Ο πόλεμος στη Γάζα είναι πια στον 9ο μήνα του, ενώ το ανθρώπινο κόστος ξεπερνά κατά πολύ κάθε «ανεκτό» όριο. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ζητά ήδη άμεση εκεχειρία.

Το Ισραήλ πάντως φαίνεται να ετοιμάζει και νέο μέτωπο στον Λίβανο, για εξόντωση της Χεζμπολάχ. Διακηρύξεις του για πολύμηνη παράταση του πολέμου , συνδέονται  πιθανότατα και με σχέδια επηρεασμού των αμερικανικών εκλογών προς όφελος του Ντ. Τραμπ , με διχασμό της εκλογικής βάσης των Δημοκρατικών. Σε περίπτωση εκλογής Τραμπ, η ισραηλινή Δεξιά ελπίζει να σύρει τις ΗΠΑ σε απευθείας στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν . Μια τέτοια ευρύτερη κλιμάκωση αποτελεί ευθεία απειλή και για την Ευρώπη: στον αιώνα της κλιματικής κρίσης, η βιωσιμότητα απαιτεί τουλάχιστον την ειρήνη.

Τα άμεσα βήματα, και το πλαίσιο

Δεν αρκεί λοιπόν να τασσόμαστε με τη σωστή πλευρά, καταδικάζοντας το Ισραήλ και προσπαθώντας να ωριμάσουν οι συνθήκες. Ως Ευρώπη είναι ανάγκη να δράσουμε άμεσα, τόσο για μόνιμη εκεχειρία και αποτροπή κάθε περαιτέρω επέκτασης του πολέμου, όσο και για συνολική βιώσιμη επίλυση με βάση το Διεθνές Δίκαιο και τις αποφάσεις του ΟΗΕ.

• Η απελευθέρωση των Ισραηλινών ομήρων και Παλαιστίνιων κρατουμένων, ορθά συνδέεται συνδέεται από τη διεθνή κοινότηταμε μόνιμη εκεχειρία στη Γάζα και  αποχώρηση του ισραηλινού στρατού.
• Για βιώσιμη ειρήνη, η Χαμάς πρέπει να ηττηθεί κυρίως ΠΟΛΙΤΙΚΑ: να καταθέσει την εξουσία σε προσωρινή Παλαιστινιακή κυβέρνηση ευρείας αποδοχής και να δρομολογηθούν επιτέλους ελεύθερες εκλογές, έστω για προσωρινούς θεσμούς. Η Χαμάς δεν θα είχε απόλυτη εξουσία στη Γάζα, αν το Ισραήλ δεν είχε τορπιλίσει τις Παλαιστινιακές εκλογές του 2021 αποκλείοντας την ψήφο των Παλαιστινίων της Ανατολικής Ιερουσαλήμ. Ήττα της Χαμάς, όμως, μπορεί να είναι μόνιμη και ρεαλιστική, μόνο αν ανοίξει άμεσα ο δρόμος για Παλαιστινιακό Κράτος.
• Χεζμπολάχ και Χούθι δηλώνουν ότι μόνιμη εκεχειρία στη Γάζα, οδηγεί αυτόματα σε αντίστοιχη δική τους εκεχειρία. Για την απομάκρυνση του στρατού της από τα σύνορα (που θα επιτρέψει την ασφαλή επάνοδο και των εκτοπισμένων, 80.000 Ισραηλινών και 90.000 Λιβανέζων), η Χεζμπολάχ θέτει ως μόνο επιπλέον όρο τη διευθέτηση της μεθοριακής διαφοράς Ισραήλ-Λιβάνου: και τα δύο προβλέπονται από αποφάσεις του ΟΗΕ.
• Η ειρήνευση οφείλει να περιλαμβάνει και το Ιράν, με εγγυήσεις για μη απόκτηση πυρηνικών όπλων έναντι άρσης των κυρώσεων και πλήρους ενσωμάτωσης στην παγκόσμια οικονομία.  Η ανατροπή της αντίστοιχης συμφωνίας του 2015 από τον Τραμπ, επιδείνωσε την κατάσταση τόσο στα πυρηνικά όπλα, όσο και στα Ανθρώπινα  Δικαιώματα και τη δυνατότητα συμμετοχής των μετριοπαθών στις εκλογές.

