστρατείας που ποτέ πριν δεν τα είχα τακτοποιήσει μέσα μου. Αυτός και οι άλλοι συνδεόμενοι μύθοι λένε πολλά σε πολλά επίπεδα και μοιάζουν να συνδέονται εντυπωσιακά με την πρόσφατη ιστορία. Καθώς έψαχνα για πληροφορίες, διαπίστωσα ότι τα πράγματα εμφανίζονται μάλλον συγκεχυμένα, ακόμη και για τη διαδρομή των αργοναυτών πόσο μάλλον για τη σημασία του εγχειρήματος. Έτσι τα πήρα όλα από την αρχή και ιδού η ματιά μιας μη ειδικού στον μύθο και στις προεκτάσεις του.

Στο πρώτο μέρος, θα βρείτε τη σημασία του μύθου, όπως την αντιλήφθηκα, τους συγγραφείς που μίλησαν για αυτόν, σκιαγραφήματα των πρωταγωνιστών, έναν άλλο πρόδρομο μύθο στον οποίο θεμελιώνεται αυτός της αργοναυτικής εκστρατείας και τη γεωγραφία του ταξιδιού. Στο δεύτερο μέρος, θα συναντήσετε κι εσείς τόπους, ανθρώπους και τέρατα που βρέθηκαν στον δρόμο των αργοναυτών και θα παρακολουθήσετε άθλους, προδοσίες κι άλλα δράματα στην Κολχίδα και συνταρακτικά συμβάντα σε Ιωλκό, Κόρινθο και άλλα μέρη -από την ανατολική άκρη του Εύξεινου πόντου μέχρι τη δυτική Ευρώπη. Το τρίτο μέρος με τα 11 επιμύθια είναι το ζουμί όλης της ιστορίας, έτσι όπως την κατάλαβα και αφήνοντας τη σκέψη μου να με παρασύρει όπου ήθελε. Να με συγχωρήσετε εάν με έβγαλε σε φανταστικά τοπία.

Ο μύθος της αργοναυτικής εκστρατείας και οι συγγραφείς

Διαβάζεις τα περί αργοναυτικής εκστρατείας και κάτι παθαίνεις. Δύσκολο να βάλεις σε τάξη και να σου μείνουν το πλήθος των άλλων μύθων με τους οποίους συνδέεται, το πλήθος των πρωταγωνιστών και δευτεραγωνιστών της και των τόπων όπου αυτοί έδρασαν. Αλλά η σημασία της είναι πολύ μεγάλη, καθώς πρόκειται για την πρώτη ανάληψη ενός συλλογικού, οργανωμένου εγχειρήματος από όλα σχεδόν τα φύλα του ελληνικού χώρου ώστε να βγούν έξω από την επικράτειά τους, να μάθουν ή να γνωρίσουν καλύτερα τη γειτονιά τους και την ευρύτερη περιοχή, να αποκτήσουν ενοποιητικό όραμα, πρόσβαση σε νέους χώρους και πόρους και να υπερασπιστούν τα δικαιώματα και τα συμφέροντά τους.

Δεν υπήρξε ένας θηριώδης Όμηρος να υμνήσει την αργοναυτική εκστρατεία. Και παρότι πρόκειται για παμπάλαιο μύθο, η πρώτη πλήρης εκδοχή της προέρχεται από τον Αλεξανδρινό Απολλώνιο τον Ρόδιο, μόλις στους ελληνιστικούς χρόνους (3^ος αιώνας πΧ). Για τη χρονολόγηση της άλλης πολύ γνωστής εκδοχής, τα αργοναυτικά του Ορφέα, οι περισσότεροι θεωρούν ότι είναι έργο της ύστερης αρχαιότητας (4^ος-6^ος αιώνας μΧ) από άγνωστους ορφικούς συγγραφείς. Η απολλώνια εκδοχή παρουσιάζει έναν Ιάσονα ανθρώπινο, ενίοτε τελείως αντιηρωικό και αβέβαιο. Στα πολύ πιο σύντομα ορφικά αργοναυτικά, κεντρικό πρόσωπο είναι ο Ορφέας που μιλάει σε πρώτο πρόσωπο εξαίροντας το δικό του ρόλο στην εκστρατεία και την ικανότητά του να εξευμενίζει τους θεούς.

