Το αρχαίο DNA έχει αποδείξει ότι ο Homo sapiens διασταυρώθηκε με τους Νεάντερταλ πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Ωστόσο, μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι οι δύο ομάδες δεν περιορίζονταν μόνο στη συνύπαρξη, αλλά πιθανόν αντάλλασσαν και πολιτισμικές πρακτικές.

Τα συμπεράσματα προκύπτουν από ευρήματα σε σπήλαιο της σημερινής Τουρκίας, όπου εντοπίστηκαν στοιχεία που δείχνουν ότι χρησιμοποιούσαν παρόμοια εργαλεία και συνέλεγαν το ίδιο είδος κοχυλιού.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS, υποστηρίζει ότι οι Νεάντερταλ και οι σύγχρονοι άνθρωποι πιθανότατα μοιράζονταν περισσότερα από τον ίδιο γεωγραφικό χώρο, σύμφωνα με το CNN.

«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι οι Νεάντερταλ και οι Homo sapiens πιθανότατα μοιράζονταν κάτι περισσότερο από τον ίδιο χώρο», δήλωσε στο CNN ο επικεφαλής της έρευνας, Ισμαΐλ Μπαϊκάρα, καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Γκαζιαντέπ.

Όπως εξήγησε, αν και δεν υπάρχουν ακόμη αδιάσειστα στοιχεία άμεσης επαφής, η ομοιότητα στην τεχνολογία, στις πρακτικές κυνηγιού και στη μεταφορά διακοσμητικών κοχυλιών ενισχύει την πιθανότητα πολιτισμικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των δύο ειδών.

Τα ευρήματα στο σπήλαιο της Τουρκίας

Το σπήλαιο Ucagızli II, στη νότια Τουρκία, ήταν γνωστό στους αρχαιολόγους εδώ και χρόνια, όμως οι πρώτες συστηματικές ανασκαφές ξεκίνησαν το 2020.

Στα ευρήματα περιλαμβάνονται τέσσερα δόντια και τμήμα γνάθου με δύο ακόμη δόντια, τα οποία έδειξαν ότι οι Νεάντερταλ κατοικούσαν στην περιοχή πριν από 77.000 έως 59.000 χρόνια. Αργότερα, μεταξύ 59.000 και 47.000 ετών πριν από σήμερα, το ίδιο σπήλαιο κατοικήθηκε από Homo sapiens. Η χρονολόγηση έγινε μέσω της ανάλυσης των στρωμάτων ιζήματος όπου βρέθηκαν τα απολιθώματα.

Κατά τις δύο αυτές περιόδους, οι κάτοικοι του σπηλαίου κατασκεύαζαν παρόμοια λίθινα εργαλεία της τεχνολογίας Mousterian, ενώ κυνηγούσαν τα ίδια θηράματα, όπως αγριοκάτσικα, ελάφια και αγριογούρουνα.

Το κοχύλι που προβληματίζει τους επιστήμονες

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της έρευνας ήταν η παρουσία του κοχυλιού Columbella rustica τόσο στα στρώματα των Νεάντερταλ όσο και σε εκείνα των Homo sapiens.

Το συγκεκριμένο κοχύλι είναι πολύ μικρό για να χρησιμοποιείται ως τροφή, ενώ αρκετά δείγματα έφεραν οπές, γεγονός που υποδηλώνει ότι πιθανότατα χρησιμοποιούνταν ως διακοσμητικό αντικείμενο.

Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τα κοχύλια ως manuports, δηλαδή αντικείμενα που μεταφέρθηκαν σκόπιμα από τον άνθρωπο μακριά από τον φυσικό τόπο προέλευσής τους. Μέχρι σήμερα το Columbella rustica είχε συνδεθεί αποκλειστικά με τους Homo sapiens, ωστόσο η νέα μελέτη υποστηρίζει ότι πιθανότατα είχε ιδιαίτερη σημασία και για τους Νεάντερταλ.

«Οι Νεάντερταλ συνέλεγαν και μετέφεραν σκόπιμα αυτό το κοχύλι από τις ακτές της Μεσογείου, παρότι υπήρχαν διαθέσιμα πολλά άλλα είδη κοχυλιών. Παράλληλα, οι σύγχρονοι άνθρωποι στην ίδια περιοχή επίσης συνέλεγαν Columbella rustica», δήλωσε ο συντάκτης της μελέτης, Ναόκι Μοριμότο, ερευνητής του Πανεπιστημίου του Κιότο.

Στοιχεία για τη μεγάλη έξοδο από την Αφρική

Το Ucagızli II θεωρείται ένας από τους ελάχιστους αρχαιολογικούς χώρους που φωτίζουν μια κρίσιμη περίοδο της ανθρώπινης προϊστορίας.

Πριν από περίπου 60.000 χρόνια, το μεγάλο μεταναστευτικό κύμα του ανθρώπινου είδους έξω από την Αφρική οδήγησε στην εξάπλωση των σύγχρονων ανθρώπων σε ολόκληρο τον πλανήτη, αν και μικρότερες ομάδες είχαν εγκαταλείψει την αφρικανική ήπειρο αρκετά νωρίτερα.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι κατά τη διάρκεια αυτής της μετακίνησης οι Homo sapiens πιθανότατα συναντήθηκαν και διασταυρώθηκαν με Νεάντερταλ σε περιοχές όπως η σημερινή Τουρκία. Μέχρι σήμερα, όμως, η υπόθεση αυτή βασιζόταν κυρίως σε γενετικά δεδομένα, καθώς τα άμεσα αρχαιολογικά ευρήματα από την περιοχή του Λεβάντε παραμένουν περιορισμένα.

Η νέα μελέτη επισημαίνει ότι δεν είναι ακόμη γνωστό αν οι Homo sapiens που κατοίκησαν το σπήλαιο ανήκαν στο μεγάλο μεταναστευτικό κύμα ή ήταν απόγονοι παλαιότερων πληθυσμών που είχαν φτάσει στην περιοχή.

Ο Ισμαΐλ Μπαϊκάρα υπογράμμισε ότι απαιτούνται περισσότερες έρευνες για να διαπιστωθεί αν τα ευρήματα του σπηλαίου αποτελούν μεμονωμένη περίπτωση ή αντανακλούν μια ευρύτερη πραγματικότητα.

«Αυτή η μοναδική περίπτωση δείχνει ότι ο πολιτισμός διαμορφώνεται όχι μόνο από τη βιολογία, αλλά και από τις τοπικές παραδόσεις, επιτρέποντας σε διαφορετικά είδη που ζουν στην ίδια περιοχή να διατηρούν κοινές συμπεριφορές για χιλιάδες χρόνια», κατέληξε.