Η δρομολόγηση βιώσιμης λύσης για το Παλαιστινιακό και την ευρύτερη περιοχή, αποτελεί επείγον μέτρο περιφερειακής σταθερότητας, και όχι «επιβράβευση της τρομοκρατίας»: οι εβραϊκές πολιτοφυλακές της Χαγκάνα, της Ιργκούν και της Λέχι που ίδρυσαν το 1948 τον ισραηλινό στρατό και το Κράτος του Ισραήλ, δεν ήταν ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο τρομοκρατικές. Ο  σημερινός υπουργός Εθνικής Ασφαλείας του Ισραήλ έχει άλλωστε ο ίδιος (ισραηλινή) ποινική καταδίκη για .. τρομοκρατία. Ακούγεται ίσως βλάσφημο αλλά, εκτός από παραστρατιωτικές οργανώσεις, η Χαμάς και η Χεζμπολάχ είναι ΚΑΙ πολιτικά κόμματα, με διψήφια εκλογικά ποσοστά. Ζητούμενο είναι λοιπόν η ομαλή ειρηνική ενσωμάτωσή τους σε λειτουργικούς δημοκρατικούς θεσμούς με παράλληλο (ή σταδιακό, για τον Λίβανο) αφοπλισμό τους.

Τα Διεθνή Δικαστήρια, και η καταδίκη των εγκλημάτων

Στο μεταξύ, οι παρεμβάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης και του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου αναδεικνύουν ότι «τιμωρίες βιβλικών διαστάσεων» όπως πριν 3.000 χρόνια, είναι σήμερα απολύτως εκτός Νόμου και αποτελούν Εγκλήματα κατά της Ανθρωπότητας. Εγκλήματα Πολέμου μπορεί να βαρύνουν ΚΑΙ την πλευρά που έχει δίκιο: στον (δίκαιο) πόλεμο κατά των Ναζί και του Άξονα,  Δρέσδη, Χιροσίμα και Ναγκασάκι ήταν επίσης αναμφισβήτητα Εγκλήματα Πολέμου.

• Η αναφορά σε Δικαίωμα Αντίστασης των Παλαιστινίων, δεν αναιρεί την καταδίκη της σφαγής των 360 νέων στο ισραηλινό φεστιβάλ: ακόμη και αν από παρανόηση η Χαμάς τους θεώρησε (άοπλους) στρατιώτες, όφειλε να τους δώσει δυνατότητες να παραδοθούν με ασφάλεια. Βαρύ έγκλημα ήταν και η επιλογή της να δώσει όπλα σε κάθε Παλαιστίνιο που περνούσε τον μεθοριακό φράκτη, επιτρέποντας τυφλά εγκλήματα μίσους εναντίον αμάχων στα σπίτια τους: σχεδόν 10% των συνολικά 779 νεκρών αμάχωνήταν Παλαιστίνιοι Βεδουίνοι και  Ασιάτες εργάτες γης. Αν η ηγεσία της Χαμάς συζητούσε να παραδοθεί στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, έστω με τον όρο να παραδοθεί και ο Νετανιάχου, θα πρόσφερε σημαντική υπηρεσία στην Παλαιστινιακή υπόθεση.
• Το Δικαίωμα Αυτοάμυνας που επικαλείται το Ισραήλ, επιβάλλει πλήρη αναλογικότητα. Σε μεγάλο βαθμό, θα αρκούσε η κανονική φύλαξη των συνόρων του στη Γάζα, για να είναι  ασφαλές και απέναντι στη Χαμάς. Αυτοάμυνα δεν αποτελεί ούτε η «εξόντωση της Χαμάς», ούτε η θανάτωση 40 φορές περισσότερων Παλαιστινίων από τα θύματα της 7ης Οκτωβρίου, ούτε η αργή λιμοκτονία όλου του πληθυσμού και η ολική σχεδόν καταστροφή της Γάζας. Όταν ο ίδιος ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ παραδέχεται ότι η Χαμάς «δεν λειτουργεί πλέον ως στρατιωτική οργάνωση» , η συνέχιση του πολέμου μόνο αυτοάμυνα δεν αποτελεί.
• Τα Διεθνή Δικαστήρια έχουν πλήρη δικαιοδοσία στα Παλαιστινιακά Εδάφη, ενώ η ισραηλινή Δικαιοσύνη ούτε θέλει ούτε μπορεί να διερευνήσει ενδεχόμενα Εγκλήματα Πολέμου της χώρας της. Μάλιστα το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ αρνείται την ύπαρξη κατοχής (αντίθετα με ρητή απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης) και θεωρεί όλα τα Παλαιστινιακά Εδάφη ως «αμφισβητούμενα», αποκλείοντας έτσι το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο για τους πληθυσμούς υπό κατοχή.

