Περισσότερα από 120.000 στρέμματα δασών και φυσικών εκτάσεων έγιναν στάχτη μέσα σε λίγες ημέρες από ανεξέλεγκτες φωτιές. Πέντε πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους. Δεκάδες σπίτια καταστράφηκαν, ολόκληρες περιοχές εκκενώθηκαν και η χώρα βρέθηκε ξανά αντιμέτωπη με εικόνες που τείνουν να γίνουν η νέα καλοκαιρινή κανονικότητα.

Η πρώτη αντίδραση του πρωθυπουργού ήταν αναμενόμενη. Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι έχει επενδύσει όσο ποτέ άλλοτε στην Πολιτική Προστασία, με περισσότερα εναέρια και επίγεια μέσα, νέες τεχνολογίες και καλύτερη οργάνωση του κρατικού μηχανισμού. Ταυτόχρονα, όμως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε εξηγώντας το δράμα ότι υπάρχουν στιγμές που «η φύση και η ένταση των καιρικών φαινομένων ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό».

Διαβάστε: Μητσοτάκης για φωτιές / Η φύση, οι άνεμοι, ο καιρός

Προφανώς και υπάρχουν. Η κλιματική κρίση είναι πραγματική. Οι επιστήμονες προειδοποιούν εδώ και δεκαετίες ότι η Μεσόγειος θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή των ακραίων φαινομένων. Κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι κάθε φωτιά θα περιορίζεται εγκαίρως ή ότι δεν θα υπάρξουν καταστροφές.

Αλλά αυτό δεν απαλλάσσει καμία κυβέρνηση από την πολιτική της ευθύνη. Αντίθετα, την αυξάνει.

Γιατί όταν γνωρίζεις ότι η κλιματική κρίση είναι η νέα πραγματικότητα, οφείλεις να αναδιοργανώσεις το κράτος ώστε να μπορεί να λειτουργεί μέσα σε αυτήν. Και εκεί ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα ερωτήματα για την κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Αν πράγματι έγιναν οι μεγαλύτερες επενδύσεις που γνώρισε ποτέ η Πολιτική Προστασία, γιατί μετά από κάθε μεγάλη φωτιά οι ίδιοι οι πυροσβέστες περιγράφουν μια εικόνα υποστελέχωσης, εξουθενωτικών ωραρίων, απαρχαιωμένου εξοπλισμού και ελλείψεων;

Μετά τον θάνατο τριών συναδέλφων τους, οι συμβασιούχοι πυροσβέστες δεν κατήγγειλαν μόνο τα χρόνια προβλήματα του Σώματος. Υπενθύμισαν και τις παλαιότερες δηλώσεις του υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης Ευάγγελου Τουρνά, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει τον νόμο για τους Πυροσβέστες Πενταετούς Υποχρέωσης «καταστροφή του Πυροσβεστικού Σώματος», ενώ είχε αποκαλέσει «εισβολείς» τους εποχικούς πυροσβέστες όταν διαμαρτύρονταν για την απόλυσή τους. Όταν οι άνθρωποι της πρώτης γραμμής αισθάνονται ότι αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμοι, το πρόβλημα δεν είναι μόνο επιχειρησιακό. Είναι πολιτικό.

Διαβάστε: Εποχικοί πυροσβέστες κατά κυβέρνησης / «Υποκριτικές οι ανακοινώσεις σας»

Το ίδιο πολιτικά αναπάντητα παραμένουν και άλλα ερωτήματα.

Γιατί απεντάχθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης τα 11 αμφίβια πυροσβεστικά αεροσκάφη Air Tractor που προορίζονταν για τα νησιά; Γιατί δεν προχώρησε ο εκσυγχρονισμός επτά Canadair CL-415; Αν η Πολιτική Προστασία αποτελεί πραγματικά κορυφαία προτεραιότητα, γιατί κρίσιμα έργα δεν ολοκληρώθηκαν και γιατί δεν έχει δοθεί μέχρι σήμερα μια πειστική δημόσια εξήγηση;

Οι κυβερνήσεις δεν κρίνονται από τις εξαγγελίες αλλά από τα αποτελέσματα. Και ο απολογισμός των τελευταίων ετών είναι βαρύς. Το 2021 και το 2023 κάηκαν περισσότερα από 1,3 εκατομμύρια στρέμματα κάθε χρονιά. Το 2023 η Ελλάδα κατέγραψε στον Έβρο τη μεγαλύτερη πυρκαγιά που έχει σημειωθεί ποτέ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με σχεδόν ένα εκατομμύριο στρέμματα καμένης γης. Το φετινό καλοκαίρι προσθέτει ήδη περισσότερα από 120.000 στρέμματα στη μακρά λίστα της καταστροφής.