Σε αυτόν τον πολύ παλιό μύθο έχει αναφερθεί ο Όμηρος, ο Πίνδαρος (με την πρώτη λεπτομερή περιγραφή), o Ησίοδος, οι μεγάλοι αρχαίοι τραγικοί (Αισχύλος, Ευριπίδης, Σοφοκλής) κ.ά., ενώ μετά τον Απολλώνιο τον Ρόδιο, ο Στράβων, ο Παυσανίας, ο Απολλώνιος ο Αθηναίος, ο Απολλόδωρος (ο ψευδο-), ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, αλλά και οι Ρωμαίοι Οβίδιος, Λουκιανός, Σενέκας, Βαλέριος Φλάκκος και πολλοί άλλοι [3]. Σίγουρα τον τραγούδησαν πολύ περισσότεροι, ενώ πλήθος καλλιτεχνών ανά τους αιώνες εμπνεύστηκαν από αυτόν. Οι συγγραφείς που ασχολήθηκαν με τον μύθο απείχαν πολύ όχι μόνον από τα συμβάντα αλλά και μεταξύ τους. Πρόσθεταν, αφαιρούσαν ή τροποποιούσαν περιεχόμενο και πρόσωπα κατά βούληση, ανάλογα με την εποχή, την περιοχή όπου ζούσαν και το κοινό στο οποίο απευθύνονταν, έτσι ώστε οι ποικίλες εκδοχές των συμβάντων να διαφέρουν ακόμη και εντυπωσιακά.

Πυρήνας της συνοπτικής περιγραφής που παραθέτω είναι η εκδοχή του Απολλώνιου, αλλά γίνεται αναφορά και σε αυτήν του Ορφέα όταν υπάρχει μεγάλη απόκλιση¹. Περιγράφοντας, παρακάμπτω σταθμούς και συναντήσεις χωρίς μεγάλο βάρος (πάντα κατά την άποψή μου) στην εξέλιξη και το αποτύπωμα του μύθου. Παραθέτω και εναλλακτικές εξελίξεις του ταξιδιού όπως και γεγονότα μετά την επιστροφή (που δεν περιέχονται στα απολλώνια και ορφικά αργοναυτικά), χωρίς να αγγίζω -δεν μπορώ, άλλωστε- το μεγάλο ερώτημα πώς ήταν ο πρωταρχικός μύθος, πώς εξελισσόταν και ποιοι ήταν πραγματικά οι μεγάλοι πρωταγωνιστές [4]. Κρατώ τις βιβλιογραφικές πηγές στο ελάχιστο αναγκαίο (διαθέσιμες και οι άλλες, εάν χρειαστεί) με αρίθμησή ενιαία για τα τρία μέρη.

Η διαδρομή συνοπτικά

Η αργοναυτική εκστρατεία κράτησε περίπου 3,5 χρόνια και είχε για προορισμό την Κολχίδα, στην ανατολική πλευρά της Μαύρης Θάλασσας. Ο πηγαιμός ήταν ο αναμενόμενος: Αναχώρηση από τις Παγασές της Μαγνησίας, στάσεις σε Λήμνο και Σαμοθράκη, πέρασμα του Ελλήσποντου (στενά των Δαρδανελλίων), έξοδος στην Προποντίδα (Θάλασσα του Μαρμαρά), πέρασμα του Βόσπορου, έξοδος στον Εύξεινο Πόντο (Μαύρη Θάλασσα), στάσεις στις νότιες ακτές του, είσοδος στον ποταμό Φάσι στις ανατολικές ακτές και μέσω αυτού άφιξη στην Αία, την πρωτεύουσα της Κολχίδας.

