Στις 27 Φεβρουαρίου 1939 πέθανε η Ναντέζντα Κρούπσκαγια, σύζυγος του Βλαδίμηρου Ίλιτς Ουλιάνωφ που στην ιστορία έμεινε γνωστός με το όνομα «Λένιν».

Για καιρό θα προκαλούν το ιστορικό ενδιαφέρον τα πρόσωπα που με τον ένα ή τον άλλο λόγο συμμετείχαν σε εκείνες τις εξελίξεις του 1917. Την εποχή που η Τσαρική Ρωσία έγινε χώρος των μεγάλων επαναστάσεων:

• της κορυφαίας αντιαπολυταρχικής του Φεβρουαρίου που ανέτρεψε το τσαρικό καθεστώς και αυτή
• του Οκτωβρίου -Νοεμβριου που ανέτρεψε τον σοσιαλδημοκράτη Κερένσκι και οδήγησε στη δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης.

Η διάδοχη κατάσταση μετά τον Λένιν ήταν ο Στάλιν.

Ο Λένιν όπως φάνηκε, δεν ήθελε τον Στάλιν για διάδοχό του στην ηγεσία του Κόμματος. Και αυτό το εξέφρασε με σαφήνεια με αφορμή το επεισόδιο που συνέβη μεταξύ Στάλιν και Κρούπσκαγια.

Συγκεκριμένα, τον Δεκέμβριο του 1922 με Ιανουάριο του 1923, ο Λένιν ήταν ήδη σοβαρά άρρωστος έπειτα από διαδοχικά εγκεφαλικά επεισόδια. Οι γιατροί είχαν περιορίσει αυστηρά τις επαφές και την πολιτική του δραστηριότητα. Η Κρούπσκαγια, σύζυγος και στενή συνεργάτιδά του, λειτουργούσε ως διαμεσολαβήτρια, μεταφέροντάς του έγγραφα και σημειώσεις.

Ο Στάλιν, τότε Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος, θεώρησε ότι η Κρουπσκάγια παραβίαζε τις ιατρικές οδηγίες και ότι επέτρεπε στον Λένιν να παρεμβαίνει πολιτικά. Σε μια τηλεφωνική συνομιλία, της μίλησε με εξαιρετικά σκληρό και προσβλητικό τρόπο, κατηγορώντας την ότι παραβιάζει τις εντολές του κόμματος και απειλώντας την με «λογοδοσία» στην Κεντρική Επιτροπή.

Η Κρουπσκάγια ενημέρωσε τον Λένιν για τη συμπεριφορά του Στάλιν. Ο Λένιν αντέδρασε έντονα. Στις 5 Μαρτίου 1923 υπαγόρευσε επιστολή προς τον Στάλιν, στην οποία απαιτούσε να ζητήσει συγγνώμη από τη σύζυγό του, διαφορετικά θα θεωρούσε ότι οι προσωπικές και πολιτικές τους σχέσεις έχουν διαρραγεί.

Το επεισόδιο αυτό συνέβαλε στην ήδη επιδεινούμενη σχέση Λένιν–Στάλιν και συνδέεται με το λεγόμενο «Διαθήκη του Λένιν», (Γράμμα προς το Συνέδριο) όπου ο Λένιν ασκεί κριτική στον Στάλιν, χαρακτηρίζοντάς τον «αγενή» και προτείνοντας την απομάκρυνσή του από τη θέση του Γενικού Γραμματέα.

Με τη Διαθήκη του ζήτησε απ’ τους συντρόφους τους να αντικαταστήσουν τον Στάλιν από γ.γ. του Κόμματος ως ακατάλληλο, αλλά ήταν πλέον αργά. Ο Στάλιν είχε προλάβει να δημιουργήσει τα δικά του δίκτυα ελέγχου του Κόμματος …

Συγκεκριμένα, στις 4/1/1923, στο «Γράμμα προς το Συνέδριο», ο Β. Ι. Λένιν έγραψε:

“Ο Στάλιν είναι πολύ απότομος και το ελάττωμα αυτό, που είναι εντελώς ανεκτό στις προσωπικές σχέσεις κομμουνιστών αναμεταξύ τους, δεν είναι ανεκτό για κείνον που κατέχει τη θέση του Γενικού Γραμματέα. Γι’ αυτό, προτείνω στους συντρόφους να βρούν ένα μέσο να βάλουν στη θέση του κάποιον άλλο, ο οποίος σχετικά με τον Στάλιν να έχει τούτο το χαρακτηριστικό, να είναι πιό υπομονετικός, πιο ανοιχτόκαρδος και πιο ευγενικός απέναντι στους συντρόφους και να είναι λιγότερο δύστροπος. Το ζήτημα αυτό μπορεί να φαίνεται σαν μικρολογία. Μα πιστεύω πως άμα το ιδούμε από την άποψη της αποφυγής ενός σχίσματος και από την άποψη των σχέσεων Στάλιν και Τρότσκι, δεν είναι καθόλου μικρό, ή καλύτερα είναι ένα τέτοιας λογής μικρό πράγμα που αργότερα μπορεί να έχει αποφασιστική σπουδαιότητα….».