Κάποια στιγμή η επίκληση της «πρωτοφανούς κατάστασης» παύει να είναι εξήγηση και γίνεται ομολογία ότι το υπάρχον μοντέλο δεν λειτουργεί.

Εδώ και χρόνια δασολόγοι, επιστήμονες και άνθρωποι της Πολιτικής Προστασίας επισημαίνουν ότι η χώρα εξακολουθεί να επενδύει κυρίως στην καταστολή και πολύ λιγότερο στην πρόληψη. Καθαρισμοί δασών, διαχείριση της καύσιμης ύλης, ενίσχυση των δασικών υπηρεσιών, μόνιμες προσλήψεις και ολοκληρωμένος σχεδιασμός όλο τον χρόνο δεν μπορούν να παραμένουν ο φτωχός συγγενής μιας πολιτικής που κάθε καλοκαίρι στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην ηρωική αυτοθυσία των πυροσβεστών.

Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο πιεστικό αν δει κανείς τις συνολικές προτεραιότητες του κράτους.

Διαβάστε: Φωτιές / Η φύση φταίει για όλα;

Την ώρα που οι πυρκαγιές μετατρέπονται στη μεγαλύτερη απειλή για τον φυσικό πλούτο, την οικονομία και την ποιότητα ζωής, το ΚΥΣΕΑ εγκρίνει νέο εξοπλιστικό πρόγραμμα ύψους 4,2 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρή άμυνα. Όμως η έννοια της εθνικής ασφάλειας δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται μόνο στις γεωπολιτικές απειλές. Η κλιματική κρίση είναι ήδη απειλή εθνικής ασφάλειας. Καταστρέφει υποδομές, παραγωγή, δάση, τουρισμό και ανθρώπινες ζωές. Αν αυτό αναγνωρίζεται στα λόγια, γιατί δεν αποτυπώνεται με την ίδια αποφασιστικότητα στις πολιτικές προτεραιότητες;

Υπάρχει, τέλος, μια βαθύτερη αντίφαση. Η κυβέρνηση επικαλείται την κλιματική κρίση όταν καλείται να εξηγήσει τις καταστροφές. Την ίδια στιγμή, όμως, στην Ελλάδα και στην Ευρώπη η περιβαλλοντική προστασία υποχωρεί συχνά μπροστά στις πιέσεις της αγοράς και της ανταγωνιστικότητας. Η κλιματική κρίση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι όταν οι συνέπειές της εκθέτουν την εξουσία και να υποβαθμίζεται όταν πρέπει να αλλάξουν αναπτυξιακές και δημοσιονομικές προτεραιότητες.

Οι φωτιές δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Η φωτιά είναι φυσικό φαινόμενο. Το μέγεθος της καταστροφής, η ετοιμότητα του κράτους, η επάρκεια της πρόληψης και η προστασία του φυσικού πλούτου είναι βαθιά πολιτικά ζητήματα.

Ο καιρός δεν γράφει προϋπολογισμούς. Δεν αποφασίζει πόσους πυροσβέστες, δασολόγους και δασοφύλακες θα προσλάβει μια κυβέρνηση. Δεν επιλέγει αν θα επενδύσει περισσότερο στην πρόληψη ή στην καταστολή. Δεν απεντάσσει κρίσιμα έργα ούτε καθορίζει τις προτεραιότητες ενός κράτους.

Αυτά είναι πολιτικές αποφάσεις. Και όταν μια χώρα μετρά κάθε καλοκαίρι περισσότερες στάχτες, περισσότερες απώλειες και περισσότερες δικαιολογίες, το ερώτημα δεν είναι αν φταίει ο καιρός.

Το ερώτημα είναι αν η Ελλάδα εξακολουθεί να κυβερνάται σαν η κλιματική κρίση να είναι ένα έκτακτο γεγονός και όχι η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας.

Στις διακοπές του, που μας προανήγγειλε στη χθεσινή του ανάρτηση, ο κ. Μητσοτάκης θα πρέπει να σκεφτεί τι πραγματικά πάει στραβά. Δεν αρκεί ο αυτοθαυμασμός και η αυτοικανοποίηση.