Η επιστροφή, με τελείως διαφορετική και καθόλου προβλέψιμη διαδρομή, αξιοποιεί τα ποτάμια και περιλαμβάνει είσοδο στον ποταμό Δούναβη (Ίστρο τότε) και μετά σε Σάβο, Πάδο, Ροδανό, έξοδο στη Μεσόγειο (στα μέρη της Δαλματίας ή της νότιας Γαλλίας), στάση στη χώρα της Κίρκης (όπου κι αν είναι αυτή), πέρασμα από το στενό Σικελίας-Ιταλίας, άφιξη στο νησί των Φαιάκων (Κέρκυρα), στο έλεος του ανέμου μετά, σε Ιόνιο και Αδριατική, και ξέβρασμα στα αβαθή νερά της Λιβύης, (στον κόλπο της Σύρτης), μεταφορά της Αργώς έξω από το νερό, σέρνοντάς την ή κουβαλώντας την στους ώμους, άφιξη στον κήπο των Εσπερίδων και στη λίμνη Τριτωνίδα (κοντά στην οροσειρά του Άτλαντα στην Αφρική), ξανά έξοδος στη Μεσόγειο, στάσεις στην Κρήτη και στην Ανάφη και επιτέλους πίσω στην Ιωλκό.

Σύμφωνα με την ορφική εκδοχή, το ταξίδι της επιστροφής δεν έχει αρχή τη θάλασσα. Οι αργοναύτες πήραν τον δρόμο προς τις πηγές (στον Καύκασο), όχι τις εκβολές του Φάσι. Και ακολουθώντας μια διαδρομή από ποτάμι σε ποτάμι και από ενδιάμεσες στεριές βγαίνουν στη βόρεια πλευρά του Εύξεινου Πόντου, κάπου στην Αζοφική θάλασσα. Μετά οδεύουν δυτικά και παίρνουν και πάλι τους δρόμους των ποταμών, όπως στην Απολλώνια εκδοχή. Όμως, σύγχρονες ερμηνείες της ορφικής διαδρομής [5] βλέπουν την Αργώ να εισέρχεται και στον Ρήνο και να φτάνει μέχρι το Ρότερνταμ της Ολλανδίας, εκεί να βγαίνει πάλι στη θάλασσα και με ευνοϊκούς ανέμους να περνάει έξω από τα βρετανικά νησιά και να εισέρχεται πίσω στη Μεσόγειο μέσω Γιβραλτάρ. Στη Μεσόγειο, το ταξίδι είναι παρόμοιο στην απολλώνια και ορφική εκδοχή, με εξαίρεση την πορεία στην Αφρικανική έρημο που δεν υπάρχει στη δεύτερη.

Δεν γίνονται εύκολα αποδεκτές μεταφορές πλοίου στη στεριά για χιλιόμετρα ή πλεύσεις ανάποδα στους ανέμους, ενώ τα σημεία και τέρατα του ταξιδιού χρειάζονται λογικοφανείς εξηγήσεις, αν αποδεχτούμε ότι οι μύθοι λένε αλήθειες. Σύγχρονες απόπειρες ταύτισης των τόπων και ερμηνείας όσων συνάντησαν οι αργοναύτες στο ταξίδι τους υποδεικνύουν χρονική σύμπτωσή του με έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα, ειδικές συνθήκες που θα μπορούσαν να επιτρέψουν φαινομενικά αντίθετες του ανέμου διαδρομές, αρχαίες διόλκους που θα μπορούσαν να επιτρέψουν ευκολότερη μεταφορά πλοίων στη στεριά, ενώ άλλες επιχειρούν να ερμηνεύσουν τις επαναλαμβανόμενες αναφορές στην απολλώνια εκδοχή στους Κέλτες και στις χώρες τους [6].