Μπορεί το Ισραήλ να γίνει άμεσα Μέρος της Λύσης;

Σε ιδανικές συνθήκες, η λύση για το Παλαιστινιακό θα αναδυόταν μέσα από απευθείας συνομιλίες των δύο πλευρών, με βάση το Διεθνές Δίκαιο. Αυτό ήταν και το πνεύμα του Όσλο, που οδήγησε στη δολοφονία του Γιτζάκ Ράμπιν το 1995.

Στον εβραϊκό όμως εθνικό κορμό του Ισραήλ έχει διαμορφωθεί από δεκαετίες ένα πλειοψηφικό μπλοκ που είτε αρνείται πλήρως κάθε Παλαιστινιακή αυτοδιάθεση (όπως  ζητά σταθερά και το καταστατικό του Λικούντ), είτε απαιτεί να παρακρατήσει ως ισραηλινά εδάφη κρίσιμες ζώνες στη Δυτική Όχθη, αποκλείοντας στην πράξη κάθε περιθώριο για βιώσιμο Παλαιστινιακό Κράτος. Η πλειοψηφία αυτή είναι σήμερα ακόμη συμπαγέστερη, καθώς αρνείται κάθε συζήτηση μήπως η 7η Οκτωβρίου (και η τωρινή διεθνής αμφισβήτηση του Ισραήλ) συνδέονται και με τον πολιτικό αυτό  στραγγαλισμό των Παλαιστινίων.

Το αδιέξοδο αναγνωρίζουν σημαντικές φωνές και μέσα στο Ισραήλ. Ο Γιουβάλ Νόα Χαράρι, ίσως ο διασημότερος Ισραηλινός διανοούμενος, αναζητεί για την κοινωνία του μια πειστική «φωνή θεού» αντίστοιχη με το διάγγελμα συνθηκολόγησης του Χιροχίτο το 1945.  Ο Εχούντ Όλμερτ, που ως πρωθυπουργός έφθασε το 2007-8 πολύ κοντά σε συμφωνία με τους Παλαιστινίους αλλά έχασε την πλειοψηφία στην Κνεσέτ, ανησυχεί ανοικτά για εμφύλιο πόλεμο στο Ισραήλ , όταν έρθει η ώρα να αποχωρήσει μέρος έστω των (οπλισμένων) εποίκων .

Το αδιέξοδο αυτό μπορεί να σπάσει μόνο με καταλυτική διεθνή παρέμβαση για άμεση επίλυση του Παλαιστινιακού, που θα επιβάλει την όποια λύση και στο Ισραήλ. Τη θέση αυτή έχει εκφράσει και ο Ζοζέπ Μπορέλ, ως Επικεφαλής Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε. Η «φωνή θεού» που ζητά ο Χαράρι, σήμερα μπορεί να είναι μόνο μια αναίμακτη αλλά συντριπτική πολιτική και διπλωματική ήττα του Ισραήλ, που θα δρομολογεί άμεσα το Παλαιστινιακό Κράτος που όφειλε να είχε προκύψει από το Όσλο.

Για βήματα επίλυσης, από την πλευρά της Ε.Ε.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή κάνει ακόμη πιο επείγουσα την οικοδόμηση αξιόπιστης Κοινής Ευρωπαϊκής Εξωτερικής και Αμυντικής Πολιτικής, βασισμένης στο Διεθνές Δίκαιο και τις σύγχρονες προκλήσεις για τη βιωσιμότητα.

