Βιώνουμε μία από τις πρώτες γενοκτονίες στην εποχή των social media. Ήδη, αυτή η διαπίστωση χρήζει επερώτησης: βιώνουμε ή παρακολουθούμε; Κατανοούμε και συναισθανόμαστε ή σκρολάρουμε πάνω στην οθόνη του πραγματικού;

Το χασμουρητό της Μαρίνας Σάττι την ώρα που μιλούσε η εκπρόσωπος του Ισραήλ στη Eurovision, φέρει, νομίζω, μια ισχυρή πολιτική και κοινωνική σημειολογία που αξίζει να την επεξεργαστεί κανείς. Εδώ, φυσικά, περιορίζομαι σε ελάχιστες σημειώσεις.

Εκ πρώτης όψεως, η αντίδραση της Σάττι βρίσκει στόχο. Ο στόχος είναι ένα κράτος που έχει αναθέσει σε μία γελωτοποιό του να αντλήσει πολιτισμική – και μέσω αυτής, πολιτική – νομιμοποίηση εντός των τειχών της ευρωπαϊκής ποπ κουλτούρας ή με άλλα λόγια της κυρίαρχης (mainstream) ιδεολογίας. Ο γελωτοποιός δεν είναι συναυτουργός ή συνεργός του εγκλήματος, ωστόσο το αποδέχεται και αναλαμβάνει να το κανονικοποιήσει.

O υποβιβασμός, ωστόσο, ενός πολέμου, πόσο μάλλον της γενοκτονίας που συντελείται στη Γάζα, σε ένα απλό πολιτικό γεγονός έναντι του οποίου είναι αποδεκτό έως και πανηγυρίσιμο να αντιδράσουμε όπως θα αντιδρούσαμε π.χ. σε μια βαρετή προεκλογική δήλωση κάποιου πολιτευτή, παράγει και αναπαράγει αποανθρωποποίηση.

Τέτοιες προσεγγίσεις, όταν γίνονται viral ή μάλλον, δεδομένου ότι θα γίνουν viral, εντείνουν την ψευδαίσθηση ότι η γενοκτονία «κείται μακράν» της Ευρώπης και της Δύσης. Αποτελούν “ψηφιακή” συμπεριφορά που στόχο έχει την ψευδοακτιβιστική ψυχαγωγία, την παραγωγή ψηφιακού γεγονότος. Εξ ου και η λογική του τύπου “έστω κι αυτή η αντίδραση κάτι είναι” αποδεικνύεται κίβδηλη. Γιατί έστω κι αυτή η αντίδραση αναδεικνύεται τελικά σε ένα ακόμα εμπόδιο στο να αντιληφθούμε τη γενοκτονία ως την ύστατη μεθόριο του ανθρώπινου πολιτισμού.

Αν π.χ. ο Αττίκ τα χρόνια που οι Εβραίοι γέμιζαν τα βαγόνια του ερέβους, σε κάποια συνέντευξή του δήλωνε ότι οι στίχοι του Χορστ Βέσελ, του στιχουργού του δεύτερου ύμνου της ναζιστικής Γερμανίας («Εκατομμύρια κοιτάζουν πλέον τον αγκυλωτό σταυρό, γεμάτα ελπίδα») τού προκαλούν χασμουρητά – και όχι ατόφια, τρομακτική οργή – θα τον έπαιρνε κανείς στα σοβαρά;

Η αντίδραση της Σάττι είναι το σύμβολο που συμπυκνώνει την πολιτική υπνηλία της ελληνικής γενιάς της κρίσης. Σε απόλυτη συνάφεια με το περιβόητο video clip του τραγουδιού της όπου η διάλυση του εναπομείναντος κοινωνικού ιστού της Αθήνας παρουσιαζόταν ως κάτι το ανώδυνο έως και διασκεδαστικό, η επίσης ανώδυνη και διασκεδαστική αντίδρασή της στη συνέντευξη τύπου δεν είναι απλώς μια στιγμή προσωπικής ανωριμότητας. Είναι η στιγμή που η συλλογική ανωριμότητα μιας γενιάς η οποία μετά από δεκαπέντε χρόνια κρίσης, μετά το Μάτι και τα Τέμπη, δηλώνει παντελώς απρόθυμη να δώσει τη θέση της σε μια δραστική αντιμετώπιση του ελληνικού χέοντος τραύματος και εν τέλει στην ανάληψη των πολιτικών της ευθυνών πρώτιστα απέναντι στον ίδιο της τον συλλογικό εαυτό.

Η Σάττι είναι το σύμβολο της γενιάς που αποδέχθηκε την μοίρα της: η γενιά που εξαργυρώνει τα εφόδιά της, τις σπουδές της, τις αναφορές της, το αβολίδωτο ροκ του μέλλοντός της για μια θέση στον ήλιο μιας τεχνητής, απόλυτα φευγαλέας στιγμής. Και θα ζήσει με την ανάμνησή της μέχρι να μην μιλάει πια κανείς γι’ αυτή παρά μόνο οι πολιτικοί που την αναζητούν ενόψει της κάθε κάλπης.