Όπως και να έχει, το εγχείρημα ήταν μεγαλειώδες. Και να σκεφτεί κανείς πως η σύγχρονη Αργώ που κατασκευάστηκε για να επαναλάβει το ταξίδι ή ισοδύναμό του (2008) κατάφερε να κάνει μόνο τη διαδρομή Βόλος, Κορινθιακός, Ιόνιο, Άγιοι Σαράντα, Ιθάκη [7]. Δεν άντεξαν περισσότερο οι σύγχρονοι αργοναύτες.

Οι αργοναύτες

Στον Ιάσονα ζητήθηκε να φέρει το χρυσόμαλλο δέρας, αλλά δεν ανέλαβε τον άθλο μόνος του όπως ο Ηρακλής. Φαίνεται πως η εποχή των ατομικών ηρωισμών άρχισε να δίνει τη σκυτάλη στις συλλογικές προσπάθειες ανθρώπων με κοινές καταβολές και συμφέροντα. Ολόκληρη διαφημιστική εκστρατεία της εκστρατείας έκανε προηγουμένως ο Ιάσονας για να επιλέξει αυτούς που θα τον συνόδευαν στο ταξίδι. Οι αργοναύτες κατάγονταν κυρίως από Θεσσαλία, Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα, αλλά και από Αθήνα, Θράκη, Σάμο, Σαλαμίνα, Εύβοια και άλλα νησιά, λίγο από Μακεδονία και Μίλητο, με άλλα λόγια εκπροσωπούσαν όλα σχεδόν τα πρωτοελληνικά φύλα.

Ο αριθμός και τα ονόματα των αργοναυτών ποικίλλουν ανάλογα με την πηγή, συνηθέστερα είναι λίγο περισσότεροι από 50, αλλά αν αθροιστούν όσοι διαφορετικοί έχουν αναφερθεί είναι περίπου 90. Υπάρχει ένας σταθερός ηρωικός πυρήνας και άλλοι που μπορεί να αναφέρονται ακόμη και μόνον από έναν συγγραφέα. Είναι ο Ηρακλής, ο Θησέας, ο Ορφέας, οι Διόσκουροι Κάστορας και Πολυδεύκης, οι φτερωτοί γιοί του Βορέα Ζήτης και Καλάις, ο Ίδας, ο Τίφυς-που θα γίνει κυβερνήτης της Αργώς, ο Αγκαίος, ο Άκαστος-γιός του βασιλιά Πελία και ξάδελφος του Ιάσονα, ο Αυγείας-που τους στάβλους του καθάρισε ο Ηρακλής, ο Πηλέας-πατέρας του Αχιλλέα, ο Λαέρτης-πατέρας του Οδυσσέα, ο Τελαμώνας-πατέρας του Αίαντα, ο Άργος-γιος του Φρίξου, αλλά και ο Αρμένιος (κατά τον Στράβωνα, που λέγεται πως ίδρυσε την Αρμενία) κ.ά. Κάποια στιγμή τέθηκε ζήτημα αρχηγίας και προτάθηκε ο Ηρακλής για αυτόν τον ρόλο, όμως τελικά επιλέχτηκε ο εμπνευστής της εκστρατείας Ιάσονας.

Αν οι σχέσεις πατέρα γιου ισχύουν, τότε σημαίνει πως η αργοναυτική εκστρατεία έγινε μια γενιά πριν τον τρωικό πόλεμο (~1200 πΧ). Άλλοι θεωρούν πως έγινε πολύ νωρίτερα, ακόμη και πριν το 1500 πΧ.

Η Μήδεια

Στο πάνθεον των ονομάτων που συνδέονται με την αργοναυτική εκστρατεία θα συναντήσουμε πλήθος τοπωνύμια και λαούς, θεούς, ημίθεους, ήρωες, μάντεις, βασιλιάδες, βασιλόπαιδες, κοινούς θνητούς, τέρατα και άλλα κατασκευάσματα της φαντασίας ή της πριν της ώρας της τεχνολογίας. Όμως αυτό που ξέρουμε περισσότερο από όλα είναι της Μήδειας από τη μακρινή Κολχίδα. Που είχε πατέρα τον Αιήτη και αδερφό τον Άψυρτο. Που για τα μάτια του Ιάσονα πρόδωσε τον πατέρα και σκότωσε τον αδερφό και αργότερα, όταν ο Ιάσονας την βαρέθηκε και αποφάσισε να ξαναπαντρευτεί, σκότωσε τα παιδιά του και δικά της.