Η διπλωματική αναγνώριση Παλαιστινιακού Κράτους και από την υπόλοιπη Ευρώπη, στα σύνορα του 1967, είναι το πρώτο απαραίτητο βήμα. Ο Πράσινος χώρος έχει ήδη ζητήσει και από την ελληνική κυβέρνηση ένα τέτοιο βήμα. Περιορισμένες αμοιβαίες συνοριακές διευθετήσεις που θα διευκολύνουν την αποχώρηση των εποίκων χωρίς να θίγεται η εδαφική συνέχεια της Δυτικής Όχθης, μπορούν να συμφωνηθούν αν το Ισραήλ δεχθεί να διαπραγματευθεί άμεσα όλο το Παλαιστινιακό στη βάση των συμβιβαστικών προτάσεων του 2007-8. Διαφορετικά θα πρέπει να ρυθμιστούν από τη Διεθνή Κοινότητα σε συνεννόηση με την Παλαιστινιακή Αρχή (μαζί με τις απαραίτητες εγγυήσεις ασφαλείας και για τις δύο πλευρές), και τα δύο κράτη θα κληθούν να αναγνωριστούν αμοιβαία.

Η Ε.Ε. έχει με το Ισραήλ επίσημη Συμφωνία Σύνδεσης, και αποτελεί βασικό πολιτικό και οικονομικό του εταίρο. Στον βαθμό που το Ισραήλ επιμένει να υπονομεύει βασικές αξίες και συμφέροντα της Ε.Ε., συνεχίζοντας τον πόλεμο και αρνούμενο την αυτοδιάθεση των Παλαιστινίων, είναι λογικό η συμφωνία αυτή να παγώσει. Εμπάργκο όπλων και επιπλέον πολιτικές και οικονομικές κυρώσεις, είναι επίσης λογικές. Ο  συντονισμός της Ε.Ε. με τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό άλλων ενδιαφερόμενων χωρών, μπορεί να πολλαπλασιάσει  την ισχύ μιας τέτοιας πρωτοβουλίας, δυνητικά οδηγώντας και σε Διεθνή Διάσκεψη. Στο πλαίσιο αυτό, πέρα από τις ρυθμίσεις για το  Παλαιστινιακό Κράτος, θα μπορούν να συζητηθούν και τα επόμενα βήματα, για την υλοποίησή τους και επί του εδάφους.

Η πολιτική του Ισραήλ είναι όντως εγκληματική, και απαιτεί επείγουσα διεθνή παρέμβαση.  Δεν συμψηφίζεται ούτε με την 7η Οκτωβρίου, ούτε με άλλα εγκλήματα στη Συρία, την Υεμένη ή το Σουδάν.  Είναι όμως σημαντικό να θυμόμαστε ότι καμιά κοινωνία δεν αποτελεί το «απόλυτο κακό»: Ζητούμενο δεν είναι η συλλογική τιμωρία όλων των Ισραηλινών, αλλά η αποτελεσματική προστασία των Παλαιστινίων και η διασφάλιση της αυτοδιάθεσής τους, ως εργαλείο (και) για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την περιφερειακή σταθερότητα.  Ολοκλήρωση της επίλυσης, θα ήταν μια μελλοντική πρόσκληση προς το Ισραήλ και την Παλαιστίνη να κυρώσουν και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου , συμμετέχοντας στους θεσμούς της και διασφαλίζοντας διεθνή δικαστικά εργαλεία για τα δικαιώματα κάθε Παλαιστίνιου και κάθε Ισραηλινού.

Νετανιάχου: συμμαχώντας με την Ακροδεξιά, ξεπλένοντας τον αντισημιτισμό

Σήμερα οι ακροδεξιές δυνάμεις διεθνώς, είναι οι πιο σταθεροί σύμμαχοι του Ισραήλ: από τον Μόντι της Ινδίας, τον Αλίεφ του Αζερμπαϊτζάν και τον Μιλέι της Αργεντινής, μέχρι τη Λεπέν (που συνηγορούσε για εκδίωξη των Παλαιστινίων από τη Γάζα) και τον Τραμπ.

