Αγαπητέ Γιάνη,

Η ελληνική Αριστερά βρίσκεται σήμερα σε μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της μεταπολιτευτικής της ιστορίας. Όχι επειδή η Δεξιά είναι παντοδύναμη. Ούτε επειδή οι κοινωνικές ανισότητες μειώθηκαν, η ακρίβεια υποχώρησε ή οι νέοι σταμάτησαν να εγκαταλείπουν τη χώρα. Βρίσκεται σε κρίση επειδή αδυνατεί να συγκροτήσει μια πειστική συλλογική προοπτική.

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέρρευσε πολιτικά και οργανωτικά, αφήνοντας πίσω του όχι μόνο μια εκλογική ήττα αλλά και μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης. Η Νέα Αριστερά φυλλορροεί προτού καν καταφέρει να αποκτήσει ουσιαστική κοινωνική δυναμική. Την ίδια στιγμή ιδρύονται νέοι πολιτικοί σχηματισμοί γύρω από πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν την προηγούμενη δεκαετία. Όμως το ζητούμενο δεν είναι η δημιουργία ενός ακόμη χώρου δίπλα στους ήδη υπάρχοντες. Το ζητούμενο είναι η υπέρβασή τους.

Η Αριστερά δεν μπορεί να ανασυγκροτηθεί ως άθροισμα προσωπικών εγχειρημάτων, όσο σημαντικά κι αν είναι τα πρόσωπα που τα εκφράζουν. Άλλωστε δεν υπήρξε ποτέ υπόθεση μεσσιών ή σωτήρων. Ούτε μπορεί να οικοδομηθεί γύρω από την προσδοκία της επόμενης ηγετικής προσωπικότητας. Η ιστορία της είναι ιστορία συλλογικών υποκειμένων, όχι διαδοχικών αρχηγικών σχημάτων. Κάθε φορά που επενδύει σε πρόσωπα αντί σε συλλογικά υποκείμενα, καταλήγει να αναπαράγει το ίδιο πρόβλημα που επιχειρεί να ξεπεράσει.

Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, η πρόσφατη τοποθέτηση του Γαβριήλ Σακελλαρίδη ότι δεν μπορούμε να παραμένουμε αιχμάλωτοι του 2015 και ότι απαιτούνται γέφυρες και διάλογος αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Όχι γιατί σβήνει τις διαφωνίες ή τις πληγές εκείνης της περιόδου. Αλλά γιατί αναγνωρίζει ότι κανένας πολιτικός χώρος δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην αιώνια ανακύκλωση των παλιών συγκρούσεων.

Εσύ υπήρξες αναμφίβολα μία από τις πιο εμβληματικές και διεθνώς αναγνωρίσιμες προσωπικότητες εκείνης της εποχής. Ανέδειξες ζητήματα που εξακολουθούν να είναι επίκαιρα: τον ρόλο των τραπεζών, την ολιγοπωλιακή οργάνωση της οικονομίας, τα καρτέλ της ενέργειας, τα αδιέξοδα της ευρωπαϊκής οικονομικής διακυβέρνησης. Πολλές από τις προειδοποιήσεις σου αποδείχθηκαν εύστοχες.

Όμως σήμερα το ερώτημα δεν είναι ποιος είχε περισσότερο δίκιο το 2015.

Το ερώτημα είναι πώς μπορεί να ξαναγεννηθεί ένας πόλος που θα εμπνεύσει ξανά την κοινωνία.

Στις δημόσιες παρεμβάσεις σου επαναλαμβάνεις συχνά ότι το ΜέΡΑ25 είναι ανοιχτό σε όσους συμφωνούν με τις βασικές του θέσεις και επιθυμούν να αγωνιστούν μαζί του. Είναι μια θεμιτή πολιτική θέση. Όμως οι στιγμές που ζούμε ίσως απαιτούν κάτι περισσότερο.

Απαιτούν τη συνάντηση διαφορετικών ανθρώπων, διαφορετικών εμπειριών και διαφορετικών παραδόσεων πριν ακόμη υπάρξει πλήρης συμφωνία.

Η ιστορία της Αριστεράς δεν είναι η ιστορία της προσχώρησης σε έναν φορέα, ένα πρόγραμμα ή έναν ηγέτη. Είναι η ιστορία της σύνθεσης. Της συνύπαρξης διαφορετικών ρευμάτων που αναζητούν έναν κοινό τόπο χωρίς να απαιτούν από τον άλλον να αυτοκαταργηθεί για να συμμετάσχει.

Οι μεγάλες στιγμές της γεννήθηκαν όταν κάποιοι αποφάσισαν να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι ως ίσοι. Όχι όταν ο ένας περίμενε από τους άλλους να προσέλθουν έχοντας ήδη αποδεχθεί τις δικές του προϋποθέσεις.

Σήμερα η κοινωνία δεν ζητά από την Αριστερά να λύσει πρώτα τις εκκρεμότητές της με το παρελθόν. Ζητά να δώσει απαντήσεις στο παρόν. Στην εργασιακή ανασφάλεια, στη στεγαστική κρίση, στην ιδιωτικοποίηση δημόσιων αγαθών, στην υποβάθμιση της δημοκρατίας, στην αίσθηση ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει.

Απέναντι σε αυτά τα προβλήματα, κανένας πολιτικός χώρος δεν διαθέτει από μόνος του το αναγκαίο κοινωνικό βάθος. Κανείς δεν είναι αρκετός μόνος του. Ούτε το Μέρα 25. Ούτε η Νέα Αριστερά. Ούτε όποιο νέο εγχείρημα προκύψει αύριο. Ούτε οποιοσδήποτε άλλος.

Γι’ αυτό και η ανάγκη δεν είναι να ενταχθούν κάποιοι σε κάποιον.

Η ανάγκη είναι να δημιουργηθεί ένας χώρος όπου όλοι θα μπορούν να συναντηθούν ισότιμα.

Χωρίς προαπαιτούμενα ηγεμονίας.

Χωρίς εξετάσεις πολιτικής ορθοδοξίας.

Χωρίς την απαίτηση να δικαιωθεί εκ των προτέρων η μία ή η άλλη πλευρά.

Η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από νέους κατακερματισμούς. Έχει ανάγκη από γενναιοδωρία. Από πολιτικό θάρρος. Από ανθρώπους που είναι διατεθειμένοι να ακούσουν όσο και να μιλήσουν.

Ίσως τελικά το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος θα ηγηθεί μιας τέτοιας προσπάθειας.

Ίσως το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα κάνει πρώτος το βήμα να καθίσει στο τραπέζι χωρίς να ζητήσει να καθίσει στην κορυφή του.

Γιατί η Αριστερά, στις καλύτερες στιγμές της, ήταν πάντοτε ένα «εμείς».

Ποτέ ένα «εγώ».

Με εκτίμηση,

Βασίλης Μαζωμένος

Σκηνοθέτης – συγγραφέας