Με έκπληξη ανακάλυψα ότι η εικόνα της Μήδειας στην εκδοχή του Απολλώνιου είναι διαφορετική από αυτήν που αυτομάτως μας έρχεται στον νου όταν ακούμε το όνομά της. Δεν είναι η εγκληματική φυσιογνωμία που για να εκδικηθεί έφτασε να γίνει παιδοκτόνος. Μοιάζει περισσότερο με μια αθώα κοπέλα που αποστρέφεται τη βία, που ερωτεύεται αλλά δεν τα διαλύει όλα στη στιγμή, που ταλαντεύεται ανάμεσα στο να μείνει στην πατρίδα της, να φύγει, ακόμη και ν’ αυτοκτονήσει και τρέμει τον φοβερό πατέρα της. Μεταμορφώνεται μόνο την κρίσιμη ώρα, όταν δεν έχει επιλογές. Ηθικός αυτουργός και παρούσα στη δολοφονία του αδερφού της, γίνεται κι αυτή φόνισα. Για πρώτη φορά.

Μέχρι τον Ευρυπίδη που θα την καταντήσει άθλια παιδοκτόνο, κανείς άλλος δεν την είχε παρουσιάσει έτσι πριν. Και πολλοί συμφωνούν στο ότι ήταν οι Κορίνθιοι που διέπραξαν το έγκλημα της παιδοκτονίας κι ότι θα έκαναν ή έκαναν οτιδήποτε περνούσε από το χέρι τους για να μην το καταγράψει η ιστορία αυτό το κακό, μέχρι και να χρηματίσουν τον Ευρυπίδη για να δώσει το τέλος που έδωσε στην τραγωδία του [9]. Είναι η δική του εκδοχή, όμως, που θα αφήσει το ισχυρότερο αποτύπωμα. Η δε Μήδεια του μεταγενέστερου Σενέκα (του νεότερου), στα βήματα του Ευρυπίδη, το πάει στα άκρα. Είναι γυναίκα τέρας, μάγισα μοχθηρή, μανιακή, παρανοϊκή, εγκληματίας που σπέρνει την καταστροφή.

Η Αργώ και ο δηλωμένος σκοπός της εκστρατείας

Από τα πράγματα, πρωταγωνιστεί η Αργώ, το πλοίο που έδωσε το όνομά του στην εκστρατεία και που το πήρε από τον κατασκευαστή του και σπουδαίο ναυπηγό Άργο, γιο του Φρίξου. Πλοίο γερό, αλλά ελαφρύ και ευκίνητο που μπορούσαν ακόμη και να το κουβαλούν στα χέρια και που αντίθετα από το σημερινό αργώ σήμαινε γρηγοράδα και λαμπρότητα. Με 50 κουπιά (πεντήκορος), δυο τιμόνια και ακρόπρωρο τη μορφή της προστάτιδας θεάς Ήρας είχε ακόμη και λαλιά που της την χάρισε η άλλη μεγάλη προστάτιδα, η θεά Αθηνά, που βοήθησε τον Άργο να τη φτιάξει.

Οι αργοναύτες ξεκίνησαν το μεγάλο ταξίδι χωρίς να ξέρουν πολλά για αυτό. Ήξεραν όμως τι έψαχναν: το χρυσόμαλλο δέρας, που χρειαζόταν να το φέρει στο βασίλειο της Ιωλκού ο Ιάσονας για να γίνει αυτός ο νόμιμος βασιλιάς της. Αυτόν τον όρο έθεσε ο τότε βασιλιάς και σφετεριστής του θρόνου για να του τον παραδώσει, που δεν ήταν άλλος από τον θείο του Πελία που πήρε τον θρόνο από τον αδερφό του και πατέρα του Ιάσονα, τον Αίσονα.