Το φιλοϊσραηλινό μπλοκ περιλαμβάνει και ανοιχτούς αντισημίτες: ο Όρμπαν που καταγγέλλει «συνωμοσία του Εβραίου Σόρος να γεμίσει την Ευρώπη με Μουσουλμάνους» και είχε  θεσπίσει ειδική νομοθεσία… Stop Soros , ο Έλον Μασκ που διακινεί παρόμοιες θεωρίες και έγινε επίσημα δεκτός από τον Νετανιάχου, το γερμανικό AfD (διωγμένο ακόμη και από την ευρωπαϊκή ακροδεξιά για δηλώσεις ότι… «δεν ήταν όλοι οι SS εγκληματίες») που ζητά ποινικοποίηση των ειρηνικών εκστρατειών πίεσης προς το Ισραήλ , ο Μπολσονάρου που χαρακτήριζε  «συγχωρήσιμο» το… Ολοκαύτωμα και έχει και αυτός επίσημη πρόσκληση από τον Νετανιάχου. Και φυσικά δεν λείπει ούτε ο Τραμπ, που χαρακτήριζε τους νεοναζί στο Σάρλοτβιλ «some very fine people» και θεωρεί ότι «ο Χίτλερ έκανε και καλά πράγματα». Από την άλλη, κλασσικοί αποδιοπομπαίοι τράγοι του αντισημιτισμού όπως οι οικογένειες Ροκφέλερ και Σόρος, στηρίζουν πρωτοβουλίες υπέρ της Παλαιστίνης.

Πράσινη διέξοδος, και για τις ευρωεκλογές

Η αποδέσμευση της Ευρώπης από την πολιτική του Ισραήλ, συνδέεται και με την ανάγκη να απομονωθεί πολιτικά η ακροδεξιά σε ευρωπαϊκό επίπεδο: παρά την άνοδό της, παραμένει καθαρή μειοψηφία. Ο Νετανιάχου είναι πρώτα ακροδεξιός υπερεθνικιστής και αντιδημοκράτης, και μετά ο,τιδήποτε άλλο. Η αλληλεγγύη με την Παλαιστίνη δεν αποτελεί αντισημιτισμό, αλλά επείγουσα παρέμβαση σε ζωτικό θέμα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που διχάζει άλλωστε και την ίδια την παγκόσμια Εβραϊκή Διασπορά.

Χρειάζεται όμως επαγρύπνηση, γιατί τόσο ο αντισημιτισμός όσο και η ισλαμοφοβία, αποτελούν εύκολες παγίδες: οι παλιότεροι θα θυμούνται πόσο εύκολα διολίσθησε η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, από την εύλογη καταδίκη της Σερβίας για το Σεράγεβο και τη Σρεμπρένιτσα, στην ανοχή για τους βομβαρδισμούς του 1999.

Σήμερα η Ευρώπη χρειάζεται να μείνει πιστή στις αρχές και τις αξίες που επικαλείται, και παράλληλα να είναι αποτελεσματική. Η Λύση των Δύο Κρατών δεν αποδίδει πλήρη δικαιοσύνη, δυστυχώς όμως κάθε άλλη επιλογή απειλεί να φέρει ακόμη χειρότερες αδικίες και ατελείωτες συγκρούσεις.  Άμεση επίλυση του Παλαιστινιακού είναι ανάγκη να δρομολογηθεί ακόμη και χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του Ισραήλ, αν αυτό δεν έτοιμο να συμβάλει. Σημαντική θέση οφείλει να έχει εδώ και η βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων, η προστασία των εδαφών από την ερημοποίηση, η κλιματική πολιτική και η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά και η επιστροφή όσων περιουσιών στα Παλαιστινιακά Εδάφη έχουν κατασχεθεί από το Ισραήλ ως «δημόσια γη» .

Για τις Πράσινες ιδέες, ΚΑΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΧΘΡΟΣ ΜΑΣ: όμως η ειρήνη, ο αμοιβαίος συμβιβασμός και η συνεργασία για τη βιωσιμότητα, απλά ΔΕΝ μπορούν να περιμένουν άλλο.

*Η Βασιλική Γραμματικογιάννη, δημοσιογράφος, και ο Γιάννης Παρασκευόπουλος, νομικός, είναι στελέχη των Πράσινων-Οικολογία. Οι απόψεις στο άρθρο, είναι προσωπικές.