Και καλά, θα σκεφτείτε, τι τους ένοιαζε τους αργοναύτες να γίνει ο Ιάσονας βασιλιάς της Ιωλκού; Φαντάζομαι για τους ίδιους λόγους που δημιουργούνται οι συμμαχίες και ξεκινούν πόλεμοι και εκστρατείες. Πάντα υπάρχει μια αιτία, ακόμη και αισχρή, φαιδρή ή στην πραγματικότητα ανύπαρκτη κι από πίσω της συμφέροντα. Αργότερα, όταν αρχίσουν να συγκρούονται τα συμφέροντα, θα λυθούν κάποιες από τις συμμαχίες και οι πρώην φίλοι θα γίνουν εχθροί. Αυτό έγινε και εδώ.

Ο εμβόλιμος μύθος του Φρίξου και της Έλλης και τα πριν την εκστρατεία

Το χρυσόμαλλο δέρας που κοτζάμ εκστρατεία ξεκίνησε για χάρη του ήταν η προβιά του κριαριού πάνω στο οποίο ταξίδεψαν ο Φρίξος και η Έλλη, τα παιδιά της νύμφης Νεφέλης και του Αθάμα, βασιλιά του Ορχομενού της Βοιωτίας και γενάρχη των Αθαμάνων. Η Ινώ, δεύτερη γυναίκα του βασιλιά, μισούσε τα παιδιά γιατί είχαν προτεραιότητα έναντι των δικών της στον θρόνο του Ορχομενού. Κατέστρωσε σχέδιο εξόντωσής τους κι έκανε τον πατέρα τους να πιστέψει πως έπρεπε να θυσιάσει τον Φρίξο για να σωθεί το βασίλειο. Όμως, την τελευταία στιγμή, η μάνα τους που της είπε τα κακά μαντάτα ο Δίας έστειλε ένα ιπτάμενο χρυσόμαλλο κριάρι για να τα φυγαδεύσει. Έτσι κι έγινε, αλλά το ταξίδι δεν ολοκληρώθηκε καλά για τα δυο αδέρφια. Η Έλλη ζαλίστηκε, έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε. Σε ανάμνηση του γεγονότος και προς τιμήν της, η θάλασσα εκείνη ονομάστηκε Ελλήσποντος.

Με τη βοήθεια της μάνας του, ο Φρίξος έφτασε στην ανατολική άκρη του Εύξεινου Πόντου, στην Κολχίδα. Εκεί τον καλοδέχτηκε ο βασιλιάς Αιήτης, ο γιος του Ήλιου, πατέρας της Μήδειας και αδερφός της μάγισας Κίρκης και της Πασιφάης, της γυναίκας του Μίνωα της Κρήτης. Μέχρι που του έδωσε για γυναίκα την άλλη κόρη του, την Χαλκιόπη. Από ευγνωμοσύνη, ο Φρίξος θυσίασε το χρυσόμαλλο κριάρι στον Δία και χάρισε τη χρυσή προβιά του στον βασιλιά Αιήτη. Αυτός την κρέμασε σε μια βαλανιδιά και έβαλε έναν δράκο να τη φυλάει νύχτα μέρα.

Σε αναζήτηση αυτού του χρυσόμαλλου δέρατος έβαλε πλώρη για την Κολχίδα ο Ιάσονας, κατά πως τον είχε συμβουλέψει ο Κένταυρος Χείρων. Σε αυτόν τον είχε εμπιστευτεί ο πατέρας του Αίσονας φοβούμενος ότι ο βασιλιάς αδερφός του θα τον σκότωνε. Ο Κένταυρος τον φρόντισε καλά επάνω στο Πήλιο και όταν ο Ιάσονας έγινε είκοσι χρονών του αποκάλυψε τη βασιλική καταγωγή του. Τότε εκείνος αποφάσισε να ζητήσει πίσω τον θρόνο του από τον Πελία.

Στη διαδρομή προς την Ιωλκό και προσπαθώντας να περάσει ένα ποτάμι, χάνει το ένα σανδάλι του. Ο Πελίας αντικρύζει με τρόμο τον Ιάσονα, καθώς έχει πάρει χρησμό από το μαντείο των Δελφών ότι θα τον σκοτώσει ένας μονοσάλδαλος. Έτσι, δεν του εναντιώνεται, μόνο να φύγει πολύ μακριά θέλει και να χαθεί. Δεν ξέρει βέβαια ότι έτσι απεργάζεται το δικό του τέλος, γιατί όχι μόνο δεν θα χαθεί αλλά θα φέρει και τη Μήδεια μαζί του που του επιφυλάσσει έναν φριχτό θάνατο (αλλά αυτό θα το δούμε αργότερα). Ο Ιάσονας αποδέχεται τον όρο που του έθεσε ο Πελίας και ετοιμάζει την εκστρατεία. Μέσα σε τρεις μήνες μόνο φτιάχνεται η Αργώ και επιλέγονται οι καλύτεροι ως αργοναύτες. Το ταξίδι ξεκινάει.

* Δέσποινα Βώκου, Ομότιμη καθηγήτρια ΑΠΘ

Βιβλιογραφία

1. Τανασίδης ΣΜ. 2025. Οι Πόντιοι της Τσάλκας: Η περιπέτεια του ελληνισμού της Γεωργίας [https://grevenapress.gr/oi-pontioi-tis-tsalka-i-peripeteia-tou-ellinismou-tis-georgias/]
2. Αγτζίδης Β. 2003. H περιπέτεια του Ελληνισμού στη Γεωργία [https://www.kathimerini.gr/society/169316/h-peripeteia-toy-ellinismoy-sti-georgia/ ]
3. Γεωργαντάς Δ, Γεωργαντά ΙΘ. 2022. Αργοναυτική εκστρατεία: είναι μύθος; Ελληνικό Ινστιτούτο Ναυτικής Ιστορίας [https://elinis.gr/%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%B1%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B5%CE%BA%CF%83%CF%84%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%BC%CF%8D%CE%B8%CE%BF%CF%82/#_ftn3]
4. Matthews VA.1965. The early history of the myth of the argonauts. McMaster University [https://macsphere.mcmaster.ca/items/92875c55-2bb4-4918-a440-153761339ca5]
5. Kalachanis Κ, Preka-Papadema P, Kostikas I, Theodossiou E, Manimanis VN, Panou E, Rotolo SG, Kyriakopoulos Κ. 2017. The Argonautica orphica version for the voyage of the argonauts: a geo-analysis. Mediterranean Archaeology and Archaeometry 17, 75-95 [https://www.epimithion.gr/orphic-argonauts/ σύνοψη στα ελληνικά]
6. Bridgman TP. 2000. Apollonius of Rhodes’ “Argonautica”: A mythology of Greek expansion in Celtic lands. Proceedings of the Harvard Celtic Colloquium, 20/21, 203–221 [http://www.jstor.org/stable/41219597]
7. ‘Αργοναύτες’. 2008. Η σύγχρονη αργοναυτική εκστρατεία [https://www.argonautes2008.gr/el/argo–argw/new–argo–ship–synxroni–argw.html]
8. Αdrimi-Sismani V. 2011. “Well-built” Iolkos and the golden fleece: myth and reality. Στο Proceedings, 2nd International Symposium of Georgian Culture, The Caucasus: Georgia on the Crossroads, Cultural exchanges across the Europe and Beyond, 80-89 [https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/152995/3/The_Caucasus_Georgia_On_The_Crossroads_2011.pdf]
9. https://diotima-doctafemina.org/translations/greek/hypotheses-and-selected-scholia-to-euripides-medea/